I OSK 2428/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawa dotyczyła wniosku złożonego przed 1 stycznia 2024 r., kiedy weszła w życie ustawa o świadczeniu wspierającym. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy skarżący spełnił przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., w szczególności czy skutecznie zawiesił pobieranie emerytury, co stanowiło przesłankę negatywną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na różne przesłanki, w tym brak decyzji o zawieszeniu emerytury. WSA oddalił skargę, uznając, że choć organy mogły błędnie uzasadnić decyzję, to była ona zasadna, a strona nie przedstawiła wymaganej decyzji ZUS. NSA uznał jednak, że WSA nieprawidłowo zaakceptował sposób procedowania organów administracji. Stwierdził naruszenie przepisów KPA, w tym art. 7, 9, 10 § 1 i 79a, polegające na braku należytego poinformowania strony o wszystkich przesłankach odmowy oraz na niezweryfikowaniu przez organy oświadczenia skarżącego o zawieszeniu emerytury. NSA podkreślił, że nawet przy udziale profesjonalnego pełnomocnika, organy mają obowiązek informacyjny. Uchylenie wyroku WSA nastąpiło z powodu tych wadliwości proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do przedwczesnej odmowy przyznania świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące obowiązków informacyjnych organów administracji w sprawach świadczeń socjalnych, procedury administracyjnej oraz interpretacji przepisów intertemporalnych związanych ze zmianą przepisów o świadczeniach.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed zmianą przepisów, zbiegu świadczeń i konieczności udokumentowania rezygnacji z jednego z nich.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przez organ administracji publicznej obowiązków informacyjnych (art. 9, 10 § 1, 79a KPA) oraz brak weryfikacji oświadczenia strony o zawieszeniu emerytury, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie obowiązków informacyjnych i brak weryfikacji oświadczenia strony przez organy administracji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do uchylenia wyroku WSA.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nieprawidłowo zaakceptował procedowanie organów, które nie poinformowały strony o wszystkich przesłankach odmowy przyznania świadczenia ani nie zweryfikowały jej oświadczenia o zawieszeniu emerytury. Brak realizacji tych obowiązków proceduralnych przez organy administracji miał istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do przedwczesnej odmowy przyznania świadczenia.
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o które wnioskowano przed 31 grudnia 2023 r., może zostać ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych (sprzed nowelizacji ustawą o świadczeniu wspierającym), jeśli strona złożyła wniosek o zawieszenie emerytury, ale nie przedstawiła organowi decyzji ZUS o jej wstrzymaniu do tej daty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może zostać ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych, jeśli wszystkie przesłanki zostały spełnione do 31 grudnia 2023 r., a brak przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu emerytury nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia, jeśli organy nie dopełniły swoich obowiązków informacyjnych i dowodowych.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że przepis intertemporalny (art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym) wiąże stosowanie przepisów dotychczasowych ze stwierdzeniem 'powstania prawa' do świadczenia do 31 grudnia 2023 r. Jeśli organy nie dopełniły swoich obowiązków, a strona złożyła oświadczenie o zawieszeniu emerytury, nie można jednoznacznie zanegować powstania prawa do świadczenia do tej daty. Wadliwość postępowania organów nie może skutkować automatycznym wyłączeniem możliwości przyznania świadczenia na zasadach sprzed nowelizacji.
Czy organ administracji ma obowiązek weryfikacji oświadczenia strony o zawieszeniu emerytury lub wezwania do przedłożenia decyzji ZUS, nawet jeśli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji ma obowiązek weryfikacji oświadczenia strony lub wezwania do przedłożenia dokumentów, a fakt reprezentowania strony przez pełnomocnika nie zwalnia organu z obowiązków informacyjnych i dowodowych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że obowiązki informacyjne i dowodowe wynikające z KPA (art. 7, 9, 10 § 1, 77 § 1, 79a) obciążają organy niezależnie od tego, czy strona działa przez pełnomocnika. Organy powinny samodzielnie weryfikować informacje lub wzywać do ich uzupełnienia, zamiast pozostawiać ciężar dowodu wyłącznie po stronie strony.
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przesłanka negatywna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - posiadanie prawa do emerytury lub renty.
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Podstawowa przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną.
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Przepis intertemporalny określający zasady stosowania przepisów dotychczasowych do spraw, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r.
Pomocnicze
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań.
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o przesłankach zależnych od niej, które nie zostały spełnione lub wykazane, a które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Ustalanie prawa do świadczeń rodzinnych od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy administracji przepisów KPA (art. 7, 9, 10 § 1, 77 § 1, 79a) poprzez brak należytego poinformowania strony o przesłankach odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz brak weryfikacji oświadczenia strony o zawieszeniu emerytury. • WSA nieprawidłowo zaakceptował wadliwe procedowanie organów administracji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
organy powinny czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. • obowiązek informacyjny względem strony postępowania nie zostaje wyłączony, czy ograniczony, gdy w toku postępowania reprezentowana jest ona przez profesjonalnego pełnomocnika. • brak zgodnego z zasadami kpa postępowanie organu miało istotny wpływ na wynik tej sprawy, gdyż doprowadziło do przedwczesnej odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. • sprawy z zakresu przyznawania świadczeń pomocowych należą do obszaru wymagającego szczególnej wrażliwości i uważności.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Marian Wolanin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące obowiązków informacyjnych organów administracji w sprawach świadczeń socjalnych, procedury administracyjnej oraz interpretacji przepisów intertemporalnych związanych ze zmianą przepisów o świadczeniach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed zmianą przepisów, zbiegu świadczeń i konieczności udokumentowania rezygnacji z jednego z nich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są procedury administracyjne i obowiązki informacyjne organów, nawet w sprawach o charakterze socjalnym, gdzie błędy proceduralne mogą mieć poważne konsekwencje dla obywatela.
“Błąd urzędników kosztował seniora świadczenie? NSA wyjaśnia, jak organy muszą informować o prawach obywateli.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.