I OSK 240/15

III SA/Łd 870/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Kowalska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 par 1 i art. 107 par 3, art. 136 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2021
art. 7 ust. 11
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (. j.)
Sentencja
Dnia 30 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2023 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 10 października 2022 roku nr SKO.4113.141.2022 w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. K. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ulicy [...] kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej M. M. z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 października 2022 r., nr SKO.4113.141.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2021.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 20 lipca 2022 r., znak: SOCIV.5300.039759.2022.140073.000001.2022.W w przedmiocie wstrzymania M. M. wypłaty dodatku mieszkaniowego do czasu uregulowania zaległości z tytułu wydatków mieszkaniowych.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z 20 lipca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi wstrzymał M. M. wypłaty dodatku mieszkaniowego przyznanego decyzją z 25 kwietnia 2022 r., nr SOCIV.5300.039759.2022.140073.000002.2022 na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 września 2022 r. do czasu uregulowania zaległości z tytułu wydatków mieszkaniowych i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się w drodze decyzji, jeżeli osoba, której przyznano dodatek nie pokrywa przypadających na nią wydatków mieszkaniowych. Organ podkreślił, że z informacji otrzymanych od zarządcy wynika, że strona nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny. Zaległość obejmuje dwa pełne miesiące. W związku z powyższym, że wnioskodawczyni pomimo przyznane dodatku mieszkaniowego nie opłaca należności z tytułu czynszu decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji M. M. złożyła odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 8 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podkreśliła, że do tej pory pomimo istniejącego zadłużenia z tytułu czynszu, o którym spółdzielnia mieszkaniowa informowała Centrum Świadczeń Socjalnych, nigdy nie została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Skarżąca podniosła, że organ zawsze uwzględniał jej długotrwałą, trudną sytuację życiową i zdrowotną i nie spodziewała się, że wydana zostanie decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego bez uprzedzenia zarówno ze strony spółdzielni mieszkaniowej, jak i organu.
Podała, że z powodu trudnej sytuacji życiowej i problemów zdrowotnych od 2018 r. nie pracuje, utrzymuje się ze środków, jakie uzyskuje z pomocy społecznej, nie posiada środków na bieżące opłaty z tytułu czynszu, rat z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego, zakup żywności, czy leczenie. Wskazała, że od wielu miesięcy są duże trudności z uzyskaniem wypłat zasiłków i informacji z MOPS. Podała, że 6 kwietnia 2022 r. złożyła do MOPS (jako czwarty z tą datą) wniosek o dofinansowanie do czynszu. MOPS przyznał w kwietniu 2022 r. kwotę 100 zł dopłaty do czynszu, a z informacji uzyskanej w spółdzielni mieszkaniowej wynika, że powyższa kwota nie wpłynęła. W czerwcu 2022 r. wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, w tym m.in. na spłatę zadłużenia z tytułu opłat za czynsz, nie wiadomo jednak jaka kwota została przekazana. Skarżąca podkreśliła, że próbowała ustalić w spółdzielni mieszkaniowej jaki jest stan zadłużenia, jakich wpłat brakuje, a jakie zostały przekazane i dlaczego nie została poinformowała w żaden sposób o ryzyku wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego. Podniosła, że była przekonana, że środki przyznane z MOPS były przekazywane zgodnie z decyzjami i nie posiada wiedzy, z jakiego powodu nie zostały do dziś zaksięgowane na rachunku bankowym spółdzielni mieszkaniowej. Wskazała, że środki przyznane w czerwcu 2022 r. również nie zostały zaksięgowane, zaksięgowana została natomiast kwota 200 zł przyznana przez MOPS w lipcu 2022 r. na dofinansowanie zadłużenia z tytułu opłat za czynsz.
Reasumując skarżąca podkreśliła, że dotychczas organ uwzględniał niezawinioną, wynikającą ze zdarzeń losowych jej dramatyczną sytuację życiową, nie pozbawiając ani nie wstrzymując przyznanego wcześniej dodatku mieszkaniowego. Wniosła o przywrócenie prawa do dodatków, ponieważ brak regularnych wpłat nie wynikał z jej zlej woli, ale ze znanej spółdzielni i Centrum Świadczeń Socjalnych przedstawionej powyżej sytuacji.
Wskazaną na wstępie decyzją z 10 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że stosownie do treści art. 7 ust. 11 cyt. ustawy w wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości. Jeżeli uregulowanie zaległości nie nastąpi w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji, o której mowa w zdaniu pierwszym, decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wygasa. W wypadku uregulowania należności w terminie określonym w zdaniu drugim wypłaca się dodatek mieszkaniowy za okres, w którym wypłata była wstrzymana.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z 25 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi przyznał M. M. dodatek mieszkaniowy na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 30 września 2022 r., w wysokości 244,70 zł miesięcznie. Z informacji zawartych piśmie Spółdzielni Mieszkaniowej T. z 28 czerwca 2022 r. wynika, że strona nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny. Zaległość obejmuje pełne dwa miesiące, co obligowało organ do wydania decyzji wstrzymującej wypłatę przyznanego dodatku. Przewidziana w art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, sankcja stanowi środek dyscyplinujący osoby pobierające dodatek mieszkaniowy, a stwierdzenie, że osoba pobierająca świadczenie nie uiściła kwoty stanowiącej jej udział własny w opłatach mieszkaniowych za okres dwóch pełnych miesięcy nakazuje organowi wstrzymać wypłatę dodatku mieszkaniowego - bez względu na przyczynę zaistniałych zaległości.
Odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie NSA Kolegium wskazało, że decyzja wydana na podstawie art. 7 ust. 11 zd. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest decyzją związaną, co oznacza, że przepis ten nie pozostawia organowi administracji publicznej tzw. luzu decyzyjnego w kwestii wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. W zaistniałej sytuacji, wobec uzyskania informacji o zaleganiu z opłatami za zajmowany lokal w wysokości obejmującej dwa pełne miesiące od podmiotu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ był zobligowany do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że organ nie miał możliwości wydania odmiennego rozstrzygnięcia podczas gdy we wcześniejszym okresie nie wydawał decyzji wstrzymujących wypłatę dodatku;
- art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie dotychczasowej praktyki zgodnej ze słusznym interesem obywatela oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i nie podjęcie w toku postępowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy wszczętej z urzędu, zaniechanie zebrania i wnikliwego rozstrzenia całego materiału dowodowego, naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów, tj. pominięcie okoliczności, że nadpłata za wodę i środki przyznane przez MOPS pokrywały zaległości z tytułu czynszu i brak było podstaw do wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 ustaw o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez utrzymanie w mocy decyzji, w sytuacji gdy organ powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie.
W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie także decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi obrazujących jej aktualną sytuację życiową, majątkową i zdrowotną. W obszernym uzasadnieniu skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu skarżąca wskazała, że oprócz zadłużenia w spółdzielni mieszkaniowej, posiada zobowiązania z tytułu kredytu hipotetycznego zaciągniętego w 2001 r., zaległości w opłatach za media, wobec ZUS i osób prywatnych. Podkreśliła, że w roku 2022 r. sytuacja jest szczególnie trudna, ponieważ od kwietnia przez ponad pół roku trwał strajk pracowników MOPS-u, co całkowicie zdezorganizowało pracę organu i obsługę wniosków. Po zakończeniu strajku sytuacja nie zmieniła się, ponieważ wielu pracowników odeszło, a MOPS, jak jej przekazano ma 60 dni na rozpatrzenie wniosku. Z przedstawionych powyżej powodów, środki przyznane przez MOPS na dofinansowanie zaległości z tytułu opłat za czynsz (w tym za okres, w którym wstrzymano wypłatę dodatku mieszkaniowego) przekazywane były do spółdzielni mieszkaniowej z opóźnieniem. Podała, że aktualnie wszystkie przyznane przez MOPS środki zostały przekazane na pokrycie zaległości czynszowych i nie ma już zadłużenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.
Przedmiotem sądowej kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 10 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 20 lipca 2022 r., w przedmiocie wstrzymania M. M. wypłaty dodatku mieszkaniowego do czasu uregulowania zaległości z tytułu wydatków mieszkaniowych.
Materialnoprawną podstawę zapadłych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 7 ust. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2021 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 ze zm., dalej: ustawa). Zgodnie z jego treścią: "W wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości. Jeżeli uregulowanie zaległości nie nastąpi w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji, o której mowa w zdaniu pierwszym, decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wygasa. W wypadku uregulowania należności w terminie określonym w zdaniu drugim wypłaca się dodatek mieszkaniowy za okres, w którym wypłata była wstrzymana". Przepis ten jednoznacznie wiąże zatem kwestię wydania decyzji wstrzymującej wypłatę dodatku mieszkaniowego z okolicznością nieopłacania na bieżąco należności za lokal. Rozstrzygnięcie w powyższym przedmiocie nie jest zatem powiązane z sytuacją materialną i finansową strony, lecz z obiektywnym faktem zaprzestania regulowania należności czynszowych przez daną osobę – odmiennie zatem niż ma to miejsce w postępowaniu o przyznanie ww. dodatku, gdzie wnioskodawca musi przekazać m.in. informację o sumie dochodów członków gospodarstwa domowego, czy informację o wysokości średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego. Skoro zatem kwestie te nie są brane pod uwagę przez organ orzekający w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego, to niezasadne są te zarzuty skargi, które dotyczą nieuwzględnienia w toku postępowania administracyjnego zarówno podnoszonych przez stronę kwestii materialno-finansowych, jak i kwestii związanych ze stanem zdrowia skarżącej oraz przyczyn, ze względu na które znalazła się ona w aktualnym położeniu. W tym względzie Sąd nie uwzględnił także wniosków dowodowych strony, bowiem dotyczą one kwestii niemających wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż wiążą się właśnie z sytuacją życiową, majątkową i zdrowotną skarżącej.
Sąd nie podzielił także zarzutów skargi, które wspólnie można by określić mianem odstąpienia przez organy administracji publicznej od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym bez uzasadnionej przyczyny (art. 8 § 2 k.p.a.). Jak wynika z treści skargi oraz poprzedzającego je odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, skarżąca taką utrwaloną praktykę upatruje w tym, że mimo licznych trudności życiowych, które niejednokrotnie rzutowały na terminowość regulowania przez nią jej zobowiązań, nie stanowiło to dotychczas przeszkody w uzyskiwaniu dodatku mieszkaniowego, ani nie powodowało, że dodatek ten był wstrzymywany. Jak sama przy tym wskazuje, nie było praktyką spółdzielni mieszkaniowej, w której zasobach znajduje się zamieszkiwany lokal, aby informować organ gminy o jej ewentualnych zaległościach czynszowych. Rzecz w tym, że w ocenie sprawy dokonywanej w kontekście art. 8 § 2 k.p.a., nie mieści się, po pierwsze, sposób działania organów spółdzielni mieszkaniowych, czy generalnie administratorów budynków mieszkalnych, gdyż nie są to organy administracji publicznej, a tylko praktyka takich organów jest przedmiotem ww. przepisu. Po drugie, trudno mówić o utrwalonej praktyce organu gminy niewstrzymywania wypłaty dodatku mieszkaniowego w sytuacji, kiedy organ ten – na skutek nieinformowania o zaległościach czynszowych strony – zwyczajnie nie wie o zaistnieniu przesłanki ustawowej do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Brak działania organu nie był zatem skutkiem przyjęcia przezeń jakiejś z góry określonej praktyki procedowania tego rodzaju sprawy, lecz stanowił konsekwencję niewiedzy o faktach, których dysponentem był inny podmiot, czyli spółdzielnia mieszkaniowa.
Zdaniem Sądu w sprawie doszło jednak do naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady dwuinstancyjności postępowania, jak również art. 136 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim pozwala on organowi odwoławczemu na przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.
Na wstępie dalszych rozważań należy zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w warstwie merytorycznej jest bardzo lakoniczne i w praktyce nie odnosi się w ogóle do treści odwołania. Istotę uzasadnienia można sprowadzić do tego, ze poza przytoczeniem okoliczności faktycznych sprawy oraz okoliczności uzasadniających przyznanie dodatku mieszkaniowego, gdy chodzi o wstrzymanie wypłaty tego dodatku, będącej przedmiotem sprawy, poświęcono temu zagadnieniu jeden skromny akapit uzasadnienia (str. 3 decyzji SKO w Łodzi). Jego zawartość sprowadza się do stwierdzenia, że skoro decyzja o wstrzymaniu na rzecz skarżącej wypłaty dodatku mieszkaniowego nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, to wszelkie okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do zmiany bądź uchylenia decyzji organu I instancji.
Zdaniem Sądu, powyższe stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., bowiem lakoniczność tak sformułowanego uzasadnienia nie pozwala przyjąć, że zostały w jego ramach wyczerpująco wyjaśnione wszystkie motywy, zwłaszcza faktyczne, powziętego rozstrzygnięcia, w szczególności, gdy nie odnosi się ono do zarzutów odwołaniu, a tylko generalnie stwierdza się, że nie było podstaw do ich uwzględnienia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie dowodzi także tego, że organ dochował wymogom zasady dwuinstancyjności postępowania i przeprowadził w pełni postępowanie w sprawie, analizując jej wszystkie okoliczności faktyczne, a więc zarówno te, które ustalił organ I instancji, jak również podnoszone przez stronę w odwołaniu, które dotyczyły zagadnień mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd wprawdzie nie neguje tego, że zasadnicza część odwołania, zwłaszcza dotycząca opisu sytuacji materialnej, finansowej, czy zdrowotnej strony nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, o czym wcześniej już wspomniano, niemniej jednak treść zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy ograniczył swoje postępowanie wyjaśniające wyłącznie do analizy akt sprawy, przyjmując, że skoro znajduje się w nich pismo spółdzielni mieszkaniowej informujące o zaległościach czynszowych skarżącej, to jest to wystarczającym i absolutnym dowodem w sprawie, przez co jakiekolwiek dalsze ustalenia są zbyteczne. Przypomnieć jednak wypada, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego samo stwierdzenie, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, następuje na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, które nie może jednak ograniczać się wyłącznie do odnotowania informacji pochodzącej od podmiotu pobierającego należności za lokale mieszkalne o wystąpieniu zaległości, o których mowa w art. 7 ust. 11 ustawy, obejmujących pełne 2 miesiące. W postępowaniu dotyczącym wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego nie dochodzi do wyłączenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a., dlatego zadaniem organu przyznającego dodatek mieszkaniowy jest zweryfikowanie informacji zarządcy budynku, w tym m.in. ustalenie, czy zgłoszona zaległość ma charakter bieżący, tzn. dotyczy zaległości powstałych w okresie obowiązywania decyzji uprawniającej do dodatku mieszkaniowego i czy w ogóle faktycznie istnieje, zwłaszcza gdy strona podnosi okoliczności temu przeczące (por. wyrok NSA z 19 maja 2016 r. I OSK 240/15; wyrok NSA z 5 grudnia 2014 r., I OSK 2662/13, dostępne w: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że nakaz zweryfikowania okoliczności faktycznych sprawy odnosi się również do organu odwoławczego, zwłaszcza gdy w odwołaniu strona podnosi dodatkowe okoliczności świadczące o istotnej zmianie dotychczasowego stanu faktycznego sprawy lub poddaje w wątpliwość trafność oceny w tym zakresie dokonanej przez organ administracji.
Należy zauważyć, że we wniesionym odwołaniu skarżąca zawarła sformułowania, wskazujące na to, że formalnie miała przyznane przez organ pomocy społecznej środki na uregulowanie opłat czynszowych, lecz bez jej winy nie zostały one przelane na konto zarządcy budynku (przedostatnia strona odwołania). Zdaniem składu orzekającego okoliczność ta jest nie bez znaczenia dla sprawy, bowiem sugeruje, że gdyby terminowo i prawidłowo środki te przelano i zaksięgowano, to wówczas prawdopodobnie nie można by mówić o powstaniu zaległości, a w konsekwencji podstawie do wstrzymania skarżącej dodatku mieszkaniowego. Co więcej, chodzi o środki o charakterze celowym, których strona nie otrzymywała na własne konto lub gotówkowo, lecz które powinny być wprost transferowane na konto zarządcy w określonym czasie, aby nie dopuszczać do powstania zaległości, jak miało to miejsce w przypadku skarżącej. Na marginesie można dodać, że jest oczywistym naruszeniem zasady budzenia zaufania jednostki do władzy publicznej, gdy skutków nieprawidłowości w funkcjonowania jednostki aparatu administracji Prezydenta Miasta Łodzi, tj. organów pomocy społecznej, nie dostrzega inna jednostka tego aparatu orzekająca o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Nadmienić należy, że niedostrzeżona, a przez to także niewyjaśniona przez organ odwoławczy, na skutek niezastosowania środków wynikających z art. 136 § 1 k.p.a., kwestia transferu środków finansowych na poczet czynszu za lokal skarżącej wydaje się nie być bez znaczenia, skoro w skardze do Sądu skarżąca podnosi, że opóźnione wypłaty z MOPS zostały uregulowane. Kolegium powinno było tę kwestię wyjaśnić przede wszystkim poprzez domaganie się stosownych wyjaśnień od organów pomocy społecznej, na okoliczność twierdzeń skarżącej o przyznaniu jej środków na cele czynszowe i przyczyn ich nieprzekazania na konto zarządcy lokalu, w którym skarżąca zamieszkiwała. Inaczej rzecz ujmując, organ drugiej instancji miał obowiązek dokonania w powyższym zakresie niebudzących wątpliwości ustaleń, a zarazem obowiązek zweryfikowania stanowiska odwołującej się, którym to obowiązkom, w ocenie Sądu, nie sprostał. Organ odwoławczy zasadniczo bowiem zaakceptował stan faktyczny ustalony przez organ pierwszej instancji i nie podjął żadnych czynności bezpośrednio zmierzających do jego uaktualnienia, choć było to konieczne. W konsekwencji tego stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, zaś dokonane ustalenia były niepełnie i mogą być potencjalnie niezgodne z rzeczywistym stanem sprawy.
Podsumowując, powyższe rozważania wskazują, że zostały naruszone przez organ przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest również oczywiste, że organ powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 ust. 1 k.p.a.) oraz obowiązany jest do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony oraz nie odniesie się i nie wyjaśni okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności danej sprawy (art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a.). W zaistniałej sytuacji nie można uznać, aby również te obowiązki zostały przez organ wykonane, co stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje koniecznością uchylenia wadliwej w tym zakresie decyzji administracyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi weźmie pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym orzeczeniu, a ponadto będzie zobowiązane do podjęcia w trybie art. 136 § 1 k.p.a. ustaleń co do oceny prawdziwości zawartych w odwołaniu twierdzeń, iż skarżącej przyznano w ramach świadczeń opieki społecznej środki na uregulowanie opłat czynszowych, o których nieprawidłowo (nieprecyzyjnie) orzeczono w stosownej decyzji lub nie przelano ich terminowo na konto zarządcy lokalu, dokonując na podstawie uzyskanej wiedzy oceny, czy gdyby ewentualne nieprawidłowości w tym względzie potwierdziły się, to powstałaby jakakolwiek zaległość czynszowa na koncie lokalowym skarżącej. Organ powinien zweryfikować bezpośrednio u zarządcy lokalu, czy na dzień ponownego orzekania wykazywane dotychczas w postępowaniu zaległości nadal występują, czy też zostały uregulowane, w tym czy ewentualnie nastąpiło to ze środków pomocy społecznej, aby potwierdzić prawdziwość twierdzeń skarżącej. Ponadto organ powinien ustalić, czy w związku ze stanowiskiem skarżącej o aktualnym braku zaległości czynszowych, nie doszło do uchylenia decyzji orzekającej o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Po zrealizowaniu powyższych wytycznych organ odwoławczy wyda w oparciu o art. 138 k.p.a. stosowną decyzję kończącą sprawę.
W konsekwencji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składa się kwota 295,20 zł tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, obejmująca podatek od towarów i usług.
eg