II SA/Łd 587/22

II SA/Łd 587/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2370/23 - Wyrok NSA z 2024-07-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40, art. 101, art. 102, art. 106 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Dnia 31 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant Specjalista Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 roku sprawy ze skargi S. K., E. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO.4140.20-22.22 w przedmiocie zasiłku celowego 1. odrzuca skargę A. K. i E. K.; 2. oddala skargę S. K.; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącym S.K. i E.K.. MR
Uzasadnienie
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO.4140.20-22.22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Wróblew o odmowie przyznania zasiłku celowego.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 22 lutego 2022 r. S.K. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wróblewie o przyznanie pomocy doraźnej w kwocie 6000 zł w związku ze stratami poniesionymi w wyniku wichury.
Decyzją z dnia 11 marca 2022 r. znak GOPS.105.1.60.2022 Wójt Gminy Wróblew, na podstawie art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40, art. 101, art. 102, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1296), odmówił S.K. przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego bezzwrotnego w związku z zaistniałym zdarzeniem losowym. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w celu dokonania ustaleń co do faktu poniesienia strat przez wnioskodawcę, do których miało dojść bezpośrednio w wyniku zdarzenia, jakim była wichura w dniu 17 lutego 2022 r., dokonano oględzin budynku. Wskazano, że w opinii technicznej sporządzonej przez osobę mającą uprawnienia budowlane, mającej decydujący wpływ na ustalenie zasadności przyznania pomocy, stwierdzono, iż dach budynku wymaga naprawy. Ustalono jednakże, że zły stan techniczny dachu nie jest konsekwencją wichury, a wieloletnich zaniedbań i niedokonywanych należycie prac konserwatorskich. Wskazano, że dach pozostawał już w złym stanie technicznym w okresie wcześniejszym, co dokumentowała opinia techniczna sporządzona na zlecenie GOPS we Wróblewie w 2017 r., kiedy S.K. również ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym - wichurą. W protokole z dnia 20 października 2017 r., znajdującym się w aktach sprawy, odnotowano, że eternit znajdujący się na dachu nie był przytwierdzony do dachu. Podobną sytuację stwierdzono obecnie w dniu oględzin, tj. w dniu 24 lutego 2022 r. Głównym poszyciem dachu jest aktualnie papa, która od dawna przeciekała na co wskazują przebarwienia na ścianach, wybrzuszenie boazerii na klatce schodowej prowadzącej na piętro budynku. Obróbka blacharska, mimo zaleceń z 2017 r., nie została wykonana. W ocenie organu nie zachodzi w tej sytuacji związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stanem technicznym obiektu, a wichurą z dnia 17 lutego 2022 r., która bezpośrednio doprowadzić miała do złego stanu technicznego dachu. Ustalając sytuację rodziny przeprowadzono w dniu 24 lutego 2022 r. rodzinny wywiad środowiskowy. W ocenie organu w przypadku S.K. istnieje możliwość wykorzystania posiadanych zasobów w celu uzyskania środków finansowych na remont dachu, gdyż jest w posiadaniu gospodarstwa rolnego o pow. 6,1095 ha przeliczeniowych (8,17 ha fiz.). Ustalony dochód jego jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 2.107,78 zł, co przekracza kryterium odchodowe warunkujące prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a zatem brak było podstaw do udzielenia wsparcia w postaci zasiłku celowego w oparciu o art. 39 ustawy. Sytuacja życiowa strony nie jest również na tyle szczególnie trudna, by rozważać udzielenie stronie pomocy w ramach zasiłku celowego specjalnego w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W analizowanym przypadku nie stwierdzono, aby uszkodzenia były bezpośrednim wynikiem wichury. Pomimo udzielenia wcześniejszej pomocy skarżący nie dokonał skutecznej naprawy pokrycia dachowego i nie wykonał potrzebnej obróbki blacharskiej, nie podjął niezbędnych działań, aby zabezpieczyć budynek przed kolejnymi nawałnicami.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S.K., reprezentowany przez A.K. i E.K. W odwołaniu podniesiono, że został uszkodzony dach nie tylko na domu mieszkalnym, ale również na dwóch garażach. Zdaniem strony na dachu eternit był przymocowany gwoździami do obróbki dachu. Wnioskodawca choruje na silną cukrzycę, padaczkę, kręgosłup, ma wysokie ciśnienie i depresję, która się nasiliła po uzyskaniu decyzji odmownej. Dodał, że mieszka w szczerym polu, nie ma osłony drzew, budynków i podmuchy wiatru są 3-krotnie silniejsze niż gdzie indziej. Stwierdził, że w roku 2018 r. też zerwało dach domu i przyznano mu 4700 zł, z czego wypłacono 4200 zł. Wskazał, że uprawia tylko 0,90 ha z posiadanego gospodarstwa rolnego, gdyż pozostała część została przez niego wydzierżawiona. Osiąga jedynie dochód z dzierżawy. Ponadto, ma obciążenia komornicze. Podniósł także szereg zarzutów względem Kierownika i pracowników Ośrodka. Do odwołania załączono "Oświadczenie i potwierdzenie" podpisane przez T.G., który wykonał naprawę dachu. W ocenie autora pisma "dach był bardzo dobrze zrobiony", eternit położony był prawidłowo i przybity do krotwy drewnianej na środku dachu. Podniesiono w nim także zarzuty względem pracowników GOPS.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO.4140.20-22.22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 2 u.p.s. ma służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową, czy też ekologiczną. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Sam fakt zgłoszenia szkód w wyniku klęski żywiołowej nie wystarcza jeszcze do przyjęcia, że objęty wnioskiem zasiłek mógł być stronie istotnie przyznany. Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej sprawie należało uznać, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie naruszając przepisów u.p.s. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i mógł stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a argumenty wysunięte przez organ pierwszej instancji są racjonalne i zbieżne z jego treścią. Kolegium przyznało rację skarżącemu, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest zbyt szerokie, zawiera jednak wszystkie niezbędne elementy wynikające z art. 107 § 3 K.p.a., ponadto zostało uzupełnione w decyzji organu odwoławczego. Kolegium stwierdziło, że nie mogły odnieść zamierzonego skutku podniesione w odwołaniu zarzuty niewłaściwego ustalenia dochodu. Przedmiotem decyzji była kwestia przyznania skarżącemu zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 40 ust. 2 u.p.s., który w świetle art. 40 ust. 3 u.p.s. może być przyznany niezależnie od dochodu. Organ pierwszej instancji choć analizował sytuację strony, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pod kątem spełnienia przesłanek z art. 39 u.p.s., to jednak w rzeczywistości przepisu tego nie stosował. To nie kwestia dochodu była podstawą odmowy wnioskowanego zasiłku, a ustalenie, że uszkodzenie poszycia dachowego, do którego doszło na skutek wichury w dniu 17 lutego 2022 r. nie jest konsekwencją silnych wiatrów, lecz wieloletnich zaniedbań, niewykonywanych prac konserwatorskich, a przede wszystkim niewykonaniem zaleceń wynikających z opinii technicznej sporządzonej w listopadzie 2017 r., w oparciu o którą udzielono wnioskodawcy pomocy. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dach na budynku stanowiącym własność S.K. pozostawał w złym stanie technicznym w okresie wcześniejszym, tj. przed 17 lutego 2022 r. W aktach sprawy znajduje się opinia techniczna sporządzona na zlecenie GOPS Wróblew w listopadzie 2017 r. przez osobę uprawnioną, kiedy S.K. również ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym - wichurą. Z opinii tej wynika, stan techniczny całości pokrycia dachowego na budynku mieszkalnym znajduje się w bardzo złym stanie technicznym. Zalecono w związku z tym wykonanie nowego pokrycia dachowego wraz z obróbkami blacharskimi, co w pełni spełni warunki zabezpieczenia budynku przed opadami takimi jak deszcz, śnieg, czy grad, a także innymi zdarzeniami atmosferycznymi. Sporządzono wówczas szacunek kosztów naprawy poszycia dachowego na kwotę 4780,00 zł. Kolegium z urzędu znany jest fakt, że S.K. otrzymał wówczas pomoc w wysokości 4700 zł mocą decyzji Wójta Gminy Wróblew z dnia 11 grudnia 2017 r., znak: GOPS:GOPS.5104.5.2017. Na skutek wniesionego przez S.K. odwołania Kolegium decyzją z dnia 18 stycznia 2018 r., znak: SKO.4140/3,4/18, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. S.K. zaskarżył określoną wyżej decyzję do WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 213/18, oddalił skargę.
SKO wskazało także, że nieprawdziwym jest twierdzenie strony, jakoby wypłacono jej pomoc jedynie w wysokości 4200 zł. W aktach sprawy znajdują się potwierdzenia wykonania operacji hakowych, z których wynika, że w dniu 16 lutego 2018 r. dokonano przelewu na konto bankowe S.K. kwoty 2.000 zł, natomiast w dniu 19 września 2018 r. kwoty 2700 zł, co łącznie czyni kwotę 4700 zł. Kolegium dodało, że w protokole z dnia 20 października 2017 r., znajdującym się w aktach Ośrodka, odnotowano, że eternit znajdujący się na dachu nie był przytwierdzony do dachu. Podobną sytuację stwierdzono obecnie w dniu oględzin, tj. w dniu 24 lutego 2022 r. Jak stwierdzono, głównym poszyciem dachu jest aktualnie papa, która od dawna przeciekała na co wskazują przebarwienia na ścianach, wybrzuszenie boazerii na klatce schodowej prowadzącej na piętro budynku. Obróbka blacharska, mimo zaleceń z 2017 r., na którą S.K. otrzymał wsparcie finansowe, nie została wykonana. Jak wynika z opinii technicznej sporządzonej przez osobę mającą uprawnienia budowlane w lutym 2022 r. oraz załączonej do niej dokumentacji fotograficznej, pokrycie dachu budynku mieszkalnego stanowiącego własność S.K. wykonane jest z papy oraz płyt azbestowych, na dachu brak obróbek blacharskich oraz systemu orynnowania. Dach jest w złym stanie technicznym. Płyty azbestowe stanowiące pokrycie dachu nie zostały odpowiednio zamontowane na wyższej połaci. Nie wyklucza się, że wichura, która miała miejsce w lutym br. częściowo zniszczyła płyty poprzez ich poprzesuwanie lub całkowite zrzucenie z połaci na teren wokół budynku, co nie nastąpiłoby, gdyby płyty były przymocowane. Budynek mieszkalny nie posiada aktualnych przeglądów budowlanych, ani nie jest objęty ubezpieczeniem. W ocenie uprawnionego do sporządzenia opinii zły stan techniczny dachu wynika z niewłaściwej jego konserwacji, braku remontu, a próby prowizorycznego zabezpieczenia dachu przed skutkami zaniedbań nie powinny być brane pod uwagę podczas analizy zniszczeń na skutek wichury. Zdaniem Kolegium, ustalenia i wyciągnięte na ich podstawie wnioski dokonane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli skarżący uważał, że operat został sporządzony w sposób tendencyjny lub nieprawidłowy mógł przedstawić przeciwdowód na poparcie swoich twierdzeń, czego jednak nie uczynił, bowiem trudno za taki uznać pisma podpisanego przez T.G. Silne wiatry mające miejsce w lutym 2022 r. mogły przyczynić się do dodatkowych zniszczeń, lecz nie były ich główną przyczyną. Na gruncie rozpatrywanej sprawy najistotniejsza jest okoliczność, że na skutek uszkodzenia dachu budynek mieszkalny uległ zniszczeniu w stopniu, który nie uniemożliwiał dalszego w nim zamieszkiwania, a tym samym zaspakajania podstawowych - w rozumieniu u.p.s - potrzeb bytowych. Tym bardziej uszkodzenia zaistniałe w budynku 2 garaży, na które skarżący wskazuje w odwołaniu, nie wpłynęły na jego sytuację w stopniu uniemożliwiającym zaspokojenie najistotniejszych potrzeb. Samo powstanie straty w nieruchomości z powodu nie tyle silnych wiatrów, ile zaniedbań po stronie wnioskodawcy, niewłaściwe wykorzystanie przyznanych wcześniej środków, niewykonanie zaleceń, w sytuacji gdy strona ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, w tym mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego. Kolegium dodało, że nawet samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, czy klęski żywiołowej, straty w domu stanowiącym własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta może mieć we własnym zakresie zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu czy w innej miejscowości wskazuje, że ma ona zapewnione minimum egzystencji, zatem pomoc ze strony państwa jest zbędna. Tym bardziej więc zapewnione minimum egzystencji ma osoba, której dom mieszkalny nie uległ zniszczeniu czy uszkodzeniu wskutek klęski żywiołowej w stopniu uniemożliwiającym zamieszkiwanie w nim, czy też, gdy uszkodzeniu uległ budynek garażu, gdyż budynek ten nigdy nie służył zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Tego typu zniszczenia nie stanowią straty w rozumieniu art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s. będącej przesłanką udzielenia osobie pomocy w postaci zasiłku celowego. Nie mogły również odnieść zamierzonego skutku w przedmiotowej sprawie te zarzuty odwołania, które dotyczą stanu zdrowia S.K., bowiem nie mogą stanowić uzasadnienia wniosku o przyznanie "pomocy doraźnej". Kolegium końcowo stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie oraz właściwie zastosował i zinterpretował obowiązujące w tej materii przepisy. Odmowa przyznania świadczenia nie pozostaje w przedmiotowej sprawie w sprzeczności z prawem, gdyż ocena, czy i w jakiej wysokości można przyznać wnioskodawcy świadczenie z pomocy społecznej należy do organu. W ocenie Kolegium wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały ustalone a przytoczone motywy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego były wystarczające do przyjęcia, że decyzja nie miała charakteru dowolnego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli S.K., A.K. i E.K., podtrzymując argumentację odwołania oraz zarzucając organowi odwoławczemu "obłudne kłamstwa", "korupcję" i "stronniczość". Podkreślili, że dach w 2017 r. był dokładnie naprawiony i nie zalecano żadnej obróbki blacharskiej. Zakwestionowali sposób dokonania oględzin przez pracowników organu i brak dokonania oceny stanu dachu. W dalszej kolejności opisano trudną sytuację zdrowotną i finansową S.K. Dodano, że strona poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego podczas 5 wichur, które spowodowały zalanie domu, ścian, mebli, dywanów, ubrań, pościeli. Stąd też zasiłek celowy powinien stronie zostać przyznany.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności odnieść należy się do pkt 1 sentencji wyroku, a mianowicie odrzucenia przez Sąd skargi A.K. i E.K.
A.K. i E.K. razem ze S.K. zaskarżyli do WSA w Łodzi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO.4140.20-22.22. W tym miejscu należą zauważyć, że wskazana wyżej decyzja była skierowana do S.K., natomiast A.K. była pełnomocnikiem S.K. w postępowaniu administracyjnym, stąd też została wskazana w ww. decyzji jako osoba, której należy doręczyć decyzję. Zarządzeniem z dnia 28 marca 2023 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżących do określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego E.K. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. wyjaśnił, że interes prawny w zaskarżeniu decyzji wywodzi z pozostawania ze skarżącym S.K. we wspólnym gospodarstwie domowym.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do w niesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma zatem osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia wyłącznie interesu faktycznego. W konsekwencji takiej regulacji postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Brak legitymacji do wniesienia skargi jest podstawą do odrzucenia skargi.
Niewykazanie ww. związku skutkuje tym, iż podmiot wnoszący skargę nie jest legitymowany do jej wniesienia. Skarga taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a P.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarga dotyczy odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Z powyższego wynika, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy społecznej jest zasadniczo postępowaniem wnioskowym. Oznacza to, że co do zasady wszczęcie przez organ postępowania i następnie wydanie decyzji w przedmiocie przyznania albo odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej wymaga wystąpienia przez osobę zainteresowaną z wnioskiem o jego przyznanie. Wniosek strony wyznacza granice sprawy podlegającej rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w drodze decyzji. Konsekwencją wszczęcia postępowania na żądanie osoby jest związanie organu administracyjnego zakresem tego żądania. Tym samym organ nie może prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji w innym przedmiocie lub w stosunku do innego podmiotu. Decyzja w przedmiocie świadczenia w formie zasiłku okresowego rozstrzyga zatem o prawach lub obowiązkach tylko podmiotu zgłaszającego określone żądanie. Pozostałe podmioty, np. członkowie rodziny wnioskodawcy, mają jedynie interes faktyczny w otrzymaniu wnioskowanych świadczeń.
Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej złożył wyłącznie skarżący S.K., który był jedyną stroną postępowania i to w stosunku do niego została wydana zaskarżona do tutejszego Sądu decyzja. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że wnioskującym o przyznanie świadczeń była również A.K. i E.K. Z tego płynie wniosek, że interes prawny w zaskarżeniu wymienionej na wstępie decyzji przysługuje wyłącznie S.K., natomiast E.K. i A.K. nie posiadają w sprawie indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., nie są również uprawnione do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Podnoszony przez pełnomocnika w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r. fakt, że E.K. jest córką skarżącego, a ponadto zamieszkuje pod adresem S., [...] W., gdzie położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania, nie ma znaczenia z punktu widzenia oceny interesu prawnego. Już tylko na marginesie należy zauważyć, że w trakcie rozprawy dnia 31 maja 2023 r. skarżący wskazał, że E.K. zamieszkuje w S. przy ul. [...].
Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie Sądu uznać należy, że ani A.K., ani E.K. nie mają w niniejszej sprawie interesu prawnego. Z tego też względu Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Odnosząc się do kwestii oddalenia skargi S.K. (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd podnosi, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Dokonując w ramach tak zakreślonej kognicji kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznawana sprawa zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia 22 lutego 2022 r. o przyznanie pomocy doraźnej w kwocie 6000 zł w związku ze stratami poniesionymi w wyniku wichury.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.p.s."
Podstawą wydania decyzji odmownej w przedmiocie zasiłku celowego w niniejszej sprawie był przepis art. 40 u.p.s. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Art. 40 ust. 2 u.p.s. stanowi zaś, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Należy mieć również na uwadze, że zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3 u.p.s.).
Podkreślić należy, że zasiłek celowy z art. 40 u.p.s., podobnie jak zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 u.p.s., jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, a zatem sądowa kontrola nie obejmuje celowości wydatkowania środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna, lecz obejmuje wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy organ nie nadużył uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/11 – wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak podkreślano wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez żywioł. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy (por. wyroki NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2846/13; z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 880/12; z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 913/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 565/14). Należy też mieć na uwadze, że przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 1 czy ust. 2 u.p.s. ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, analizując zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich w świetle przepisów u.p.s. uzależnione jest przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. Podkreślić należy, że stan faktyczny ustalony przez organy administracji nie budzi zastrzeżeń i jest w pełni aprobowany przez Sąd. Organy zebrały w sprawie materiał dowodowy w niezbędnym zakresie, który pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy i dokonały prawidłowej jego oceny uznając, że brak jest podstaw przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Orzekające w sprawie organy, w prowadzonym postępowaniu ustaliły sytuację materialną i społeczną skarżącego, sporządzając stosowny wywiad środowiskowy, a także, co najbardziej istotne, dokonując oględzin budynku, nadto dołączając do akt sprawy ekspertyzę stanu technicznego dachu na budynku mieszkalnym jednorodzinnym stanowiącym własność skarżącego. Powyższe ustalenia dały organom podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w oparciu również o ww. zadania pomocy społecznej, a które, w świetle art. 2 ust. 1 u.p.s. są instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom, rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W tym stanie prawnym, zaskarżone rozstrzygniecie nie przekroczyło granic wyznaczonych przepisami prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącego orzekające w sprawie organy nie naruszyły też zasad postępowania administracyjnego. Wniesiona skarga jest w istocie polemiką ze stanowiskiem organu odmawiającego przyznania zasiłku celowego.
Zdaniem Sądu materiał dowodowy w sprawie potwierdza niewątpliwie ustalenia organów dotyczące braku związku przyczynowo-skutkowego między powoływanym przez skarżącego zdarzeniem a stanem technicznym dachu. Przedłożona do akt opinia techniczna z lutego 2022 r., której elementem jest także dokumentacja fotograficzna, sporządzona przez mgr inż. A.C., legitymującą się uprawnieniami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, potwierdza jednoznacznie, że zły stan techniczny dachu budynku wynika z niewłaściwej jego konserwacji i braku remontu. W ocenie Sądu treść tej opinii jest spójna, logiczna i przekonywująca. Z opinii tej wynika, że skutki stanu technicznego nie wynikają bynajmniej jedynie z powoływanego przez skarżącego zdarzenia mającego miejsce w lutym 2022 r. Co więcej, w skardze sam skarżący przyznał, że są wynikiem "zdarzenia losowego podczas 5 wichur".
W kontekście stanu technicznego w jakim znajduje się dach na budynku skarżącego, organy słusznie odniosły się do wniosku skarżącego z 2017 r. i prowadzonego wówczas postępowania administracyjnego, kiedy to skarżący ubiegał się o zasiłek z pomocy społecznej w związku z uszkodzeniem dachu spowodowanym wichurą po raz pierwszy. W aktach sprawy znajduje się opinia techniczna sporządzona na zlecenie GOPS we Wróblewie w listopadzie 2017 r. Opinia ta została również sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowalne, a jej treść nie nasuwa żadnych wątpliwości co do jej kompletności i rzetelności. Z opinii tej wynika, stan techniczny całości pokrycia dachowego na budynku mieszkalnym już w roku 2017 był bardzo zły. Mając na uwadze stan w jakim znajdował się dach już wówczas zalecono wówczas wykonanie nowego pokrycia dachowego wraz z obróbkami blacharskimi, co w pełni mogło spełnić warunki zabezpieczenia budynku przed opadami takimi jak deszcz, śnieg, grad, a także innymi zdarzeniami atmosferycznymi. Co istotne, skarżący otrzymał wówczas pomoc w wysokości 4700 zł na podstawie decyzji Wójta Gminy Wróblew z dnia 11 grudnia 2017 r., która to decyzja tak została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzją z dnia 18 stycznia 2018 roku. Ww. decyzja SKO została zaskarżona przez skarżącego do WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 213/18, oddalił skargę. Ww. kwota została przekazana skarżącemu, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenia przelewów bankowych.
Podkreślić należy, że wbrew opinii skarżącego w toku prowadzonego z wniosku skarżącego z dnia 20 października 2017 r. postępowania, co wynika z ww. opinii technicznej z 2017 r., skarżący został zobowiązany do wykonania oprócz pokrycia dachu warstwą papy termozgrzewalnej obróbek blacharskich, których jednak nie wykonał, pomimo iż otrzymał na ten cel, co wynika jednoznacznie z akt sprawy, środki finansowe. Ponadto skarżący nie przedstawił wiarygodnego dowodu potwierdzającego prawidłowość przeprowadzonych w 2017 r. prac na dachu budynku. Za taki dowód z całą pewnością nie może być uznane przedłożone przez skarżącego "Oświadczenie i potwierdzenie" sporządzone dnia 20 marca 2022 r. przez T.G., z którego – poza inwektywami kierowanymi pod adresem pracowników organów – wynika jedynie ogólne stwierdzenie, że dach był zrobiony prawidłowo. Poza tym, gdyby przyjąć, że dach został wykonany prawidłowo, to z pewnością byłyby wykonane obróbki blacharskie, których podczas wizji lokalnej przeprowadzonej dla potrzeb sporządzenia opinii nie stwierdzono.
Zgodzić należy się z ustaleniami organów, że analogicznie jak w trakcie oględzin przeprowadzonych w roku 2017, podczas oględzin w dniu 24 lutego 2022 r. stwierdzono, że głównym poszyciem dachu jest papa, która od dawna przeciekała na co wskazują przebarwienia na ścianach, wybrzuszenia boazerii na klatce schodowej prowadzącej na piętro budynku. Stwierdzono także, że obróbka blacharska, mimo zaleceń z 2017 r. nie została wykonana (przy czym – co wskazano już wyżej - skarżący otrzymał na ten cel pomoc finansową).Ponadto wiarygodność znajdujących się w się w aktach administracyjnych dokumentów potwierdzających nabycie przez skarżącego eternitu w roku 2017 wzbudza uzasadnione wątpliwości Sądu. W aktach sprawy znajdują się bowiem dwie umowy zawarte z osobami fizycznymi nie prowadzącymi działalności gospodarczej, które miały stanowić potwierdzenie faktu nabycia eternitu w roku 2017. Natomiast na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r skarżący oświadczył, że eternit został nabyty w G. w składzie materiałów budowlanych. Rozbieżność w powyższym zakresie nie ma jednak zasadniczego znaczenia z punktu widzenia przyjętego przez organy rozstrzygnięcia.
Podkreślić raz jeszcze należy, że z opinii technicznej z 2022 r. w tym z załączonej do niej dokumentacji fotograficznej, wynika, że pokrycie dachu budynku mieszkalnego stanowiącego własność S.K. wykonane jest z papy oraz płyt azbestowych, na dachu brak obróbek blacharskich oraz systemu orynnowania. Dach znajduje się w złym stanie technicznym. Płyty azbestowe stanowiące pokrycie dachu nie zostały odpowiednio zamontowane na wyższej połaci. Budynek mieszkalny nie posiada aktualnych przeglądów budowlanych ani nie jest objęty ubezpieczeniem. W ocenie uprawnionego do sporządzenia opinii zły stan techniczny dachu wynika z niewłaściwej jego konserwacji, braku remontu, a próby prowizorycznego zabezpieczenia dachu przed skutkami zaniedbań nie powinny być brane pod uwagę podczas analizy zniszczeń na skutek wichury. Warto w tym miejscu zauważyć, że wichura, która miała być w ocenie skarżącego przyczyną złego stanu dachu, a w konsekwencji spowodować liczne uszkodzenia związane z zalaniem wnętrza budynku miała miejsce dnia 17 lutego 2022 r. Wizja lokalna będąca podstawa sporządzonej w sprawie opinii miała miejsce w dniu 24 lutego 2022 r. W trakcie tejże wizji sporządzono także dokumentację fotograficzną załączoną do tej opinii. Mając na uwadze znajdujące się w opinii fotografie, rozsądnie sprawę oceniając, brak jest podstaw do przyjęcia, że zobrazowane na nich uszkodzenia wewnątrz budynku (np. odpadający z sufitu tynk) to uszkodzenia mające zaledwie tydzień. Dlatego też należy zgodzić się z organami, które w pełni zaakceptowały stanowisko wyrażone w opinii. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania ww. wniosków wynikających z ww. opinii, organy słusznie zatem przyjęły, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między wichurą, na którą powołuje się skarżący, a złym stanem dachu. Z tego też względu zgodzić należy się z organami, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1293/12, w którym wskazano, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach, kiedy ich podstawowe potrzeby nie mogą zostać zaspokojone, narażając ich na egzystencję w warunkach nieodpowiadających godności człowieka. Chodzi tu o takie przypadki, kiedy osoby lub rodziny utraciły "dach nad głową" i nie są same w stanie bez wsparcia pomocy społecznej zaspokoić niezbędnej potrzeby posiadania mieszkania. Z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia, co dodatkowo potwierdza słuszność stanowiska organów o braku podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego.
Na marginesie należy wskazać, że organy rozważyły także możliwość zastosowania w sprawie art. 39 i 41 u.p.s., aczkolwiek nie znalazły podstaw do ich zastosowania, wobec niespełniania przez skarżącego kryterium dochodowego (aby przyznać zasiłek na podstawie art. 39 u.p.s.) oraz faktu, że sytuacja życiowa strony nie jest szczególnie trudna (aby przyznać zasiłek na podstawie art. 41 u.p.s.), co również prawidłowo uzasadniły. W ocenie Sądu należy w pełni podzielić stanowisko Kolegium, że podniesione w odwołaniu zarzuty niewłaściwego ustalenia dochodu były niezasadne, a to z tego względu, że przedmiotem decyzji była kwestia przyznania skarżącemu zasiłku celowego stosownie do art. 40 ust. 2 u.p.s., który w świetle art. 40 ust. 3 u.p.s. może być przyznany niezależnie od dochodu.
Reasumując, w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie naruszając prawa materialnego, a mianowicie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga fakt, że stan w jakim znajduje się budynek, co zdaniem skarżącego uzasadnia przyznanie zasiłku celowego nie wynika ze zdarzenia losowego, czy też wichury, ale z wieloletnich zaniedbań skarżącego i w ocenie Sądu nie budzi to żadnych wątpliwości.
Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a., a mianowicie uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Ze względu na powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł w pkt 2 sentencji wyroku o oddaleniu skargi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., przyznając kwotę 240 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, obejmującą wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata ustalone stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.).
is