I OSK 2369/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-10
NSAAdministracyjneWysokansa
piecza zastępczaopłata za pobytodstąpienie od opłatyulgisamorządowe kolegium odwoławczeskarżący kasacyjnyprawo rodzinnepomoc społeczna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną i zdrowotną skarżącego.

Skarżący kasacyjnie kwestionował decyzję o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zarzucał naruszenie przepisów dotyczących możliwości stosowania ulg, kompetencji organów oraz naruszenie Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację skarżącego i że wniosek o odstąpienie od opłaty powinien być rozpatrzony przed ustaleniem jej wysokości.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. Ś. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym art. 194 ust. 3, dotyczących możliwości stosowania ulg (odstąpienia od opłat, umorzenia, odroczenia, rozłożenia na raty). Kwestionował również kompetencję pracownika PCPR do wydania decyzji oraz naruszenie art. 45 Konstytucji RP przez brak kompletnych akt i niezbadanie kluczowych dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty powinien być rozpatrzony przed ustaleniem jej wysokości, co jest zgodne z ugruntowanym orzecznictwem. Sąd uznał również, że decyzję w sprawie ulg mógł wydać upoważniony pracownik PCPR, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 45 Konstytucji były niezasadne z powodu braku precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów oraz niewykazania przez skarżącego istotnych braków w aktach sprawy. Sąd odniósł się także do zarzutu naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, wyjaśniając, że samo posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie obliguje organu do odstąpienia od ustalenia opłaty, gdyż decyzja ta ma charakter uznaniowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty powinien być rozpatrzony w pierwszej kolejności, przed ustaleniem jej wysokości.

Uzasadnienie

Ustawodawca rozgraniczył te dwie materie, a odstąpienie od ustalenia opłaty musi poprzedzać jej ustalenie, gdyż chodzi o odstąpienie od ustalania, a nie od pobierania opłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.w.s.p.z. art. 194 § 3

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty, umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.w.s.p.z. art. 193 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Podstawa do ustalania opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

u.w.s.p.z. art. 182 § 3

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Możliwość delegowania przez starostę wydawania decyzji na pracowników PCPR.

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa zawieszenia postępowania.

Konstytucja RP art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.

u.r.z.s.i.z.o.n. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Określenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 193 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 194 ust. 3 u.w.s.p.z. poprzez zaakceptowanie niewłaściwej sekwencji rozstrzygnięć (rozpatrzenie wniosku o odstąpienie od opłaty przy jednoczesnym zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia jej wysokości). Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w odniesieniu do wadliwego zawieszenia innego postępowania. Naruszenie art. 194 ust. 3 u.w.s.p.z. przez wydanie decyzji przez upoważnionego pracownika PCPR. Naruszenie art. 45 Konstytucji RP przez wydanie wyroku bez kompletnych akt lub pominięcie kluczowych dowodów. Naruszenie art. 4 ust. 2 u.r.z.s.i.z.o.n. przez niewłaściwe odczytanie i zastosowanie przepisu dotyczącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Godne uwagi sformułowania

Odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie. Ustawodawca wskazuje bowiem nie na odstąpienie od pobrania opłaty, lecz od jej ustalania.

Skład orzekający

Iwona Bogucka

przewodniczący

Monika Nowicka

sędzia

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kolejności rozpatrywania wniosku o odstąpienie od opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i wniosku o ustalenie tej opłaty; dopuszczalność wydawania decyzji przez upoważnionych pracowników PCPR; charakter uznaniowy decyzji o odstąpieniu od opłaty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z opłatami za pieczę zastępczą i kompetencjami organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu pomocy społecznej i pieczy zastępczej, a interpretacja przepisów dotyczących opłat ma znaczenie praktyczne dla wielu rodzin.

Czy można uniknąć opłat za pieczę zastępczą? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2369/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1192/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-07-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: Sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1192/20 w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 lipca 2021 r. II SA/GL 1192/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. Ś. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. (Kolegium) z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu naruszenie :
I. przepisu procesowo-materialnego, tj. art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w którym mowa jest o możliwości stosowania tzw. "ulg", tj. o możliwości odstąpienia od opłat, jak również umorzenia opłat, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia ich na raty, o których to "ulgach" mowa w art. 193 ust. 1 tejże ustawy - przez zaakceptowanie niewłaściwie przyjętej sekwencji rozstrzygnięć obranej przez organy administracyjne orzekające w sprawie na wcześniejszym etapie postępowania - w dodatku bez wskazania podstawy prawnej uzasadniającej przyjęcie takiej sekwencji - co miało istotny wpływ na wynik sprawy
oraz
obrazę art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. obranego za podstawę zawieszenia pierwszego z wszczętych postępowań (w drodze postanowienia organu I instancji z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: ZPZ.550.1.85.2019) - mimo braku spełnienia przesłanki zawieszenia tego postępowania na tej podstawie prawnej;
przepisu postępowania, tj. art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 20i 1 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w którym mowa jest o kompetencji Starosty w zakresie stosowania tzw. "ulg" na podstawie tej ustawy, tj. odstąpienia od ustalenia opłaty, jak również umorzenia opłat, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia ich na raty - bez możliwości scedowania tej kompetencji w zakresie stosowania tych "ulg" na inne osoby w drodze upoważnienia - przez zaakceptowanie faktu wydania orzeczenia o odmowie odstąpienia od opłat od K. Ś.) - nie przez samego Starostę C., lecz przez pracownice PCPR w C. na podstawie upoważnienia Starosty C. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
przepisów postępowania, tj. art. 45 Konstytucji RP
przez rozpatrzenie przez WSA W Gliwicach sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2020 r. (nr: [...]) o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty C. (organu I instancji) z dnia [...] marca 2020 r. o odmowie odstąpienia od opłat od K. Ś. za pobyt syna K. S.w rodzinie zastępczej spokrewnionej od 1 marca 2019 r. do 29 lutego 2020 roku
bez posiadania kompletnych akt z postępowań administracyjnych w zakresie materiałów o kluczowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy;
przepisu postępowania, tj. art. 45 Konstytucji RP przez niezbadanie sprawy i wydanie wyroku z pominieciem kluczowych dowodów zebranych w postępowaniu;
przepisu prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t j. Dz. U. z 2020 r. poz. 426, 568) zawierającego określenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - przez niewłaściwe odczytanie treści tego przepisu i w konsekwencji jego błędne zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie - o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie - z ewentualnym zobowiązaniem tego Sądu do przekazania odpowiednich zaleceń organom administracji właściwym w sprawie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przymnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Organy obu instancji odmówiły odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna Skarżącego – K. w rodzinnej pieczy zastępczej. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów był art. 193 ust. 1a, art. 193 ust. 2, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111, dalej "ustawa") oraz postanowienia uchwały Rady Powiatu C. z [...]września 2013 r. w sprawie warunków umarzania, odraczania terminu płatności rozkładania na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt w dziecka w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. (Dz. U. Woj. Śl. z 2013 r. poz. 5795, dalej "uchwała").
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że dochód skarżącego, obowiązanego do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej przekracza wskazaną w § 2 ust. 1 pkt 2 uchwały kwotę obligującą organy do odstąpienia od ustalenia należności. Organy przeanalizowały również przesłanki objęte § 2 ust. 2 uchwały uprawniające do odstąpienia od ustalenia opłaty i ustały, że przesłanki objęte § 2 ust. 2 pkt 1 oraz 4-11uchwały nie zachodzą w sprawie. W zakresie przesłanki wskazanej w § 2 ust. 2 pkt 2 uchwały wyjaśniły, że przedstawiona przez Skarżącego dokumentacja medyczna dotycząca jego schorzeń nie wykazuje w sposób jednoznaczny występowania długotrwałej choroby. W zakresie przesłanki z w § 2 ust. 2 pkt 3 uchwały wyjaśniły, że Skarżąca przedstawił wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie, Wydziału VIII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 4 grudnia 2019 r. (sygn. akt VIII U 77/18) z którego wynika, że zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe od 29 stycznia 2018 r., przy czym wyrok stał się prawomocny 12 grudnia 2019 r. Organy wyjaśnił, że przesłanki wskazane w § 2 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 uchwały nie mogą stanowić jednak wyłącznej, obligatoryjnej podstaw do odstąpienia od ustalenia odpłatności w całości. Zwróciły uwagę że udokumentowane przez Skarżącego bieżące wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie jak również zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie stanowią szczególnej okoliczności uzasadniającej zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej. Odnosząc wysokość emerytury Skarżącego (5.297,76 złotych miesięcznie) do wysokości płaconych przezeń alimentów na dwoje dzieci (łącznie 500 złotych miesięcznie) wskazały, że kwota ta w polskich realiach, przy uwzględnieniu wieku Skarżącego i jego stanu zdrowia wskazuje, że posiada on środki finansowe pozwalające na zaspokojenie własnych potrzeb a zaliczenie Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wpływa automatycznie na pogorszenie jego sytuacji finansowej, bowiem utrzymuje się on z emerytury. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że Skarżący jak wynika z orzeczenia, może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Podsumowując organy wskazały, że biorąc pod uwagę sytuację życiową, materialną i zdrowotną Skarżącego, jak również wysokość otrzymywanej przez niego emerytury (której wysokość porównały z wysokością średniej emerytury w 2019 r. – 2.236,84 złotych) uznać należy, że brak jest podstaw do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna Skarżącego w pieczy zastępczej.
Stanowisko organów podzielił Sąd Wojewódzki oddalając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia art. 194 ust. 3 ustawy poprzez zaakceptowanie jak to określił Skarżący niewłaściwej sekwencji rozstrzygnięć, to jest rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty przy jednoczesnym zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości tejże opłaty jest oczywiście niezasadny.
Sąd kasacyjny podziela w pełni stanowisko Sądu Wojewódzkiego zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej a dopiero w drugiej kolejności rozpoznać sprawę dotyczącą ustalenia takiej odpłatności.
Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. I OSK 2349/20 (a stanowisko to Sąd kasacyjny obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne) w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej wydawana na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy stanowi rozstrzygnięcie odrębnej sprawy administracyjnej w stosunku do sprawy dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty i w której to sprawie organ jest zobowiązany wydać odrębną decyzję. Ponoszenie przez rodziców opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy, rozstrzygane jest w postaci decyzji ustalającej (art. 194 ust. 1 ustawy), natomiast decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową (art. 194 ust. 3 ustawy). Zatem obie materie ustawodawca jednoznacznie rozgraniczył. Ponadto w postępowaniach zmierzających do rozstrzygnięcia każdej z tych spraw badane są inne przesłanki materialnoprawne wynikające z odrębnych podstaw (w tym szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty określają rady powiatów w drodze uchwał podejmowanych na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy). Inny jest też cel obydwu rodzajów decyzji i każda z nich podlega odrębnemu zaskarżeniu. Odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie. Ustawodawca wskazuje bowiem nie na odstąpienie od pobrania opłaty, lecz od jej ustalania. Odstępowanie od ustalania opłaty po jej ustaleniu lub jednocześnie z jej ustaleniem nie znajduje racjonalnego i logicznego uzasadnienia. W konsekwencji należy przyjąć, że w sytuacji, gdy prawodawca wskazuje na przesłanki odstąpienia od ustalenia opłaty, zbadanie tych przesłanek w określonym stanie faktycznym musi nastąpić przed ustalaniem opłaty, zwłaszcza że z treści art. 194 ust. 3 ustawy wynika, że odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić również z urzędu.
Zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uchylał się spod oceny Naczelnego Sdu Administracyjnego. Nie dotyczy on bowiem niniejszej sprawy ale wadliwego, w ocenie Skarżącego, zawieszenia innego postępowania administracyjnego to jest postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 194 ust. 3 ustawy, uzasadniany przez Skarżącego faktem wydania decyzji nie przez samego Starostę ale przez upoważnionego przez niego pracownika [...] (punkt II petitum skargi kasacyjnej).
Argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca tego zarzutu, oparta jest na stwierdzeniu, że przepis art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu nie został wymieniony w art. 182 ust. 3 tej ustawy umożliwiającym delegację wydawania rozstrzygnięć na osoby inne niż starosta. Zgodnie z ostatnim z przywołanych przepisów w sprawach indywidualnych dotyczących świadczeń, dodatków, środków finansowych, opłat oraz innych kwot, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1, 2 i 4, art. 84, art. 92 ust. 1, art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 193 ust. 1, decyzje wydaje starosta, upoważniony przez niego kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie lub inni pracownicy powiatowego centrum pomocy rodzinie upoważnieni przez starostę na wniosek kierownika. Jak wynika wprost z zacytowanego przepisu, znajduje on zastosowanie do wydawania decyzji w określonych w nim sprawach. Udzielenie ulgi, o której mowa w art. 194 ust. 3 ustawy, uznać należy za objęte zakresem zastosowania art. 182 ust. 3 ustawy.
Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że ustawodawca nie określił w art. 194 ust. 3 ustawy formy działania organu, w jakiej organ miałby dokonywać umorzenia opłaty, odroczenia terminu jej płatności, rozłożenia jej na raty lub odstąpienia od jej ustalenia. W omawianym przepisie zawarte jest odesłanie, ale jedynie do ust. 2 tego przepisu oraz do art. 193 ust. 1 ustawy, w których również nie określono formy działania organu. Forma działania organu jako decyzja, wynika dopiero z art. 194 ust. 1 ustawy. W konsekwencji ze względu na systematykę przepisu, formę tę należy stosować także do orzekania o okolicznościach określonych w art. 194 ust. 3 ustawy. Idąc tym tokiem rozumowania uznać również należy, że do wydawania rozstrzygnięć na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy starosta upoważnić może stosownie do art. 182 ust. 3 ustawy pracowników wskazanego w nim organu pomocniczego.
W zarzutach objętych punktami III i IV jako wzorzec kontroli Skarżący powołał art. 45 Konstytucji. Sąd kasacyjny przypomina, że obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest sprecyzowanie, jaki konkretny przepis został naruszony przez sąd pierwszej instancji. W przypadku przepisów składających się z kilku jednostek redakcyjnych, autor skargi kasacyjnej zobligowany jest do wskazania konkretnej jednostki. W niniejszej sprawie takiego sprecyzowania zabrakło, pomimo że art. 45 Konstytucji składa się z dwóch ustępów, z których pierwszy przewiduje, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Zgodnie z ust. 2 cytowanego artykułu wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.
Skarżący ani w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazał, czy w jego ocenie naruszone zostało jego prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji czy też praw do jawnego rozpoznania sprawy, wynikające z ust. 2 cytowanego artykułu. Jak już wskazano na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podniesionych zarzutów i nie może ani domniemywać ani też uzupełniać zarzutów podniesionych przez skarżącego kasacyjnie.
Sąd kasacyjny dostrzega, że Skarżący uzasadniając zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji powoływał się na wydanie przez Sąd pierwszej instancji wyroku pomimo nieposiadania kompletnych akt administracyjnych i z pominięciem kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów.
Wyjaśnić zatem należy, że po otrzymaniu pisma Skarżącego z [...]marca 2021 r. w którym podniesiono zarzut nieprzekazania sądowi całości akt administracyjnych, Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z [...] kwietnia 2021 r. zwrócił się do organu o ustosunkowanie się do powyższego pisma. Kolegium w piśmie z [...] czerwca 2021 r. wyjaśniło, że dokumenty stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zostały przekazane do Sądu przy odpowiedzi na skargę w teczce, poukładane i ponumerowane chronologicznie od najwcześniejszego dokumentu aż do dokumentu kończącego postępowanie zaskarżoną decyzją.
Następnie zwrócić należy uwagę, że Skarżący nie dołączył do pisma z [...] marca 2021 r. żadnych dokumentów potwierdzających, że rzeczywiście skierował do organów bądź też otrzymał od nich dokumenty wymienione i opisane w tymże piśmie. Innymi słowy Skarżący nie wykazał, by rzeczywiście organ zaniechał przekazania do sądu pewnych dokumentów.
Skarżący podkreślał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji pominął kluczowy dla sprawy dokument, wymieniony pod poz. 38 pisma z 28 marca 2021 r. Dokument, uznany przez niego za kluczowy do rozpoznania sprawy, to jego pismo do Kolegium z [...]lutego 2020 r. informujące o błędzie K. B. w jej piśmie wysłanym do Kolegium z [...] stycznia 2020 r. o przekazaniu zażalenia Skarżącego na podstawienie o odmowie wyjaśnienia wcześniejszego postanowienia z [...] września 2019 r. w sprawie odmowy wyłączenia K. B. od udziału w postępowaniu.
Sąd kasacyjny przypomina, że postępowanie zakończone decyzją Kolegium z [...] czerwca 2020 r. dotyczyło odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Pomijając już okoliczność, że Skarżący nie wykazał, by rzeczywiście skierował do organu pismo z [...] lutego 2020 r., to w żaden sposób nie zostało przez niego wykazane, by pismo to zawierało dane istotne dla rozpoznania sprawy, to jest dla odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.
Argumenty podnoszone przez Skarżącego jako uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 45 Konstytucji, to jest argumenty dotyczące pominięcia zarzutów podniesionych w skardze, niedokonania kontroli ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w zakresie jego sytuacji majątkowej i życiowej nie są adekwatne do wskazanego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu. Uzasadnienie to wskazuje, że Skarżący kwestionuje prawidłowość poczynionych przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia.
Sąd kasacyjny podkreśla, że wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji wymagania ustrojodawcy dotyczące zapewnienia stronom prawa do sądu, w tym prawidłowego ukształtowania procedury sądowej zostały przez ustawodawcę zrealizowane m.in. poprzez odpowiednie przepisy p.p.s.a. oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.). Jeżeli strona kwestionuje prawidłowość zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych poczynionych przez organy winna przywołać jako wzorzec kontroli przepisy k.p.a. regulujące ustalanie stanu faktycznego przez organy, dokonując jednocześnie ich powiązania z przepisami p.p.s.a. Zaniechanie podniesienia takich zarzutów w skardze kasacyjnej powoduje, że Sąd kasacyjny nie ma możliwości odniesienia się do przywoływanych przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutów wadliwej oceny jego sytuacji.
W konsekwencji, zarzuty objęte punkcem III i IV petitum skargi kasacyjnej również uznać należało za niezasadne.
Uzasadniając zarzut objęty punktem V petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 426 z późn. zm., to jest w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, dalej "ustawa o rehabilitacji") Skarżący podkreślał, że w następstwie wadliwego odczytania treści tego przepisu Sąd Wojewódzki wadliwie zaakceptował tezę Kolegium o dobrym stanie zdrowia Skarżącego.
Sąd kasacyjny przypomina, że odnosząc się do podniesionego przez Skarżącego zarzutu naruszenia przez organy art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że podniesiony przez Skarżącego zarzut nie jest zasadny, ponieważ przepis ten odnosi się do przesłanek zaliczenia osoby do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Sąd Wojewódzki wskazał również, że w kontekście rozpoznawanej sprawy okoliczność związana z legitymowaniem się przez Skarżącego orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma walor informacji obiektywnej, ponieważ okoliczność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska Skarżącego, że z tego faktu wyprowadzić można przesłankę odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej a organ administracji obowiązany jest do wydania korzystnej dla niego decyzji. Wyjaśnił, że stanowisko Skarżącego nie jest trafne, ponieważ decyzja w tym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego i przeprowadzona kontrola decyzji obu organów nie dała podstaw dla uznania, że organy te dopuściły się w tym zakresie naruszenia prawa. W podsumowaniu rozważań poświęconych temu zarzutowi Sąd stwierdził, że niepełnosprawność Skarżącego nie jest kwestionowana, natomiast organy obu instancji nie znalazły podstaw dla odstąpienia od ustalenia odpłatności Skarżącego za pobyt syna w pieczy zastępczej.
Przywołanie argumentacji przedstawionej przez Sąd Wojewódzki, co do podniesionego przez Skarżącego w skardze do sądu pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że nie naruszył on analizowanego przepisu poprzez niewłaściwe odczytanie jego treści a w konsekwencji błędnego jego zastosowanie. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, odnotował jedynie fakt legitymowania się przez Skarżącego orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i wyjaśnił z jakich przyczyn okoliczność ta nie mogła automatycznie skutkować koniecznością wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt syna Skarżącego w pieczy zastępczej.
Sąd kasacyjny wskazuje, że w uzasadniając zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji Skarżący w istocie kwestionuje podzielenie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych poczynionych przez organy. Jak już jednak wskazano, zakwestionowanie tychże ustaleń wymagałoby podniesienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zaniechanie sformułowania odpowiednich zarzutów powoduje, że w tym zakresie argumentacja Skarżącego nie może zostać rozważona przez Sąd kasacyjny.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI