I OSK 2399/23

I OSK 2399/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Po 355/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-06-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 355/23 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 355/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę W. N. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu (Kolegium) z [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego – tj. art. 2 ust. 1 oraz ust. 15a ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1207, dalej: ustawa) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu zarzuty skargi kasacyjnej zostały szerzej umotywowane.
Na podstawie ww. zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie poprzedzających go decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] (Burmistrz) oraz decyzji Kolegium i orzeczenie, że Skarżącemu przysługuje prawo do otrzymania dodatku węglowego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Organy obu instancji odmówiły przyznania Skarżącemu dodatku węglowego uznając, że nie zamieszkuje on pod adresem wskazanym w złożonej deklaracji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazały art. 2 ust. 15a pkt. 1, 15b, 15c, 15 e, 15f ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. 2022 poz. 1692 z późn. zm., dalej "ustawa").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę podzielił ustalenia faktyczne organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną.
Przechodząc do oceny zarzutów wywiedzionych w skardze kasacyjnej na wstępie wskazać należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, sporządzający skargę kasacyjną winien wyjaśnić, jak określony przepis powinien być rozumiany i na czym polegał błąd w interpretacji tego przepisu popełniony przez sąd. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Wskazując na tę postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który Sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Podniesienie jednak zarzutu naruszenia prawa materialnego jest możliwe, o ile stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. "Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię - niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu" (wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. III OSK 1984/22).
Przedstawienie powyższej uwagi było konieczne, bowiem Skarżący podniósł w skardze kasacyjnej wyłącznie zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej, a więc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera zaś argumentację zmierzającą do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy i przyjętych przez Sąd Wojewódzki za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jak już jednak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną związany jest podniesionymi w niej zarzutami i nie ma możliwości domniemywania, jakich jeszcze naruszeń dopuścił się w ocenie autora środka zaskarżenia sąd pierwszej instancji.
Odnosząc się do przedstawionych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa materialnego wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z kolei zgodnie z przywołanym w skardze kasacyjnej art. 2 ust. 15a ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
W świetle powołanych wyżej przepisów, żeby dodatek węglowy mógł być przyznany strona musi wykazać, że zamieszkuje oraz gospodaruje w budynku na który żąda przyznania tego dodatku. Jednocześnie wskazać należy, że przepisy ustawy nie precyzują, jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania, zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy mieć na uwadze treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm., dalej: K.c.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 K.c., jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości i zamiar, wola stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. W świetle powołanych przepisów ustawy o dodatku węglowym konieczną przesłanką do otrzymania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie w budynku objętym wnioskiem.
W świetle przywołanych wyżej przepisów, nie może również budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego, bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.
Jak wynika z akt sprawy pracownik organu pierwszej instancji podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wywiad ten nie został jednak przeprowadzony, ponieważ pod adresem wskazanym we wniosku nikogo nie zastano. Sam Skarżący w skardze kasacyjnej stwierdził, że przebywa w [...] "praktycznie w każdym miesiącu roku po kilka razy – m.in. w soboty, niedziele, święta, ale także piątki i poniedziałki" co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na rekreacyjny charakter tej nieruchomości.
W świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 2 ust. 2 ustawy, sam fakt gospodarowania przez Skarżącego przedmiotową nieruchomością, polegający na okazjonalnych wizytach nie wystarczy do uznania, że Skarżący prowadzi w tym domu gospodarstwo domowe. Prowadzenie gospodarstwa domowego to nie tylko gospodarowanie nim, ale także zamieszkiwanie a nie tylko okazjonalne, weekendowe przybywanie.
Wobec tego uznać należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw, a w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.