I OSK 2364/23

I OSK 2364/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2295/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-19
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 154 § 1, 2, 6 i 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 26 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych I. O., J.O., Z. Z., A.Z. i J. Z. oraz Prezydenta m. st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2295/22 w sprawie ze skargi I. O., J.O., Z. Z., A.Z. i J. Z w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 504/15 oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Wa 2295/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi: I. O., J.O., Z.Z., A.Z. i J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. ( sygn. akt I SAB/Wa 504/15) – orzekając:
na zasadzie: art. 154 § 1 i § 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zdanie drugie ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") –
1. wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 20.000 zł
2. stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
3. przyznał od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących: I. O., J.O., Z.Z., A.Z. i J. Z. sumę pieniężną w wysokości po 5.000 zł
na zasadzie zaś art. 151 p.p.s.a.
4. oddalił skargę w pozostałym zakresie,
na zasadzie natomiast art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
1. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz: I. O., J.O., Z.Z., A.Z. i J. Z. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok został zaskarżony dwiema skargami kasacyjnymi.
W skardze kasacyjnej, wniesionej przez: I. O., J.O., Z.Z., A.Z. i J. Z., zaskarżając w/w wyrok w pkt 1, w którym Sąd nie wymierzył Prezydentowi [...]grzywny ponad tą orzeczoną w wysokości 20.000 zł oraz w pkt 3 w części, w jakiej Sąd nie przyznał od Prezydenta [...]na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie ponad tą orzeczoną w wysokości 5.000 zł, skarżący zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:
(cyt.): "Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("ppsa") naruszenie prawa materialnego tj. art. 154 § 1 i 6 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie wymierzenie Prezydentowi [...]grzywny w wysokości 20.000 zł i uznaniu, że wymierzona w tej wysokości będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu, w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy, wynika, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem, nie jest w stanie odnieść zamierzonego skutku;
Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa, naruszenie prawa materialnego tj. art. 154 § 7 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł na rzecz każdego ze skarżących i uznaniu jej wymiaru za wystarczający w niniejszej sprawie, podczas gdy suma ta nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia, ani też wystarczającej rekompensaty za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania;
Ewentualnie, w przypadku uznania ww. naruszeń za naruszenia prawa procesowego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucam, na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 154 § 1 i 6 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie wymierzenie Prezydentowi [...]grzywny w wysokości 20.000 zł i uznaniu, że wymierzona w tej wysokości będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu, w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy, wynika, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem nie jest w stanie odnieść zamierzonego skutku;
Analogicznie, w przypadku uznania ww. naruszeń za naruszenia prawa procesowego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucam, na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 154 § 7 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł na rzecz każdego ze skarżących i uznaniu jej wymiaru za wystarczający w niniejszej sprawie, podczas gdy suma ta nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia, ani też wystarczającej rekompensaty za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania; Mając na względzie obowiązek bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., o którym mowa w art. 8 ust. 2 Konstytucji, zarzucam również naruszenie przepisów Konstytucji tj. art. 45 ust. 1 w zw, z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20, art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 , a także naruszenie Art. 1. - Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez brak zastosowania w sposób skuteczny regulacji pozwalającej na wyegzekwowanie prawomocnego orzeczenia sądu, co prowadzi do wieloletniego stanu oczekiwania na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego wywłaszczonej nieruchomości.
6) Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. Artykułu 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ("Konwencja"), przez nie przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia skarżącym za zaistniałą przewlekłość postępowania, którego zasadność przyznania wynika z treści przedmiotowego przepisu, a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ("ET PC")."
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili (cyt.): "o zmianę zaskarżonego wyroku w części tj. co do pkt 1 przez wymierzenie Prezydentowi [...]grzywny w wysokości maksymalnej, tj. dziesięciokrotnego przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia oraz co do pkt 3 przez zasądzenie od Prezydenta [...]na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości maksymalnej, tj. pięciokrotności przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia, ponieważ w okolicznościach danej sprawy jedynie taka kwota może stanowić realny środek, mogący przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia oraz realną rekompensatę za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania". Ewentualnie wnosili (cyt.): "o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania".
Ponadto wnosili również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, oświadczając jednocześnie, że zrzekają się przeprowadzenia rozprawy.
W skardze kasacyjnej, wniesionej przez Prezydenta [...], skarżący organ, zaskarżając w/w wyrok w pkt: 1, 2, 3 i 5, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 154 § 2 i 6 p.p.s.a. - przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie uznanie, iż organ pozostawał w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w wysokości nieadekwatnej do przewinienia, to jest w kwocie wysokości 20.000 zł,
2. art. 154 § 7 p.p.s.a. - przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 5.000 zł, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że wymierzenie jedynie grzywny jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy.
W ocenie skarżącego organu skutkowało to skutkowało bezzasadnym uwzględnieniem skargi skarżących przez Sąd meriti i uznaniem, że Prezydent [...] pozostaje bezczynny w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. I SAB/Wa 504/15 w warunkach rażącego naruszenia prawa i wymierzeniem grzywny w nieuzasadnionej, zawyżonej wysokości oraz przyznania sumy pieniężnej dla skarżących.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w/w Sądowi, ewentualnie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylenie wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi – w obu przypadkach wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto, skarżący organ złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargi kasacyjne nie zostały wniesione, natomiast w dniu 28 września 2023 r. czyli po przekazaniu przez Sąd I instancji akt do Naczelnego Sądu Administracyjnego (co nastąpiło w dniu 25 września 2023 r.), wpłynęło do akt sprawy pismo z Urzędu [...] nr [...], informujące, że postępowanie prowadzone w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] zlokalizowaną w okolicach ul. [...] zostało zakończone decyzją Prezydenta [...] z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr [...]. Do pisma dołączono odpis w/w decyzji
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (w tym przypadku skarg kasacyjnych) biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skargach.
Odnosząc się do skargi kasacyjnej, wniesionej przez Prezydenta [...], wskazać należy, że zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 154 § 2, 6 i 7 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skarżący organ podnosił, że wadliwie Sąd Wojewódzki uznał, że organ pozostawał w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i w sposób nieadekwatny do przewinienia wymierzył mu grzywnę w wysokości nieadekwatnej oraz zbędnie orzekł o przyznaniu skarżącym sum pieniężnych, gdyż wystarczającym w tym przypadku środkiem dyscyplinującym organ byłoby nałożenie na niego tylko grzywny.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazywano zaś na różnicę, jaka zachodzi pomiędzy bezczynnością organu a sytuacją, w której organ wprawdzie z opóźnieniem, ale jednak podejmuje działania mające na celu załatwienie sprawy. Podnoszono zatem, iż w sytuacji, w której część działań organu jest zależna od podmiotów zewnętrznych i terminów, w jakich są one w stanie wykonać zlecone opracowania, nie można było twierdzić, że organ rażąco naruszył w takim przypadku prawo. Jako jedną przy tym przyczyn opóźnienia realizacji wniosku, wniesionego w sprawie o przyznanie odszkodowania - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami – wymieniano aktywność skarżących i ich pełnomocnika a przejawiającą się w składaniu kolejnych skarg na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. (sygn. akt I SAB/Wa 504/15). W takiej sytuacji organ był bowiem nieustannie zmuszany przesyłać akta sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a co uniemożliwiało tym samym referentom wnikliwe zapoznanie się z treścią tych akt oraz podjęcie czynności zmierzających do zakończenia postępowania.
Podkreślano też, że nadrzędnym zadaniem organu administracji publicznej i najczęściej zarazem rzutującym na szybkość toczących się postępowań jest poszukiwanie i rzetelne ustalenie prawdy materialnej, a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego i właściwej subsumcji przepisów prawa materialnego a co - w odniesieniu do tak trudnych i skomplikowanych spraw, jakie prowadzi Biuro Spraw Dekretowych - mogło powodować niezamierzone przekraczanie przez organ terminów załatwienia spraw administracyjnych, wyznaczonych przez ustawodawcę. Szeroko omówiono przy tym rodzaje czynności, które są z reguły wykonywane przy prowadzeniu postępowań w trybie art. 215 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wskazano też, że Prezydent [...], postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r. nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość do czasu zakończenia postępowania o zwrot dawnej nieruchomości warszawskiej oznaczonej w księdze hipotecznej Nr [...]. Następnie zaś, postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. nr [...], po zakończeniu ww. postępowania o zwrot, organ podjął postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania po czym w dniu 31 maja 2023 r. wysłał do stron zawiadomienie na podstawie art. 10 § 1 k.p.a.
Autor skargi kasacyjnej akcentował również, iż w skardze, wniesionej do Sądu Wojewódzkiego, nie było uzasadnienia dla przyznania skarżącym zadośćuczynienia. Nie została bowiem wykazana jakakolwiek krzywda stron.
W związku z powyższym skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Stosownie zaś do uregulowania zawartego w § 2 w/w artykułu, w przypadku o którym mowa w § 1, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po myśli zaś art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Na podstawie natomiast art. 154 § 7 p.p.s.a., uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przepisy te mają charakter materialnoprawny a ich zastosowanie przez sąd ma charakter władzy dyskrecjonalnej. Oczywiście, powyższe nie może oznaczać w tym przypadku dowolności, ale tego rodzaju cecha nie charakteryzowała zaskarżonego wyroku. Przypomnieć bowiem należy, iż wyrok ten dotyczył skargi z dnia 17 grudnia 2021 r., wniesionej przez: I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. (sygn. akt I SAB/Wa 504/15). Tym ostatnim zaś wyrokiem Sąd Wojewódzki zobowiązał Prezydenta [...]do rozpoznania wniosku stron z dnia 12 lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. "[...]" inw. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności wraz z aktami sprawy wpłynął zaś do organu w dniu 10 lutego 2016 r. i od tej daty rozpoczął więc bieg wspomniany wyżej termin. Upłynął on zaś bezskutecznie w dniu 10 czerwca 2016 r.
Podkreślenia też wymaga, że - po pierwsze, zaskarżony wyrok był z kolei już piątym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego orzekającym w przedmiocie niewykonania wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. ( sygn. akt I SAB/Wa 504/15). Po drugie zaś, że w poprzednim (czwartym z kolei wyroku), to jest w wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r. (sygn. akt I SA/Wa 1732/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i z tego powodu wymierzył organowi grzywnę w wysokości 12.000 zł oraz przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w kwotach po 2.000 zł. Wyrok ten jednak, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r. (sygn. akt I OSK 2765/20), został częściowo uchylony, a Sąd Kasacyjny wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 20.000 zł oraz przyznał od Prezydenta [...]na rzecz każdego skarżącego sumę pieniężną w wysokości po 5.000 zł.
W zaskarżonym obecnie wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r. Sąd Wojewódzki, wymierzając Prezydentowi [...]grzywnę w wysokości 20.000 zł i przyznając od Prezydenta [...]na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 5.000 zł, powielił zaś w zasadzie wysokość tych należności, określoną w w/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto zwrócić należy również uwagę, że po pierwsze, powszechnie jest wiadomym, że wartość (siła nabywcza) zasądzonych środków była o wiele większa w 2021 r. niż miało to miejsce w 2023 r. a po drugie, skoro mimo nałożenia przez Sąd Kasacyjny tak znacznej grzywny i przyznaniu stosunkowo wysokich sum skarżącym, do dnia wydania zaskarżonego wyroku organ nie wykonał wyroku z 2015 r., to określenie wysokości tych świadczeń w kwotach niższych nie mogło być w tym przypadku uznane za nieracjonalne.
Niewątpliwie wnoszenie przez osoby zainteresowane skarg na bezczynność organu czy niewykonanie wyroku sądu wydanego w takiej sprawie, stanowi utrudnienie w prowadzeniu postępowania przez organ administracyjny i zgodzić się też należy z Prezydentem [...], że orzekanie w sprawach dotyczących stanów faktycznych i prawnych o wymiarze historycznym, jest nieporównywalne z orzekaniem w sprawach dotyczących zagadnień i unormowań współczesnych, tym niemniej, nawet w tego rodzaju sprawach niewykonywanie wyroku sądu przez tak znaczny okres czasu, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie mogło znajdować usprawiedliwienia. Podkreślić też trzeba, że we wszystkich wydanych dotąd w tym przedmiocie wyrokach składy orzekające stwierdziły rażące naruszenie prawa przez organ. Trudności związane z faktem częstego przedkładania sądowi akt sprawy prowadzonej w trybie rozpoznawczym mogły być zaś w dużej mierze niwelowane przy pomocy istniejących obecnie różnych środków technicznych.
Rozpoznawania wniosku stron przez okres aż ośmiu lat nie usprawiedliwiała również okoliczność, że sprawa ta była skomplikowana i dla jej rozstrzygnięcia konieczne było dokonywanie różnych zleceń podmiotom zewnętrznym.
Z tych zatem powodów – zdaniem składu orzekającego – brak było w tym przypadku obiektywnych przesłanek, które uzasadniałyby niewykonanie wyroku Sądu Wojewódzkiego dnia 18 listopada 2015 r. ( sygn. akt I SAB/Wa 504/15) do dnia wydania zaskarżonego wyroku. W kontekście powyższych rozważań, przyjąć więc należy, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 154 § 2, 6 i § 7 p.p.s.a., stwierdzając, że (cyt.): "tak znaczna zwłoka w wykonaniu prawomocnego wyroku i jej rażący charakter czyniły zasadnym wymierzenie organowi kolejnej grzywny z tytułu niewykonania prawomocnego wyroku, który to wymiar grzywny jest, w ocenie Sądu, współmierny do okresu zaistniałej zwłoki w wykonaniu wskazanego wyroku. Zwłoka organu w załatwieniu przedmiotowej sprawy administracyjnej uzasadnia także przyznanie od organu na rzecz każdego skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł, która, zdaniem Sądu, jest adekwatna do okresu zaistniałej zwłoki w wykonaniu wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. (...)".
Skład orzekający pragnie przy tym zwrócić uwagę, iż przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., podobnie jak wymierzenie organowi grzywny, nie jest tylko dozwolone, gdy strona szczegółowo uzasadni w skardze taką potrzebę. Orzeczenie w tym zakresie – jak wyżej wspomniano - jest możliwością, z której sąd może skorzystać (nawet orzekając z urzędu), jeśli uwzględnia skargę na niewykonanie wyroku i jeżeli – mając na uwadze realia danej sprawy - uzna to za uzasadnione z punktu widzenia ochrony interesu strony skarżącej bezczynność/przewlekłość.
Jak wynika z treści zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki fakt przyznania owej sumy pieniężnej przyznanej każdej ze stron uzasadnił bardzo dużą (ośmioletnią) zwłoką w wykonaniu wyroku z 2015 r. Okoliczność zaś, że po wydaniu zaskarżonego wyroku (na etapie postępowania międzyinstancyjnego) organ wykonał ten wyrok, nie miała w tym wypadku żadnego znaczenia a wręcz przeciwnie dowodziła tego, że zastosowane przez Sąd Wojewódzki środki okazały się wreszcie tym razem skuteczne.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną Prezydenta [...] za nieusprawiedliwioną.
Niezasadna okazała się także skarga kasacyjna, wniesiona przez: I. O., J.O., Z. Z., A.Z. i J. Z..
W/w strony w skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niewykonanie przez Prezydenta [...]wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. (sygn. akt I SAB/Wa 504/15), wnosiły o:
1) wymierzenie Prezydentowi [...]stosownej grzywny wobec zignorowania przez organ kolejnych pięciu wyroków wydanych w związku ze skargami na niewykonanie wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 504/18, w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2765/20;
2) stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta [...]miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3) przyznanie od Prezydenta [...]na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości;
4) orzeczenie istnienia uprawnienia skarżących do odszkodowania należnego skarżącym na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., z pozostawieniem organowi administracji ustalenia i rozstrzygnięcia co do wysokości należnego odszkodowania;
5) zasądzenie od Prezydenta [...]kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Po rozpoznaniu powyższej skargi, w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki, jak przedstawiono to na wstępie, zawarł szereg rozstrzygnięć. Należały do nich:
1. wymierzenie Prezydentowi [...]grzywnę w wysokości 20.000 zł
2. stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...]w wykonaniu wyroku, wydanego w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 504/15), miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
3. przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 5.000 zł
4. oddalenie skargi w pozostałym zakresie,
5. zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżenie zaś niniejszą skargą kasacyjną obejmowało tylko pkt 1 i 3 w/w wyroku.
Uzasadniając zarzuty oparte na art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., skarżący twierdzili, że przepisy te zostały niewłaściwe przez Sąd Wojewódzki zastosowanie poprzez (cyt.): "wymierzenie Prezydentowi [...]grzywny w wysokości 20.000 zł i uznaniu, że wymierzona w tej wysokości będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu, w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy, wynika, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem, nie jest w stanie odnieść zamierzonego skutku".
Stanowiska tego nie można jednak podzielić, w świetle faktu, że – jak wyżej wspomniano - postępowanie prowadzone w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] zlokalizowaną w okolicach ul. [...] zostało zakończone decyzją Prezydenta [...] z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr [...]. Fakt bowiem wykonania wyroku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt I SAB/Wa 504/15) przez organ ewidentnie dowodził, że wysokość nałożonej obecnie przez Sąd Wojewódzki na Prezydenta [...] grzywny, okazała się wystarczająca.
Przechodząc natomiast do oceny pozostałych zarzutów, zawartych w skardze kasacyjnej, wniesionej przez: I. O., J.O., Z. Z., A.Z. i J. Z., wskazać należy, że w skardze tej, wnosząc o przyznanie od Prezydenta [...]na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości, skarżący jednocześnie także podnosili, iż przyjmując cenę za m kw dla działki położonej w dzielnicy [...] w [...], w której to dzielnicy usytuowana jest nieruchomość (której dotyczył wyrok wydany w dniu 18 listopada 2015 r. sprawie na bezczynność organu - sygn. akt I SAB/Wa 504/15), jako ok. 3 tys. zł/m kw, szacowana wartość rynkowa nieruchomości to ok 19,4 mln zł. Mając zatem na względzie szacowaną wartość nieruchomości, nawet przyznana dotychczas najwyższa suma pieniężna w wysokości 5.000 zł była – w ocenie skarżących – niewspółmiernie niska. Zasadnym zatem było - ich zdaniem - (cyt.): "znaczące jej podwyższenie, przy uwzględnieniu zakresu i wagi naruszenia prawa przez organ administracji oraz celu zastosowania tej sankcji".
Jak z powyższego zatem wynika skarga wniesiona przez: I. O., J.O., Z. Z., A.Z. i J. Z. zawierała niewątpliwie bezpośrednie wskazanie wysokości świadczenia o charakterze zadośćuczynienia, o którego przyznanie ubiegali się w tym postępowaniu skarżący.
Po rozpoznaniu powyższej skargi, jak przedstawiono to na wstępie, w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki zawarł szereg rozstrzygnięć. Wśród nich, w pkt 4. wyroku orzekł o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu zaś wyroku Sąd I instancji stwierdził, że (cyt.): " Przyznanie sumy pieniężnej w wyższej wysokości, jak tego żądali skarżący w skardze, jest – w ocenie Sadu – niczym nieuzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy."
W związku z tym - z punktu widzenia oceny zasadności pozostałych zarzutów kasacyjnych zawartych w analizowanej skardze kasacyjnej, istotne znaczenie ma okoliczność, że skarga ta nie obejmuje zaskarżeniem pkt 4 wyroku Sądu Wojewódzkiego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie zawarte w tym punkcie stało się prawomocne i wiąże ono obecnie Naczelny Sąd Administracyjny. Treść jego świadczy zaś o tym, że skarga, wniesiona przez skarżących, została oddalona ponadto to co zostało przez Sąd Wojewódzki uwzględnione.
Z tych powodów nie było zatem w ogóle możliwe dokonanie w tym przypadku oceny zasadności merytorycznej pozostałych zarzutów kasacyjnych, zawartych w skardze kasacyjnej wniesionej przez: I. O., J.O., Z. Z., A.Z. i J. Z., gdyż ocena taka nie prowadziła by do wymierzenia sprawiedliwości – w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – a była by jedynie czysto teoretycznym rozważaniem przedstawionych w tej części skargi kasacyjnej zagadnień prawnych.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § p.p.s.a. – oddalił obie skargi kasacyjne.