II SA/GO 1085/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2022-04-14
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel publicznyinfrastruktura energetycznasłużebność przesyłuograniczenie sposobu korzystaniaprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości na cele budowy infrastruktury energetycznej, uznając zgodność z prawem działań organów.

Skarżąca kwestionowała decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ograniczeniu sposobu korzystania z jej nieruchomości na potrzeby budowy linii elektroenergetycznych. Zarzucała naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym niezastosowanie art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz błędne związanie organu treścią wniosku. Sąd uznał, że postępowanie na podstawie art. 124 u.g.n. jest trybem szczególnym, wyłączającym zastosowanie art. 112 u.g.n., a rokowania były przeprowadzone, choć bezskuteczne. Sąd podkreślił, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości ma na celu zastąpienie braku zgody właściciela na realizację inwestycji celu publicznego, której lokalizacja została już wcześniej określona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę Z.B. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej na potrzeby budowy linii elektroenergetycznych. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) przez jego niezastosowanie, oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady związania organu treścią wniosku (art. 61 k.p.a.). Kwestionowała również ustalenia dotyczące kwoty za zajęcie nieruchomości i szerokości pasa technologicznego. Wojewoda, utrzymując decyzję organu pierwszej instancji, wskazał na bezskuteczność rokowań z właścicielką, zgodność inwestycji z decyzją o lokalizacji celu publicznego oraz prawidłowe określenie zakresu ograniczenia. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną. Podkreślił, że postępowanie na podstawie art. 124 u.g.n. jest trybem szczególnym, który wyłącza zastosowanie art. 112 u.g.n. Stwierdził, że rokowania zostały przeprowadzone, a ich niepowodzenie otworzyło drogę do postępowania administracyjnego. Sąd wyjaśnił, że organ nie jest związany treścią wniosku w sposób absolutny, a jego zadaniem jest wyważenie interesów stron. Lokalizacja i zakres inwestycji celu publicznego zostały już wcześniej określone w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, a decyzja na podstawie art. 124 u.g.n. ma jedynie umożliwić realizację tej inwestycji w razie braku porozumienia z właścicielem. Sąd uznał, że decyzja organu pierwszej instancji precyzyjnie określiła zakres ograniczenia, uwzględniając również zastrzeżenia skarżącej poprzez modyfikację przebiegu linii i ograniczenie czasu zajęcia. Oddalono również zarzut dotyczący niewłaściwego umocowania pełnomocnika inwestora. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie na podstawie art. 124 u.g.n. jest trybem szczególnym, który wyłącza zastosowanie art. 112 u.g.n.

Uzasadnienie

Przepis art. 124 u.g.n. reguluje kwestie związane z ograniczeniem praw do nieruchomości w związku z budową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, stanowiąc lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów dotyczących wywłaszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 124 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

u.g.n. art. 124 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 112 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 128 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 6 § pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

k.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pr. bud. art. 32 § ust. 4 pkt 2

Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie na podstawie art. 124 u.g.n. jest trybem szczególnym, wyłączającym zastosowanie art. 112 ust. 3 u.g.n. Rokowania zostały przeprowadzone, a ich bezskuteczność otworzyła drogę do postępowania administracyjnego. Organ nie jest związany treścią wniosku w sposób absolutny. Lokalizacja i zakres inwestycji celu publicznego zostały już wcześniej określone w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Decyzja organu pierwszej instancji precyzyjnie określiła zakres ograniczenia, uwzględniając zastrzeżenia skarżącej. Pełnomocnictwo inwestora obejmowało również linie średniego napięcia.

Odrzucone argumenty

Niezastosowanie art. 112 ust. 3 u.g.n. Naruszenie zasady związania organu treścią wniosku (art. 61 k.p.a.). Dowolne ustalenie dotyczące kwoty żądanej przez właścicielkę. Błędne przyjęcie, że szerokość pasa technologicznego może być zaskarżana tylko na etapie postępowania o wydanie decyzji lokalizacyjnej. Udział niewłaściwie umocowanego pełnomocnika wnioskodawcy.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie na podstawie art. 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego. To już, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali przesądza o tym, że zastosowanie trybu przewidzianego art. 124 u.g.n. wyłącza tryb ogólny z art. 112 u.g.n. Nie jest natomiast przedmiotem kontroli sam tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy. Wydając decyzję w trybie przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. organ opiera się wprawdzie na wniosku inwestora, który jest konieczny do uruchomienia postępowania, ale nie jest nim związany. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze rozstrzygnięcia i umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości.

Skład orzekający

Jacek Jaśkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Pauter

sędzia

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele inwestycji celu publicznego, w szczególności relacji między art. 124 a art. 112 u.g.n., oraz zakresu kontroli sądu administracyjnego w sprawach dotyczących rokowań i związania wnioskiem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy infrastruktury energetycznej, ale zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między właścicielem nieruchomości a inwestorem infrastruktury energetycznej, co jest częstym problemem. Wyjaśnia ważne kwestie proceduralne i materialne związane z ograniczaniem prawa własności.

Czy inwestor energetyczny może zmusić Cię do udostępnienia swojej ziemi? Sąd wyjaśnia granice prawa własności.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 1085/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1429/22 - Wyrok NSA z 2025-07-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 112 ust. 3, art. 124
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2021 r., nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Z.B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w [...], oznaczonej numerem działki [...] o pow. 0,6211 ha [...]), stanowiącej własność skarżącej, poprzez zezwolenie E. sp. z o. o. na zakładanie przewodów, kabli i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej z realizacją inwestycji celu publicznego pn. "Budowa powiązań projektowanej stacji 400/110 kV SE [...] z istniejącą siecią 110 kV E. Sp. z o.o. wraz z przebudową istniejącej linii 110kV relacji SE [...] - słup XSK- GPZ [...]".
Stan sprawy przedstawia się następująco. Wnioskiem z [...] stycznia 2021 r. pełnomocnicy E. sp. z o.o. wystąpili do Prezydenta Miasta o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej nr działki [...] o pow. 0,6211 ha ([...]), stanowiącej własność Z.B.
We wniosku wskazali, że zakres ograniczenia sposobu korzystania z danej nieruchomości obejmuje zezwolenie na zakładanie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci dwóch linii napowietrzno-kablowych średniego napięcia SN 15 kV składających się z dwóch słupów kablowych (po jednym słupie na linię kablową) o wysokości do 15 m wraz z fundamentami o powierzchni zajęcia gruntu nie przekraczającej 1 m2 osobno dla każdego słupa, oraz sześciu kabli (po trzy kable przypadające na jedną linię kablową) ułożonych pod powierzchnią gruntu na głębokości nie mniejszej niż 1,0 m na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 47 m2 wyznaczonej pasem technologicznym (służebności) o szerokości od 0,5 m do 0,8 m (2 x 0,25 m od osi skrajnej linii kablowej) i przebiegającym w sposób szczegółowo opisany we wniosku i oznaczony na załączniku graficznym do niniejszego wniosku, sporządzonym w skali 1:500.
Pełnomocnicy E. sp. z o.o. wskazali, że wniosek opiera się na art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2021 r. poz. 1899.; dalej powoływanej jako u.g.n.) ograniczenie właścicielowi sposobu korzystania z nieruchomości jest konieczne dla realizacji celu publicznego inwestycji a poprzedzające wniosek rokowania nie powiodły się, gdyż skarżąca nie przyjęła propozycji inwestora z przyczyn finansowych (zażądała większej kwoty za ograniczenie jej prawa 30.000 zł – zamiast proponowanych 12.000 zł).
Po wszczęciu postępowania, zawiadomieniu stron, przedstawieniu wzajemnych stanowisk, opierając się na zgromadzonej w sprawie dokumentacji Prezydent Miasta wyżej decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., wydaną w szczególności na podstawie art. 124 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 pkt 2 u.g.n., orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej skarżącej opisując szczegółowo zakres tego ograniczenia.
2. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Z.B. reprezentowana przez adwokata złożyła terminowo odwołanie od tej decyzji, zaskarżając ją w całości i zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 112 ust. 3 u.g.n. przez jego niezastosowanie i powołanie się w tym zakresie na zasadę związania organu treścią wniosku, z czego ma wynikać brak możliwości zastosowania tego przepisu, podczas gdy art. 112 ust. 3 określa materialne ramy wywłaszczenia poprzez wskazanie, w jakich okolicznościach wywłaszczenie może być dokonane i powinien być materialną podstawą orzekania w sprawie, zaś zasada związania wnioskiem nie wynika z tego przepisu:
2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 61 k.p.a. przez naruszenie wynikającej z tego przepisu zasady związania wnioskiem, które przejawia się przyjęciem, że zasada ta oznacza, iż organ nie może badając sprawę wychodzić poza okoliczności faktyczne i prawne podane przez wnioskodawcę w treści wniosku, podczas gdy w rzeczywistości zasada ta oznacza, iż organ związany jest jedynie treścią żądania, które jednak podlega ocenie w zakresie wystąpienia przesłanek formalnych i materialnych na podstawie ustalonych przez organ przepisów prawa materialnego;
3) dowolne, nie wynikające z materiału dowodowego ustalenie, iż żądana przez właścicielkę kwota za wyrażenie zgody na etapie negocjacji odbiega znacznie od cen rynkowych nieruchomości położonych w tym rejonie miasta;
4) dowolne przyjęcie w treści decyzji szerokości pasa technologicznego.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i oddalenie wniosku wnioskodawcy.
3. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Wojewoda przedstawił przebieg sprawy oraz przytoczył treść art. 124 ust. 1 i 2 u.g.n. stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podkreślając, że postępowanie w sprawie zostało poprzedzone bezskutecznymi rokowaniami (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Podał, że skarżąca została zaproszona do rokowań pismem inwestora z [...] września 2020 r. W piśmie tym inwestor przedstawił zakres przewidywanych prac na przedmiotowej nieruchomości: założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej. Wskazał także, że przewidywana powierzchnia zajęcia działek przedstawiona została na załączonej mapie i wynosić będzie 44 m2, rozpoczęcie robót planowane jest na IV kwartał 2020 r., a przewidywany czas ich trwania wyniesie do 6 miesięcy.
Za udostępnienie terenu i ustanowienie służebności przesyłu zaproponowano wynagrodzenie w wysokości 4.000,00 zł. Do pisma załączony został wzór umowy. Z akt sprawy wynika, iż inwestor prowadził rozmowy z pełnomocnikiem właścicielki od [...] września 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. (dokumenty znajdują się w aktach sprawy). Z dokumentów tych wynika, iż ostateczna propozycja inwestora w wysokości 12.000 zł za ustanowienie służebności przesyłu nie została zaakceptowana przez właścicielkę nieruchomości. Z ostatniego e-maila jej pełnomocnika z [...] stycznia 2021 r. wynika, iż wycenia ona przeprowadzenie inwestycji na jej nieruchomości (odszkodowanie + służebność przesyłu) na kwotę 30.000 zł.
Wojewoda podkreślił, że do realizacji wnioskowanego ograniczenia konieczne jest by realizowana inwestycja dotyczyła celu publicznego, zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W sprawie realizacja planowanej inwestycji wynika z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i dotyczy budowy dwóch na powietrzno-kablowych linii elektroenergetycznych średniego napięcia 15 kV, obejmujących działki [...], położone przy ul. [...]. W decyzji ustalono budowę dwóch napowietrzno-kablowych linii elektroenergetycznych średniego napięcia 15 kV obejmujących w/w działki i w ramach planowanej inwestycji przewiduje się rozbiórkę dwóch napowietrznych linii średniego napięcia, budowę dwóch odcinków napowietrzno-kablowych linii średniego napięcia wraz ze stanowiskami słupowymi o wysokości do 15 m. W decyzji tej wskazano też, że inwestycję należy wykonać na warunkach właściciela sieci.
Wojewoda wskazał, że planowana inwestycja budowy dwóch linii napowietrzno- kablowych, 15kV służyć ma podłączeniu kolejnych odbiorców do sieci elektrycznej, jak również stanowić będzie wsparcie dla już istniejącej sieci kablowej wysokiego napięcia. Projektowana inwestycja obejmuje tereny działek o numerach [...] stanowiących nieużytki - "N" oraz działkę o numerze [...] stanowiącą użytek rolny grunty orne - RV, działkę o numerze [...] stanowiącą tereny przemysłowe "Ba" i działkę o numerze [...] stanowiącą drogę - pas drogowy ulicy [...].
Zdaniem Wojewody analiza wniosku inwestora i jego załącznika graficznego wykazała, że planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami zawartymi w decyzji o lokalizacji celu publicznego. Ponadto, z wniosku szczegółowo wynika, że obszar zajęcia gruntu pod pas technologiczny linii wynosi 47 m2. Na przedmiotowej działce linia przebiega we wschodniej części przy granicy z działką [...]. Wszelkie ustalenia wynikające z zaskarżonej decyzji i decyzji lokalizacyjnej zostały zaznaczone na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji Prezydent Miasta z dnia [...] sierpnia 2021 r.
Wojewoda wskazał, że inwestor realizuje zadanie w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 833 ze zm.) i jest zobowiązany do zapewnienia bezpieczeństwa dostarczania energii elektrycznej w celu zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego poprzez utrzymywanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych i tego właśnie zadania dotyczy wniosek.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego pominięcia w sprawie art. 112 ust. 3 u.g.n. przez jego niezastosowanie Wojewoda wyjaśnił, że ograniczenie prowadzone w trybie art. 124 u.g.n. ma charakter szczególny.
Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 61 k.p.a. przez naruszenie wynikającej z tego przepisu zasady związania wnioskiem Wojewoda uznał go za niezasadny.
Co do zarzutu dotyczącego odszkodowania Wojewoda wskazał, że roszczenia w tym zakresie mogą być skutecznie zgłoszone dopiero w chwili ustawowo określonej, tj. po upływie terminu wyznaczonego w decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości i wykonaniu czynności służących przywróceniu nieruchomości do poprzedniego stanu faktycznego. Jeżeli bowiem roszczenie odszkodowawcze służy wynagrodzeniu szkód zaistniałych w wyniku czasowego zajęcia nieruchomości i nieprzywrócenia tej nieruchomości do stanu poprzedniego, to rozmiar tych szkód może być oceniony dopiero po zakończeniu czynności służących przywróceniu stanu poprzedniego, jeżeli oczywiście określony podmiot lub jednostka organizacyjna przystąpiły do tych czynności. Dlatego roszczenie odszkodowawcze określone w art. 128 ust. 4 u.g.n. może być dochodzone dopiero po zrealizowaniu inwestycji i ustaleniu, iż nie jest możliwe przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego. Nie można zatem orzekać o rozliczeniach odszkodowawczych już w decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości.
Co do kwestii dowolnego przyjęcia w treści decyzji szerokości pasa technologicznego Wojewoda wskazał, że zastrzeżenia wobec planowanej inwestycji powinny zostać złożone w toku wydawania decyzji lokalizacyjnej. Jedynie w toku postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji mogły być rozważane inne lokalizacje czy parametry planowanej inwestycji. Inwestor, jako wykonawca planowanej inwestycji wie najlepiej, jaki obszar jest mu niezbędny do wykonywania robót. Szerokość pasa jest obiektywnie niewielkim obszarem przewidywanym jako teren, na którym realizowana będzie inwestycja. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. odnosić się może do całej nieruchomości lub tylko wobec takiej części obszaru nieruchomości, który jest niezbędny dla posadowienia na nim urządzeń wskazanych w tym przepisie oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych.
Zaskarżona decyzja zawiera precyzyjne określenie części obszaru nieruchomości, na którym nastąpi ograniczenie prawa skarżącej zarówno w sentencji jak i na załączniku graficznym stanowiącym jej integralną część. Rozstrzygnięcie jest zgodne z wnioskiem inwestora z [...] stycznia 2021 r., który wniósł o ograniczenie korzystania z części nieruchomości w pasie technologicznym o szerokości od 0,5 m do 0,8 m (2 x 0,25 m od osi skrajnej linii kablowej), łącznie 47m2. W ocenie Wojewody zakres prac wskazany w decyzji organu I instancji należy uznać za wyczerpujący założenia wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n.
Wojewoda podkreślił również, że strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania, a następnie o wydaniu decyzji na dowód czego w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru. Przed wydaniem decyzji, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., organy obu instancji umożliwiły stronom zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.
4. Skargę na opisaną wyżej decyzję, z zachowaniem terminu, wniosła Z.B. reprezentowana przez adwokata zaskarżając ją w całości oraz zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 112 u.g.n. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepisy te stanowią dwie niezależne od siebie podstawy wywłaszczenia, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, iż art. 112 ust. 3 u.g.n. nie ma w sprawie zastosowania i tym samym nierozpoznanie w sprawie istotnych okoliczności wskazywanych przez właściciela;
2) nierozpoznanie zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 61 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie w tym zakresie decyzji organu I instancji za prawidłową, bez merytorycznego rozpoznania postawionego zarzutu;
3) nierozpoznanie zarzutu dowolnego, niewynikającego z materiału dowodowego ustalenia, że żądana przez właścicielkę kwota za wyrażenie zgody na etapie negocjacji odbiega znacznie od cen rynkowych nieruchomości położonych w tym rejonie miasta;
4) błędne przyjęcie, iż szerokość pasa technologicznego może być zaskarżana tylko na etapie postępowania o wydanie decyzji lokalizacyjnej i tylko w toku tego postępowania mogą być rozważane inne lokalizacje czy parametry planowanej inwestycji;
5) naruszenie przepisów postępowania poprzez udział w sprawie niewłaściwie umocowanego pełnomocnika wnioskodawcy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte. W skardze wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - decyzji z [...] marca 2021 r. - na fakt prowadzenia przez Z.B. na terenie nieruchomości objętej postępowaniem działalności gospodarczej - dział specjalny produkcji rolnej chów kur - niosek.
5. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Uczestnik postępowania – inwestor w piśmie procesowym z dnia
[...] lutego 2022 r. wniósł o oddalenie skargi, popierając stanowisko organu i polemizując z zarzutami skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana, zgodnie z wolą stron w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
7. Przepis art. 124 u.g.n., którego ustępy stanowią zasadniczą podstawę prawną rozstrzygnięcia kontrolowanej przez sąd sprawy administracyjnej reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń. Istotą decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest ograniczenie uprawnień właściciela nieruchomości poprzez zobowiązanie go do udostępnienia tej nieruchomości celem wykonania przez inny podmiot robót budowlanych, określonych w decyzji. Finalnie zezwolenie takie daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Możliwość takiego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest przy tym zawężona wyłącznie do robót wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis powyższy może znaleźć zastosowanie, gdy spełnione zostaną przewidziane w nim trzy przesłanki. Pierwsza to przedsięwzięcie rozumiane, jako zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Druga z przesłanek, to brak zgody na taką inwestycję właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości i wcześniejsze przeprowadzenie rokowań. Trzecia natomiast, to zgodność zamierzenia z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Jak wskazuje się orzecznictwie przepis ten ma charakter uregulowania szczególnego (z wielu por. wyroki NSA z 22 lipca 2008 r., I OSK 1165/07; 14 stycznia 2015 r., I OSK 2215/14; 5 grudnia 2016 r., I OSK 1570/16; CBOSA). To już, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali przesądza o tym, że zastosowanie trybu przewidzianego art. 124 u.g.n. wyłącza tryb ogólny z art. 112 u.g.n., a zatem zastosowanie art. 112 ust. 3 u.g.n. Pogląd przeciwny, stanowiący jeden z głównych zarzutów odwołania i skargi, póki co nie doczekał się uznania w orzecznictwie i doktrynie i również niniejszy sąd go nie podziela.
8. Kwestia tego, że wniosek powinny poprzedzać rokowania nie jest w sprawie sporna. Rokowania takie się odbyły a ich przebieg opisano decyzji Wojewody. To, czy ich niepowodzenie wynikało z braku konsensusu co do kwoty za zajęcie nieruchomości (co zdaje się wynikać z dokumentów rokowań), czy innych przyczyn nie ma znaczenia. Istotne jest tylko to, że rokowania rzeczywiście się odbyły, dotyczyły przedmiotowego wniosku i nie doszło do porozumienia. "Otworzyło" to drogę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania merytorycznej decyzji. Wniosek dowodowy, o którym mowa jest w zarzucie 3 skargi nie ma więc dla sprawy żadnego znaczenia, gdyż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ bada jedynie, czy zostały w sprawie przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji i jej utrzymanie. Nie jest natomiast przedmiotem kontroli sam tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy. Pozostają one poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2017 r., I OSK 1165/17 oraz WSA w Krakowie z dnia 6 maja 2021 r., II SA/Kr 314/21).
9. Co do związania wnioskiem inwestora, jako że jest to kolejny zasadniczy zarzut odwołania i skargi, wskazać należy, że stanowisko skarżącego jest również błędne. Wydając decyzję w trybie przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. organ opiera się wprawdzie na wniosku inwestora, który jest konieczny do uruchomienia postępowania, ale nie jest nim związany. Każdorazowo bowiem zadaniem organu jest wyważyć interesy stron postępowania, które ze względu na jego przedmiot pozostają w oczywistej kolizji. Dlatego organ nie może przyjmować punktu widzenia tylko jednej strony postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 lutego 2021 r., II SA/Gl 1034/20 i powołane tam poglądy).
Związanie to wynika natomiast z czego innego. Co do zasady celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być sprecyzowane wcześniej albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze rozstrzygnięcia i umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja ta daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane (i może stanowić samodzielną podstawę nadania inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; por. wyrok WSA w Warszawie z 30 listopada 2018 r., VII SA/Wa 616/18, CBOSA), w tym stwarza warunki do wystąpienia o wydanie warunków zabudowy i o pozwolenie na budowę i zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża na to zgody, jak również stanowi dowód, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 pr. bud. Dopiero na etapie udzielenia pozwolenia na budowę organy architektoniczno-budowlane analizują techniczne możliwości zrealizowania sieci oraz tryb, formę i zakres koniecznych działań, których podjęcie będzie niezbędne do usunięcia ewentualnych przeszkód (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 14 listopada 2017 r., II SA/Rz 1069/17, CBOSA).
W sprawie, tak jak prawidłowo ustaliły to organy obu instancji, a szczegółowo rozważył przede wszystkim organ I instancji, cel publiczny inwestycji i jej zakres bezpośrednio wynikają z decyzji lokalizacyjnej Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2020 r., nr [...]. Decyzja ta, jako ostateczna objęta jest domniemaniem trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.) wiążącym w sprawie organy i strony. Ma to zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości ma na celu wyłącznie zastąpienie braku zgody jej właściciela na realizację zaplanowanej na niej inwestycji celu publicznego. Dlatego w postępowaniu zmierzającym do jej wydania nie można modyfikować lokalizacji inwestycji, albowiem ta została już uprzednio określona albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21 stycznia 2020 r., II SA/Rz 1038/19, CBOSA). Cel tej inwestycji jest jednoznaczny i oczywisty – chodzi o zwiększenie niezawodności i efektywności zasilania odbiorców w [...] i okolicach (czyli regionie liczącym ponad 120.000 mieszkańców, w szczególności rosnącego zapotrzebowania na energię elektryczną).
10. Dlatego zarzut podniesiony w punkcie 4 skargi jest co do zasady nietrafny. Wskazać jednak należy, że z art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika wymóg ścisłego określenia zakresu ograniczenia. Skoro więc decyzja wprowadzająca ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma być zgodna z planem lub z decyzją lokalizacyjną, to również w zakresie obszaru ograniczenia. Zakres ograniczenia praw do nieruchomości w decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 124 u.g.n. musi być zatem ściśle określony. Decyzja powinna jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość oraz zakres uszczuplenia władztwa właściciela, które z kolei nastąpić może tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji. Dlatego konieczne jest określenie w sentencji decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. takich podstawowych parametrów planowanej inwestycji, jak: sposób posadowienia ciągów, przewodów lub urządzeń (np. posadowienie w ziemi albo nad ziemią), wysokość lub głębokość posadowienia inwestycji liniowej itd. (por. E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, tezy do art. 124).
Wydana przez organ I instancji decyzja spełnia te wymogi i zawiera wszystkie wymagane elementy wymieniając szczegółowo wszystkie parametry i lokalizację przestrzenną inwestycji w sposób tekstowy i graficzny.
11. Wskazać też należy, że ochrona praw (interesu) właściciela nieruchomości wymaga, aby przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Z tego względu decyzja musi wskazywać jednoznacznie zarówno przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela (użytkownika wieczystego), i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego.
To również zostało zrealizowane. W decyzji organu I instancji (nawiasem mówiąc zdecydowanie lepiej argumentowanej, niż decyzja Wojewody), znajduje się dokładna charakterystyka inwestycji i przyczyn modyfikacji jej przebiegu w stosunku do wniosku. Otóż właśnie ze względu na podnoszone w toku rokowań i sprawy administracyjnej zastrzeżenia skarżącej zmieniono przebieg linii przybliżając ją maksymalnie do działki nr [...] i ograniczając czas zajęcia do dwóch tygodni.
Z tych ustaleń oraz potwierdzających je dokumentów wynika, że powierzchnia "zajęcia" obejmuje 1m2 dla każdego z dwóch slupów, oraz 6 kabli (w wiązkach po 3) ułożonych w ziemi, na głębokości poniżej 1m, zajmujących łącznie ok 47m2 przy granicy działki i nie kolidujących z żadnym obiektem lub urządzeniem skarżącej. Jednocześnie, co skarżąca przemilcza, zlikwidowane zostaną 2 słupy i dwie linie napowietrzenie przebiegające obecnie niemal przez środek działki skarżącej (s. 14-15 decyzji organu I instancji). Stan ograniczenia jest zatem taki, że w stosunku do poprzedniego ograniczenia będzie ono mniej uciążliwe, co musi mieć wpływ na ocenę zasadności skargi. Dowód wnioskowany w skardze niczego w tej ocenie nie zmienia, pomijając już to, że jest spóźniony, jak i brak jest w skardze jakiekolwiek uzasadnienia związku prowadzonej hodowli kur niosek ze zmodernizowanym przebiegiem linii energetycznej.
Dodać należy, że organy rozważyły również to, co wykazywał inwestor, a mianowicie, że przebieg linii nie może obejmować działek sąsiednich, a to ze względu na treść decyzji lokalizacyjnej, jak i usytuowanie terenu (skarpy) i związane z tym nieproporcjonalne koszty.
12. Jeśli chodzi o zarzut dotyczący nieprawidłowego umocowania pełnomocników wnioskującej jest on niezasadny. Udzielenie pełnomocnictwa (do sprawy administracyjnej) jest oświadczeniem woli strony i podlega wykładni. To, że w pełnomocnictwie literalnie mowa jest o innej "mocy" linii nie oznacza, że wolą strony – inwestora nie było udzielenie pełnomocnictwa w niniejszej sprawie, a pełnomocnictwo dotyczy tylko spraw bezpośrednio związanych z linią kV 110. Jak wskazano i wykazano to w piśmie procesowym uczestnika postępowania z dnia [...] stycznia 2022 r. (k. 37-38 akt sądowych) w zakresie pełnomocnictwa dotyczącego prowadzenia spraw dotyczących inwestycji głównej (linii wysokiego napięcia 110 kV relacji [...]), mieszczą się też przyporządkowane tej inwestycji linie średniego i niskiego napięcia, w tym przedmiotowa 15 kV (por. program inwestycji k. 39-48 akt sądowych oraz pismo k. 49 akt sądowych).
13. W sprawie nie ma także, w ocenie sądu, wątpliwości co do trybu procedowania, w tym zachowania gwarancji procesowych strony. Organy spełniły zatem wszystkie wymagania jakie nakładają nań przepisy procesowe, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie można zatem podzielić zarzutów skargi o naruszeniu przez organ wskazanych w niej przepisów postępowania, ani też naruszenia prawa materialnego.
Z tych względów sąd nie dopatrując się również z urzędu innych naruszeń prawa, skutkujących wadą zwykłą lub wadą kwalifikowaną skutkującą kasacją decyzji, oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI