I OSK 2392/23

I OSK 2392/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2819/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-29
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
art. 80 ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2819/22 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 września 2022 r., nr DO.4.7612.169.2022.PM w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2819/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 16 września 2022 r. nr DO.4.7612.169.2022.PM w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji oraz utrzymaną nim w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 10 stycznia 2022 r., nr SN-III.7571.5.2021.8 w zakresie, w jakim decyzja ta odmawia stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r. nr GG: 7224/170/98 w części dotyczącej dawnej działki ewidencyjnej nr [...] oraz zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z 2 lipca 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. (dalej: Skarżący) wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r., nr GG: 7224/170/98, "w sprawie ustanowienia trwałego zarządu na nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położonej w miejscowości P., gmina P. Miasto, powiat S., województwo W., w której mieści się siedziba Nadleśnictwa P.". Skarżący stwierdził w uzasadnieniu wniosku, że prawo zarządu nad przedmiotową nieruchomością wywodzi z przepisów ustawy o lasach.
Decyzją z 10 stycznia 2022 r., nr SN-III.7571.5.2021.8, Wojewoda Wielkopolski odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r. Organ I instancji wskazał, że zarząd (obecnie trwały zarząd) nad nieruchomością aktualnie oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] - [...] jest sprawowany przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. zgodnie z treścią zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 25 września 1995 r., wydanego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 30, poz. 127). Jednocześnie w chwili wystąpienia przez Nadleśnictwo P. z wnioskiem o przekazanie mu w zarząd m. in. dawnej działki nr [...], obowiązywała już ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. nr 101, poz. 444). Z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość została przekazana Nadleśnictwu P. na podstawie przepisów ustawy o lasach. Zdaniem organu I instancji istniały zatem podstawy do ustalenia opłaty rocznej za trwały zarząd nieruchomością Skarbu Państwa oznaczoną jako dawna działka ewidencyjna nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo P., Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 16 września 2022 r., w pkt 1 utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego w zakresie, w jakim decyzja ta odmawia stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r. w części dotyczącej dawnej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha (obecnie: działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] ha); w pkt 2 uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z 12 listopada 1997 r., nr GG: 7224/271/97, Kierownik Urzędu Rejonowego w S. ustalił opłatę roczną w wysokości [...] zł z tytułu sprawowania przez Nadleśnictwo P. zarządu nad nieruchomością oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...],[...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Decyzja stała się ostateczna w dniu 21 listopada 1997 r.
Następnie, decyzją z 9 marca 1998 r., nr GG: 7224/170/98, Kierownik Urzędu Rejonowego w S. uchylił ww. decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 12 listopada 1997 r. w całości oraz ustalił opłatę roczną od dnia 1 stycznia 1998 r. w wysokości [...] zł. Uchylenie decyzji z 12 listopada 1997 r. uzasadniono tym, iż od 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), która określała nowe stawki procentowe opłaty z tytułu sprawowania trwałego zarządu (który zastąpił zarząd, uregulowany w ustawie 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – u.g.g.). Z treści decyzji wynika, że stawkę 0,3% zastosowano w stosunku do obszaru [...] ha, wykorzystywanego na cele budownictwa mieszkaniowego, zaś stawkę 1% zastosowano do pozostałego obszaru [...] ha, wykorzystywanego na inne cele.
Minister stwierdził, że z rejestru gruntów oraz z treści księgi wieczystej nr [...] znajdujących się w aktach sprawy wynika, że dawna działka nr [...] o powierzchni [...] ha odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...] - [...]. Działki te obecnie zajmują łączną powierzchnię [...] ha. W związku z czym organ doszedł do wniosku, że skoro żądanie Skarżącego dotyczyło jedynie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r., nr GG: 7224/170/98, w części odnoszącej się do aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], a więc dawnej działki nr [...] wskazanej w treści decyzji z 9 marca 1998 r., to nie dotyczy pozostałej części ww. decyzji. Tym samym organ uznał, że Wojewoda przekroczył zakres wniosku Skarżącego w zakresie działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], w związku z czym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Minister uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe, o czym orzekł w pkt 2 zaskarżonej decyzji.
Natomiast w pozostałym zakresie (w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]) Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji (pkt 1 zaskarżonej decyzji).
Organ wyjaśnił, iż kontrolowana decyzja z 9 marca 1998 r. została wydana na podstawie art. 83 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 222 ust. 1 u.g.n. Analiza treści decyzji z 9 marca 1998 r. potwierdza, w ocenie organu, że zastosowano właściwe stawki opłaty z tytułu trwałego zarządu (tj. stawkę 0,3% w stosunku do obszaru [...] ha wykorzystywanego na cele mieszkalne, oraz stawkę 1% - w stosunku do pozostałego obszaru wykorzystywanego na inne cele). Stawki te wynikały z przepisów art. 83 u.g.n. Zgodnie zaś z art. 222 ust. 1 u.g.n. organ był obowiązany do uchylenia (zmiany) dotychczasowej decyzji określającej wysokość opłaty z tytułu zarządu i wydania rozstrzygnięcia określającego wysokość opłaty według stawek przewidzianych w przepisach art. 83 u.g.n.
Odnosząc się natomiast do kwestii podstawy prawnej zarządu Skarżącego nad przedmiotowym terenem organ wyjaśnił, że w dniu 17 maja 1995 r. Nadleśnictwo P. wystąpiło do Kierownika Urzędu Miejskiego w S. o potwierdzenie zarządu tej jednostki organizacyjnej m. in. w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...], położonej w P., o pow. [...] ha. Pismem z 25 września 1995 r., nr GG: 7224/17/95 Kierownik Urzędu Miejskiego w S. zaświadczył, że m.in. działka ewidencyjna nr [...] położona w P., o pow. [...] ha, pozostaje w zarządzie Nadleśnictwa P. w P., który wynika z przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Kierownik Urzędu Rejonowego wskazał również, że protokół zdawczo-odbiorczy z 19 grudnia 1951 r. potwierdza władanie przedmiotową nieruchomością przez Lasy Państwowe od 1951 r. Następnie władanie to podlegało przekształceniu w użytkowanie, w zarząd, a następnie w trwały zarząd - na podstawie przepisów u.g.n. Powyższe świadczy, zdaniem organu, że przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie u.g.n. (do 31 grudnia 1997 r.), pozostawała w zarządzie Nadleśnictwa P. na podstawie protokołu zdawczo- odbiorczego z 19 grudnia 1951 r.
Organ stwierdził następnie na podstawie informacji uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w S. (nadesłanych przy piśmie z 31 sierpnia 2022 r.) o stanie prawnym działki nr [...] według stanu na dzień 1 stycznia 1998 r., że działka ta była użytkowana w tym dniu jako rola (użytek "R" o obszarze [...] m2), grunty rolne zabudowane (użytek "Br" o obszarze [...] m2) oraz inne tereny zabudowane (użytek "Bi" o obszarze [...] m2). Z treści pisma Nadleśnictwa P. z 21 kwietnia 1993 r. wynika z kolei, że na działce nr [...] znajdowały się: osady pracownicze ([...] m2 - ww. użytek "Br"), ogródki przydomowe przypisane do ww. osad pracowniczych ([...] m2 - ww. użytek "R"), oraz siedziba nadleśnictwa ([...] m2 - ww. użytek "Bi"). Na tej podstawie organ uznał, że przedmiotowa nieruchomość nie była porośnięta lasem, a zatem wykluczone jest uznanie jej za las na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy o lasach.
Zdaniem organu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania, że działki ewidencyjne nr [...] - [...] są związane z gospodarką leśną, a grunt, na którym się znajdują odpowiada ustawowemu pojęciu lasu, określonemu w art. 3 pkt 2 ustawy o lasach, ponieważ przedmiotowa nieruchomość składa się z budynków gospodarczych, wykorzystywanych w celach mieszkaniowych (z ogródkami przydomowymi) oraz budynku biurowego, w którym znajduje się siedziba Nadleśnictwa P., zlokalizowanych w centrum miasta, które nie są bezpośrednio związane z prowadzeniem gospodarki leśnej. Lasy Państwowe według art. 32 ustawy o lasach, są państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, zatem przedmiotowy grunt mógł podlegać regulacji u.g.g., a następnie u.g.n. W związku z tym zaistniały podstawy do ustalenia opłaty rocznej za zarząd sprawowany nad nieruchomością Skarbu Państwa oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] - [...] w trybie u.g.g., który następnie przekształcił się w trwały zarząd, uregulowany w przepisach u.g.n.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 16 września 2022 r. wniósł Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając ją w części, tj. co do jej pkt 1,
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
W trakcie rozprawy w dniu 29 marca 2023 r. pełnomocnik Skarżącego zmodyfikował wnioski skargi i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji jedynie w zaskarżonej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. Wskazał, że zaskarżona decyzja Ministra została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998r., nr GG: 7224/170/98, na podstawie której uchylono decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 12 listopada 1997 r., nr GG: 7224/271/97 oraz ustalono opłatę roczną od dnia 1 stycznia 1998 r. w wysokości [...] zł z tytułu sprawowania przez Nadleśnictwo P. zarządu nad nieruchomością oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...],[...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha.
Sąd I instancji, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności z art. 156 k.p.a., stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, dlatego też przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco, ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter (wyrok NSA z 22 września 1999 r., IV SA 1380/97; wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., IV SA 912/97; zob. także wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97; wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1066/97). Aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji należy ustalić, że treść decyzji pozostaje w takiej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, która nie może być do zaakceptowana z punktu widzenia praworządności i dlatego decyzja taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzeczność powinna być oczywista. Wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretnym orzeczeniem, obowiązywał niewątpliwy stan prawny. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Jeżeli w przedmiocie oceny możliwości stosowania i wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsca kontrowersje, wątpliwości interpretacyjne, nie można w takim wypadku zasadnie mówić o rażącym naruszeniu prawa. Taki pogląd wyraził NSA m.in. w wyrokach z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3435/15, z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 336/16). Stanowisko to zaś Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje.
Mając na uwadze tak scharakteryzowane postępowania nieważnościowe, w ocenie Sądu I instancji, orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły postępowania zgodnie z wymogami wynikającymi z brzmienia art. 156 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że zasady ustalania wysokości opłat z tytułu trwałego zarządu sprawowanego na zasadach ogólnych zostały uregulowane w art. 82 i art. 83 z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kontrolowanej decyzji - Dz.U.1997.115.741). Zgodnie z art. 82 ust. 1 u.g.n., za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się opłaty roczne. Stosownie zaś do treści art. 43 ust. 1 u.g.n. przez trwały zarząd rozumie się prawną formę władania nieruchomością przez państwową lub komunalną jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej. Trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej w myśl art. 43 ust. 1 u.g.n. ustanawia właściwy organ, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem art. 60 (art. 45 ust. 1 u.g.n.).
A zatem trwały zarząd (poprzednio zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo państwowe z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje. Przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm., dalej "u.g.g."), nie przewidywały możliwości uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.g.g., państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej uzyskują grunty stanowiące własność Skarbu Państwa w zarząd na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej lub na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej albo umowy, o której mowa w art. 9 ust. 2. Nieruchomości nabyte w drodze umowy przez państwowe lub komunalne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej pozostają w ich zarządzie (art. 9 ust. 2 u.g.g.).
Zgodnie natomiast z art. 80 ust. 2 u.g.g. (poprzednio art. 87 ust. 2), zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 1295/05). Jednocześnie stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sąd I Instancji stwierdził zatem, że dowody zebrane w aktach niniejszej sprawy, w tym te zgromadzone w aktach archiwalnych nie potwierdzają, że w dniu wydania kontrolowanej decyzji z 9 marca 1998 r. Nadleśnictwo P. legitymowało się formalnym dokumentem, o którym mowa powyżej, potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu dawnej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha (obecnie: działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] ha), czy to w formie decyzji czy umowy, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie do przedmiotowego terenu.
Za taki dowód nie mogła być również uznana sama tylko decyzja opłatowa Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r. nr GG: 7224/170/98. W sytuacji bowiem gdy w aktach sprawy brak jest decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, to w treści decyzji o naliczeniu opłaty rocznej z tytułu zarządu, powinna być wzmianka wskazująca na konkretną decyzję administracyjną, na podstawie której zostało ustanowione prawo zarządu. Takiej wzmianki trudno jednak szukać w treści decyzji z 1998 r. Potwierdzeniem powyższego jest także treść pisma Urzędu Rejonowego w S. z 21 kwietnia 1995 r., w którym wprost wskazano, że w aktach ww. jednostki brak jest dokumentów o przekazaniu Nadleśnictwu P. gruntu działki nr [...] w formie prawem przewidzianej. W ocenie Sądu, nie mają zatem racji organy obu instancji, które uznały, że istniała podstawa do ustalenia opłaty rocznej za trwały zarząd nieruchomością Skarbu Państwa oznaczoną jako dawna działka ewidencyjna nr [...], skoro brak jest dowodu na ustanowienie przedmiotowego zarządu dla Nadleśnictwa P. W konsekwencji organy nie dokonały prawidłowej oceny powyżej okoliczności w kontekście zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa), czym naruszyły art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., a także wspomniany art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeżeli zatem w aktach sprawy brak jest dokumentu o przekazaniu Nadleśnictwu P. gruntu działki nr [...] w zarząd (trwały zarząd) w formie prawem przewidzianej, to w ocenie Sąd, świadczy to o rażącym naruszeniu prawa w przypadku kontrolowanej decyzji opłatowej z 1998 r. Nie jest przy tym rolą organów ustalać jaka była inna (nieodpłatna) forma zarządu, np. wynikająca z ustawy o lasach.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 29 powołanej w skardze ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. z 1949 r. Nr 63, poz. 494), uchylonej z dniem 1 stycznia 1992 r., stanowił, iż Minister Leśnictwa przekaże na rzecz przedsiębiorstw lasów państwowych majątek Skarbu Państwa w zakresie, wynikającym z czynności odpowiednich przedsiębiorstw. Przekazanie majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a ruchomego na własność przedsiębiorstw nastąpi protokolarnie. Zgodnie zaś z art. 1 powołanej ustawy z 1949 r. państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami, służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowią państwowe gospodarstwo leśne. Zdaniem Sądu, art. 1 w zestawieniu z art. 29 powołanej ustawy nie zawiera w sobie takiej dyspozycji, która skutkowałaby powstaniem zarządu z mocy prawa bez dokonania jakiejkolwiek czynności formalnej. Przepis art. 29 tej ustawy mówił wprost, iż przekazanie majątku nieruchomego w zarząd następowało protokolarnie. W aktach przedmiotowej sprawie brak jest takiego protokołu, w szczególności wspomnianego protokołu zdawczo-odbiorczego z 19 grudnia 1951 r. Skarżący również go nie zaoferował.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Minister Rozwoju i Technologii (dalej: skarżący kasacyjnie), skarżąc wyrok w całości.
Na podstawie art 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego:
1. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na:
- błędnym uznaniu, że nieodnalezienie (po ponad 30 latach) decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem, na rzecz jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych, skutkuje uznaniem, iż trwały zarząd nigdy nie został ustanowiony, podczas gdy z akt sprawy wynika, że okoliczność istnienia takiej decyzji została przez organ nadzoru co najmniej uprawdopodobniona, gdyż istnieją dowody pośrednie na jej istnienie,
- nieuwzględnieniu specyfiki postępowania nadzorczego, przejawiające się w bezpodstawnym uznaniu, że dokument, którego nie można odnaleźć po ponad 20 lat od jego sporządzenia, nigdy nie został sporządzony, podczas gdy z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż braki w materiale dowodowym wynikające ze znacznego upływu czasu (zwłaszcza kilkudziesięciu lat) należy interpretować na korzyść pozostawienia kontrolowanego orzeczenia w obrocie prawnym w celu zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego;
- nieuwzględnieniu domniemania legalności decyzji ostatecznej, wynikającego z art. 16 § 1 k.p.a.,
2. art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.; dalej: "u.g.g.") przez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w tym, iż Sąd I instancji w sposób dowolny uznał, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności objęte hipotezą tego przepisu, podczas gdy w rzeczywistości brak jest na podstawie zebranego materiału dowodowego, możliwości wykazania, iż w dniu 1 sierpnia1988 r., jak i w okresie późniejszym jednostka organizacyjna Lasów Państwowych nie legitymowała się prawem zarządu na podstawie u.g.g. (zwłaszcza o błędach w rozumowaniu Sądu świadczy treść zaświadczenia z 25.09.1995 r., potwierdzającego istnienie zarządu na podstawie u.g.g.; uszło przy tym uwadze Sądu, że art. 80 ust. 2 u.g.g. odnosił się do posiadania, nie zaś do władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej;
3. art. 82 ust. 1 [ustawy o gospodarce nieruchomościami] w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że doszło do rażącego naruszenia prawa wskutek ustalenia opłaty od trwałego zarządu, który nigdy nie został ustanowiony.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez dokonanie jedynie wybiórczej analizy akt sprawy (pominięto m.in. zaświadczenie z dnia 25.09.1995 r., wskazane na str. 4 zaskarżonej decyzji z dnia 16.09.2022 r. oraz szczegółowo opisane w decyzji dowody świadczące o tym, iż przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie ustawy o lasach) i w konsekwencji wysnucie na tej podstawie błędnych wniosków w zakresie kluczowych okoliczności sprawy (tj. okoliczności ustanowienia trwałego zarządu nad nieruchomością objętą niniejszym postępowaniem):
- niespójne przeprowadzenie procesu myślowego, zakończonego konkluzją, iż nie istniała decyzja o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w trwały zarząd jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych (Sąd bowiem nie uzasadnił braku uwzględnienia domniemania legalności wynikającego z art. 16 § 1 k.p.a., jak również dlaczego nie uwzględnił specyfiki postępowania nadzorczego przy ocenie okoliczności sprawy;
- błędne uznanie, iż organ nadzoru w swoich rozważaniach powołał się na ustanowienie trwałego zarządu (a wcześniej zarządu na podstawie u.g.g.) w sposób dorozumiany (str. 9 uzasadnienia wyroku);
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7,77 § 1,80 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że organ dokonał niewłaściwej oceny materiału dowodowego, naruszając ww. przepisy w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, uwzględniając przy tym specyfikę postępowania nadzorczego i zasady dowodzenia w tym postępowaniu.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 września 2022r.nr DO-IV.7612.169.2022.PM oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (art. 176 § 2 p.p.s.a.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarb Państwa-Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. w P. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania sadowego
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Skarga kasacyjna Ministra Rozwoju i Technologii zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione zarzuty okazały się trafne.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a nie zostały prawidłowo uzasadnione.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (patrz. m.in. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., I GSK 505/20 - wszystkie powołane w uzasadnień orzeczenie dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl) Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. można zatem kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu i w konsekwencji kwestionowanie zawartych w uzasadnieniu wskazań Sądu co do dalszego postępowania, nie stanowi o naruszeniu przez Sąd tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 listopada 2023 r., I OSK 239/22).
Z kolei w ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 29 lutego 2024 r. o sygn. akt I OSK 2063/22). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy sąd wydaje rozstrzygnięcie na podstawie innego materiału niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy. (por. wyrok NSA z 29 listopada 2023 r. o sygn. akt II OSK 623/21). Pominięcie, nieodniesienie się przez Sąd do części materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie oznacza, iż Sąd ten oparł na dowodach pochodzących spoza akt sprawy.
Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w powiązaniu z art. 16 § 1 k.p.a., aczkolwiek uzasadnienie powyższego zarzutu nie odpowiada w pełni ich treści. Nie można było bowiem kwestionować braku dokumentów w aktach sprawy, jeżeli organy administracji przeprowadziły w pełnym możliwym zakresie postępowanie dowodowe, podejmując wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Organy administracji wprawdzie są zobowiązane do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jednakże nie można zarzucać im naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. w sytuacji gdy postępowanie nadzwyczajne wszczynane jest po wielu latach od wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, jak również w sytuacji gdy nie zostały naruszone przepisy regulujące archiwizację akt administracyjnych. Nie można organom administracji stawiać w tym zakresie wymagań niemożliwych - z powodu upływu czasu - do wykonania. Również zasada swobodnej oceny dowodów na podstawie art. 80 k.p.a. musi uwzględniać zarówno specyfikę postępowania nadzwyczajnego, jak również upływ czasu i związane z tym braki niektórych dokumentów potwierdzających stan faktyczny czy też stan prawny sprawy. Co istotne, z uwagi na okresy archiwizacji akt, organy mogłyby w ogóle nie dysponować dokumentami potwierdzającymi stan faktyczny sprawy co nie oznaczałoby automatycznie, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Przypomnieć przy tym należy, że w okresie zbliżonym do protokolarnego przekazania nieruchomości obowiązywał dekret z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. Nr 19, poz. 149) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. Nr 12, poz. 66 z późn. zm.). Na mocy § 10, składnice akt urzędów, instytucji, organizacji i przedsiębiorstw przechowywały materiały archiwalne w ciągu następujących okresów: w naczelnych organach władzy i administracji państwowej, instytucjach i organizacjach na szczeblu centralnym oraz przedsiębiorstwach o znaczeniu ogólnopaństwowym - 15 lat, w urzędach, instytucjach i organizacjach na szczeblu wojewódzkim i powiatowym, w przedsiębiorstwach o znaczeniu lokalnym oraz w spółdzielniach produkcyjnych - 10 lat, w urzędach, instytucjach i organizacjach na szczeblu gromadzkim - 5 lat. (ust. 1). Wszelkie materiały archiwalne typu dokumentacji mechanicznej przechowywane były w urzędach, instytucjach, organizacjach i przedsiębiorstwach przez 5 lat (ust. 2). Po upływie okresu przechowywania materiały archiwalne podlegały przekazaniu do właściwych archiwów państwowych (§ 11 rozporządzenia), z tym że materiały nie posiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne - podlegały wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie (§ 12 ust. 1 rozporządzenia). W związku z treścią powyższych przepisów należy uznać, że organy administracji nie miały obowiązku wieczystego przechowania akt sprawy.
W przypadku braku akt, przeprowadzenie dowodu podlega ogólnym regułom postępowania dowodowego. Zasadnie więc organy uznały, że skoro nie ma bezpośrednich dowodów na powstanie zarządu, to dla ustalenia, czy taki zarząd powstał znaczenie posiadają dowody pośrednie. Te z kolei nie pozwalają na uznanie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że takich dokumentów nie było. Wręcz przeciwnie, przy braku dokumentów przeciwnych w niniejszej sprawie należy domniemywać, że organy administracji państwowej działały legalnie i - w ocenie Sądu II instancji - nic takiego założenia nie burzy. Takie stanowisko wyrażone zostało między innymi przez NSA w wyrokach z dnia 10 września 2020 r. sygn. I OSK 182/20 oraz z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. I OSK 588/18.
Z dokumentów, które udało się pozyskać w trakcie postępowania prowadzonego przez organy administracji wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 25 września 1995 r. pozostawała w zarządzie Nadleśnictwa P. w P. W zaświadczeniu Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 25 września 1995r. potwierdzono prawo zarządu przysługujące Nadleśnictwu nieprzerwanie od 1951 roku. Prawo zarządu, jak wskazał organ wydający zaświadczenie, ma swój początek w treści Protokołu zdawczo - odbiorczego z 19 grudnia 1951 r. Treść zaświadczenia wprost wskazuje, że organowi wydającemu zaświadczenie dokument w postaci protokołu zdawczo – odbiorczego został przedstawiony, a wydanie zaświadczenia miało potwierdzać zarówno istnienie podstawy prawnej powstania zarządu, jak i dokumentu, który taki zarząd ustanawiał.
Pierwszym aktem na mocy którego skarżący nabył prawo do gruntu był zatem protokół zdawczo - odbiorczy z 19 grudnia 1951 r. sporządzony zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 z późn. zm.), który przekazywał na rzecz przedsiębiorstw lasów państwowych majątek Skarbu Państwa w zakresie wynikającym z czynności odpowiednich przedsiębiorstw. Taką formę przekazania majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a ruchomego na własność przedsiębiorstw przewidywał powyższy przepis.
Pominięcie w rozważaniach Sądu I instancji zaświadczenia z 1995 r. , jest o tyle niezrozumiałe, że zaświadczenie to zostało wydane na wniosek samego skarżącego, w celu potwierdzenia prawa zarządu powyższej nieruchomości. Ponadto zaświadczenie to uprawdopodabnia w stopniu istotnym, po pierwsze istnienie dokumentu na podstawie którego prawo zarządu powstało, jak również istnienie samego prawa zarządu. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dokument o tak istotnym znaczeniu podważa stanowisko Sądu o braku dokumentów, potwierdzających powstanie prawa zarządu, a tym samym prawa zarządu przysługującego Nadleśnictwu P. również w 1995 roku. Już powyższe, z uwagi na brak oczywistości naruszenia prawa, wyklucza możliwość uznania, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r. nr GG: 7224/170/98 w części dotyczącej dawnej działki ewidencyjnej nr [...] rażąco narusza prawo.
Z uwagi na treść art. 16 k.p.a., konieczność ochrony obrotu prawnego, stabilizacji stosunków prawnych, orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowało stanowisko dające pierwszeństwo stabilności prawa i trwałości decyzji w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, wynikającego z braku dokumentów, zwłaszcza w postępowaniach toczących na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. po wielu latach od wydania decyzji w postępowaniu zwykłym. W myśl ugruntowanego orzecznictwa brak dokumentu w aktach sprawy nie może z góry przesądzać o rażącym naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję podlegającą kontroli w trybie nadzwyczajnym. Odmienny pogląd podważałby sens instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, skoro każdy brak dokumentu w sprawie uznawany byłby za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ocena stopnia naruszenia prawa (czy jest ono rażące, czy też nie) oraz związku tego naruszenia z wydaną decyzją, wymaga w każdej sprawie dokonania indywidualnych ustaleń, które łącznie określają tok rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: sygn. I OSK 1415/09, I OSK 2236/20, I OSK 336/22 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Brak dokumentów potwierdzających bezpośrednio wydanie konkretnej decyzji, w tym przypadku decyzji o ustanowieniu zarządu, czy też innych aktów prawa z którymi ustawa wiązała powstanie zarządu, po upływie kilkudziesięciu lat, nie oznacza, że decyzji , czy też innych aktów w ogóle nie wydano, skoro ustalenie to jest możliwe na podstawie innych dowodów (por. odpowiednio wyrok NSA z dnia 4 stycznia 1999 r. sygn. IV SA 1342/98, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
To stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, jeżeli, tak jak w kontrolowanej sprawie, zwróci się uwagę na inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy:- po pierwsze samo zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 25 września 1995 r., protokoły zdawczo odbiorcze z tego okresu (grudzień 1951, luty 1960) dotyczące nieruchomości sąsiednich lub położonych w bliskiej odległości. Wśród zachowanych dokumentów znajdują również decyzje ustalające opłatę roczną z tytułu zarządu działką o nr [...] z lat 90 ubiegłego wieku, poprzedzające decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 1998 r.
Przyjmując, na podstawie dowodów pośrednich, powstanie prawa użytkowania
i zarządu należy zwrócić uwagę na ciągłość trwania tak ukształtowanego prawa państwowej jednostki organizacyjnej do gruntu. Późniejsze zmiany legislacyjne, w tym wejście w życie kolejno ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. nr 22 , poz. 159 – tekst jedn.) nie przerwały uprawnień przysługujących tym jednostkom. Art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach stanowi, że "Tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek.". Następująca po niej ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) w art. 80 ust. 1 zapewniła ciągłość prawa do gruntu bez konieczności potwierdzenia go kolejną decyzją. Przepis ten z mocy prawa przekształcał dotychczasowe prawo użytkowania gruntu w zarząd, który to zarząd przekształcił się z dniem 1 stycznia 1998r. z mocy prawa (ustawa o gospodarce nieruchomościami) w trwały zarząd (art. 199 ust. 2 i art. 242 u.g.n.).
Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) w związku z art. 16 k.p.a. i art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Jak już wcześniej zostało wspomniane, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, a strona skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa czy pozostałe przesłanki muszą być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może to podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. Nie jest dopuszczalne opieranie się w tym zakresie na okolicznościach ocennych (zob. wyrok z 7 marca 2023r. o sygn. akt I OSK 111/22 i powołane tam orzecznictwo).
W rozpoznawanej sprawie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 9 marca 1998 r. nr GG: 7224/170/98 ustalono opłatę roczną za zarząd gruntu w P. m.in. co do działki nr [...] będącej, jak uznał wówczas organ wydający powyższą decyzję, w trwałym zarządzie Nadleśnictwa P. Decyzja ta nie została zaskarżona w dalszym toku instancji. Skoro zatem, jak wykazano wcześniej przedmiotowy grunt pozostawał w zarządzie trwałym nadleśnictwa P., to nie można decyzji ustalającej opłatę roczną przypisać wady rażącego naruszenia prawa. Skarżący nie wykazał przy tym, na podstawie stosownych dokumentów, że był podmiotem zwolnionym z uiszczania opłaty rocznej, lub grunty były tego rodzaju, że z uwagi na ich cel lub przeznaczenie nie podlegały opłacie rocznej.
Tym samym za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 156 § 1 k.p.a. Kontrolowana przez organy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z 1998 r. nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby stwierdzenie jej nieważności.
Końcowo wyjaśnić należy, że ustawa z 28 września 1991 r. o lasach nie wprowadziła odrębnej formy zarządu nieruchomościami nie będącymi lasem w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach. Nieruchomość, działka nr [...], w sposób oczywisty nie jest przeznaczona do produkcji leśnej (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o lasach), nie jest również związana z gospodarką leśną (art. 3 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach).
W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a, w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę.