I OSK 239/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ustaliły opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą ponoszoną przez mieszkańca, obciążając nią skarżącego jako jednego z wnuków. Podstawą takiej decyzji była odmowa skarżącego przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz partycypacji w kosztach utrzymania babci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje organów, uznając, że naruszono przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd I instancji podkreślił, że organy miały obowiązek najpierw dążyć do zawarcia umowy ustalającej odpłatność, uwzględniając dochody i możliwości finansowe zobowiązanego, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dopiero w przypadku odmowy zawarcia umowy, a następnie odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, można było zastosować przepisy art. 61 ust. 2e i 2f ustawy, które pozwalają na ustalenie opłaty w wysokości różnicy między kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca. WSA stwierdził, że organy nie wykazały skutecznie odmowy zawarcia umowy przez skarżącego i przedwcześnie zastosowały przepisy dotyczące braku zgody na wywiad środowiskowy, pomijając ocenę jego możliwości finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię przepisów dotyczących zastosowania art. 61 ust. 2e u.p.s. oraz naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając argumentację WSA. Sąd podkreślił, że organy administracji całkowicie pominęły etap prowadzący do zawarcia umowy, nie wykazały skutecznie odmowy jej zawarcia przez skarżącego, a tym samym przedwcześnie zastosowały przepisy art. 61 ust. 2e i 2f u.p.s. NSA uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, obowiązki organów administracji w postępowaniu, ocena możliwości finansowych zobowiązanych, interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej (art. 61, 103).
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy współpracy przez zobowiązanego do ponoszenia opłat za pobyt w DPS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji może ustalić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca, powołując się na odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bez wcześniejszego wykazania odmowy zawarcia umowy i oceny możliwości finansowych zobowiązanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może zastosować przepisów art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej (ustalenie opłaty w wysokości różnicy między kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca) w sytuacji, gdy nie wykazał skutecznie odmowy zawarcia umowy przez zobowiązanego i nie ocenił jego możliwości finansowych. W pierwszej kolejności należy dążyć do zawarcia umowy lub przeprowadzić wywiad środowiskowy.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że organy administracji pominęły etap dążenia do zawarcia umowy o odpłatność i oceny możliwości finansowych zobowiązanego. Przedwczesne było zastosowanie przepisów dotyczących braku zgody na wywiad środowiskowy, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego i procesowego.
Jaka jest kolejność i zakres obowiązków organu przy ustalaniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, gdy osoba zobowiązana odmawia współpracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ powinien najpierw dążyć do zawarcia umowy o odpłatność, uwzględniając dochody i możliwości zobowiązanego (art. 103 ust. 2 u.p.s.). Jeśli umowa nie zostanie zawarta, a zobowiązany zgodzi się na wywiad środowiskowy, opłata jest ustalana z uwzględnieniem dochodów i możliwości (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Dopiero przy odmowie zawarcia umowy i odmowie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego można ustalić opłatę w wysokości różnicy między kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca (art. 61 ust. 2e u.p.s.).
Uzasadnienie
NSA szczegółowo przedstawił sekwencję działań organu, podkreślając, że zastosowanie przepisów o wyższym obciążeniu finansowym jest możliwe tylko po wyczerpaniu wcześniejszych etapów postępowania i spełnieniu określonych przesłanek.
Przepisy (19)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2e
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § ust. 2f
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 66 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie wykazały skutecznie odmowy zawarcia umowy o odpłatność przez skarżącego. • Organy przedwcześnie zastosowały przepisy dotyczące braku zgody na wywiad środowiskowy, pomijając etap oceny możliwości finansowych zobowiązanego. • Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez pominięcie obowiązku dążenia do zawarcia umowy i oceny możliwości finansowych zobowiązanego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skargi kasacyjnej organu, że zastosowanie art. 61 ust. 2e u.p.s. nie wymagało wykazania odmowy zawarcia umowy, gdy skarżący odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Godne uwagi sformułowania
organy w postępowaniu o ustalenie opłaty za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej całkowicie pominęły etap prowadzący w pierwszej kolejności do zawarcia umowy • nie wykazały skutecznie, aby skarżący odmówił zawarcia umowy • przedwczesne było zastosowanie art. 61 ust. 2e i 2f u.p.s. i na ich podstawie wydanie decyzji administracyjnej • ratio legis ww. przepisu jest możliwość ustalenia, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osobom uchylającym się od współpracy z organem w tym zakresie
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
członek
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, obowiązki organów administracji w postępowaniu, ocena możliwości finansowych zobowiązanych, interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej (art. 61, 103)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy współpracy przez zobowiązanego do ponoszenia opłat za pobyt w DPS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur przez organy administracji i jak istotna jest ocena indywidualnych możliwości finansowych obywateli, a nie tylko sztywne stosowanie przepisów.
“Czy organ może ustalić pełną odpłatność za pobyt w DPS, ignorując Twoje możliwości finansowe?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.