I OSK 2373/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Szczecin w przedmiocie świadczenia pieniężnego "Bon opiekuńczy: Alzheimer 75". Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 22b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uregulowanie zasad zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd I instancji uznał, że pojęcie "zasad przyznawania świadczeń" należy interpretować szeroko, obejmując również kwestie zwrotu, co wynika z systematyki ustawy i racjonalności ustawodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stanął na stanowisku, że delegacja ustawowa zawarta w art. 22b ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych upoważnia radę gminy jedynie do określenia szczegółowych zasad przyznawania świadczeń i ich wysokości, a nie do regulowania kwestii zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd podkreślił konieczność ścisłej wykładni przepisów upoważniających do stanowienia aktów prawa miejscowego i zakaz wykładni rozszerzającej. Wskazał, że wyłączenie stosowania przepisów rozdziału 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który normuje m.in. zwrot nienależnie pobranych świadczeń, potwierdza brak kompetencji rady gminy w tym zakresie. W konsekwencji, NSA uznał, że § 8 załącznika do uchwały Rady Miasta, regulujący zasady zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, został podjęty z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego, co stanowi istotne naruszenie prawa. Z tego powodu NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i stwierdził nieważność § 8 załącznika do uchwały Rady Miasta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów upoważniających do stanowienia aktów prawa miejscowego, zakres kompetencji rad gmin w zakresie świadczeń rodzinnych, zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia świadczenia przez gminę na podstawie art. 22b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy rada gminy, ustanawiając świadczenie pieniężne na podstawie art. 22b ustawy o świadczeniach rodzinnych, może w uchwale określić zasady zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, czy też stanowi to przekroczenie delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może w uchwale określić zasad zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, gdyż stanowi to przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 22b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Uzasadnienie
Delegacja ustawowa zawarta w art. 22b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych upoważnia radę gminy jedynie do określenia szczegółowych zasad przyznawania świadczeń i ich wysokości. Zakres ten nie obejmuje regulacji dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, zwłaszcza w kontekście wyłączenia stosowania przepisów rozdziału 6 ustawy, który normuje tę kwestię. Należy stosować ścisłą wykładnię przepisów upoważniających, zakazując wykładni rozszerzającej.
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 22b § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Rada gminy może ustanowić inne świadczenia na rzecz rodziny, inne niż wymienione w art. 2 pkt 1-3, 4 i 5.
u.ś.r. art. 22b § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Szczegółowe zasady przyznawania świadczeń oraz ich wysokość określa uchwała rady gminy.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 22b § ust. 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Do świadczeń, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów rozdziałów 4, 6 i 7.
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.f.p. art. 44
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 254 § pkt 3
Ustawa o finansach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Delegacja ustawowa zawarta w art. 22b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie upoważnia rady gminy do regulowania zasad zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. • Wyłączenie stosowania przepisów rozdziału 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych potwierdza brak kompetencji rady gminy w zakresie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. • Należy stosować ścisłą wykładnię przepisów upoważniających do stanowienia aktów prawa miejscowego, zakazując wykładni rozszerzającej.
Odrzucone argumenty
Szeroka interpretacja pojęcia "zasad przyznawania świadczeń" obejmuje również kwestie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, co wynika z systematyki ustawy i racjonalności ustawodawcy (argument WSA).
Godne uwagi sformułowania
normy kompetencyjne nie podlegają wykładni rozszerzającej • podstawowym wymogiem legalności aktu prawa miejscowego jest jego oparcie na delegacji ustawowej oraz unormowanie go w sposób niewykraczający poza zakres upoważnienia • delegacja zawarta w art. 22b ust. 1 i 2 u.ś.r. wyraźnie wskazuje na trzy podstawowe elementy, które rada gminy jest władna uregulować w ramach wydawanego aktu prawa miejscowego. Są nimi: ustanowienie świadczenia dla mieszkańców gminy, określenie szczegółowych zasad jego przyznawania, a także jego wysokości.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów upoważniających do stanowienia aktów prawa miejscowego, zakres kompetencji rad gmin w zakresie świadczeń rodzinnych, zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia świadczenia przez gminę na podstawie art. 22b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa miejscowego i zakresu kompetencji organów samorządowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.
“Czy gmina może żądać zwrotu świadczenia, jeśli nie ma na to jasnego przepisu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.