I OSK 2361/19

II SA/Łd 358/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2-4, art. 38
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 lutego 2025 roku znak: SKO.4115.35.2025 w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 lutego 2025 r. znak: SKO.4115.35.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania J. Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 ust. 1, ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283), powoływanej dalej jako: "u.p.s." i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 21 stycznia 2025 r., znak: III WPŚ.4122.1792.2025 wydaną na podstawie art. 104, art. 108 § 1 k.p.a. i art. 3 ust. 3, ust. 4, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust 3 pkt 1, ust. 4, ust. 5, art. 106 ust. 3 u.p.s. przyznającą zasiłek okresowy od 1 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. w wysokości 155,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że sytuacja życiowa i materialna skarżącego uzasadnia przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Wysokość zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 1 010,00 zł, a dochodem tej osoby. Minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 20,00 zł.
Od ww. decyzji odwołanie wniósł J. Ł. wyrażając niezadowolenie z jej wydania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Przywołując treść art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 38 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4 u.p.s. Kolegium wskazało, że aby uzyskać zasiłek okresowy wnioskodawca musi spełniać łącznie dwa warunki: uzyskiwać dochody mniejsze niż kryterium dochodowe oraz znajdować się w szczególnej sytuacji wymienionej przykładowo w ustawie (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego). Przyznanie zasiłku okresowego nie zostało pozostawione uznaniu organu administracyjnego. Spełnienie warunków do przyznania zasiłku okresowego, poprzez spełnienie kryterium dochodowego i wystąpienie szczególnych okoliczności w postaci długotrwałej choroby, niepełnosprawności czy bezrobocia obliguje organ do wydania decyzji o jego przyznaniu. Natomiast uznaniu administracyjnemu pozostawiona została przez ustawodawcę jego wysokość i okres pobierania poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania. Zadaniem organu jest ustalenie czy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy społecznej oraz czy występuje któraś z ustawowych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Przy ustalaniu wysokości zasiłku okresowego od października 2024 r. nie posiadał własnego źródła utrzymania. Od listopada 2024 r. uległa zmianie jego sytuacja finansowa, gdyż zgodnie z zawartą 4 listopada 2024 r. umową wypłacono mu pożyczkę w wysokości 8 400 zł netto, o czym skarżący poinformował 27 grudnia 2024 r składając obszerne podanie, w którym zwrócił się z prośbą o ponowne przyznanie pomocy finansowej.
Przywołując treść art. 8 ust. 1, ust. 3, ust. 11 u.p.s. Kolegium wskazało, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w 2024 r. wynosiło 776,00 zł., natomiast od 1 stycznia 2025 r. wynosi 1 010,00 zł. Pięciokrotność kwoty tego kryterium wynosi 3 880 zł (tj. 776 zł x 5). Uzyskany w listopadzie 2024 r. dochód w kwocie 8 400 zł przekracza pięciokrotność kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Aby uzyskać miesięczny dochód z kwoty 8 400 zł należy rozliczyć ją w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy począwszy od listopada 2024 r. do października 2025 r. Po dokonaniu obliczeń miesięczna kwota wynosi 700 zł. W ocenie Kolegium bezspornie spełniona jest przesłanka dochodowa.
Następnie Kolegium wskazało, że kwota zasiłki okresowego wynika z art. 38 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.s. Wysokość zasiłku okresowego stanowi wyliczenie matematyczne dokonywane z uwzględnieniem ustawowego kryterium osoby samotnie gospodarującej oraz dochodu tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Decyzja określająca wysokość zasiłku okresowego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości.
Okres na który zostaje przyznana pomoc w postaci zasiłku okresowego, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Organ musi więc uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.
W ocenie Kolegium w świetle obowiązujących przepisów prawa bezsporne jest, że to organ jest odpowiedzialny za to komu i jakie świadczenie przyznaje, biorąc przy tym pod uwagę nie tylko potrzeby skarżącego, ale również ilość pozostałych podopiecznych i zakres koniecznej pomocy udzielanej tym osobom. Akta sprawy wskazują, że organ ustalił sytuację finansową i lokalową skarżącego oraz prawidłowo przyznał mu zasiłek okresowy w wysokości 155,00 zł miesięcznie na okres czterech miesięcy. Organ dodał, że 21 stycznia 2025 r. skarżącemu został przyznany także zasiłek celowy na częściowe pokrycie spłaty raty pożyczki.
Pomoc społeczna ma zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. Ł. zaskarżył w całości decyzje organów oby instancji nie zgadzając się z ich treścią i zarzucając ich oparcie na fałszu, manipulacjach oraz poświadczeniach nieprawdy. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i wydanie nowej decyzji uwzględniającej jego rzeczywistą sytuację materialną i życiową oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że decyzja stanowi całkowite zaprzeczenie podstaw prawa zawartych w zastosowanych przepisach, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., przepisach u.p.s. i Konstytucji RP. W ocenie skarżącego decyzja zamiast przedstawienia i oceny faktów i okoliczności będących przedmiotem sprawy, stanowi zbiór rozbudowanych kłamstw i manipulacji nadających jej wymiar całkowitej fikcji. W szczególności skarżący zwrócił uwagę na brak precyzyjnego określenia strony do której odnosi się decyzja organu II instancji czy też sposobu wyliczenia przyznanego zasiłku okresowego. Ponadto decyzja organu II instancji nie zawiera odniesienia do treści wniosku i wniesionego odwołania. W ocenie skarżącego organ nie zebrał żadnych informacji ani nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy.
Nadmienił jednocześnie, że został błędnie poinformowany przez pracownika socjalnego o braku możliwości ubiegania się o przyznanie nieoprocentowanej pożyczki oraz nieudzielenie odpowiedzi na złożony wniosek w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 4 sierpnia 2025 r. skarżący podtrzymał argumentację zawartą w skardze. Stwierdził, że przyznanie tak niskiego zasiłku okresowego spowodowało konieczność przeznaczenia środków z uzyskanej pożyczki na bieżące wydatki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 lutego 2025 r. znak: SKO.4115.35.2025 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 21 stycznia 2025 r., znak: III WPŚ.4122.1792.2025 przyznającą zasiłek okresowy od 1 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. w wysokości 155,00 zł miesięcznie.
Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.) – dalej: u.p.s., w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji.
Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast zadaniem pomocy społecznej, co wynika art. 3 ust. 2-4 u.p.s. z jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Jedną z ustawowo przewidzianych form pomocy społecznej jest określony w art. 38 u.p.s. zasiłek okresowy, który jak wynika z ust. 1 przywołanego przepisu przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Z akt sprawy wynika, że J. Ł. jest osobą samotnie gospodarującą.
Stosownie do treści art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Natomiast w myśl art. 38 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.s. kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby i jednocześnie nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.).
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że decyzja podejmowana w przedmiocie zasiłków okresowych ma mieszany charakter. Z jednej strony jest to decyzja związana, bowiem organ musi przyznać świadczenie, w sytuacji gdy strona wnioskująca spełnia ustawowe warunki do jego otrzymania. Z drugiej zaś strony, decyzja ta ma charakter uznaniowy w zakresie przyznania konkretnej kwoty, w ramach określonych ustawowo widełek, oraz okresu, na jaki przyznawane jest przedmiotowe świadczenie. W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu automatycznego obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości Organ pomocowy jest bowiem uprawniony do swobodnego ustalenia, na podstawie materiału dowodowego, wymiaru zasiłku okresowego, adekwatnego do sytuacji osoby, jej potrzeb i możliwości ich zaspokojenia we własnym zakresie z uwzględnieniem posiadanych przez organ środków finansowych na realizację zadań pomocowych, kierując się przy jego ustaleniu między minimalną i maksymalną kwotą wprost określoną w art. 38 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 u.p.s., jak również kryterium wynikającym z ogólnych zasad pomocy społecznej oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA 28 kwietnia 2020 r., I OSK 2361/19; z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1982/20; z 13 lipca 2021 r., I OSK 3108/19; z 26 sierpnia 2021 r., I OSK 446/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Przy ustalaniu wysokości zasiłku okresowego od października 2024 r. nie posiadał własnego źródła utrzymania. Od listopada 2024 r. uległa zmianie jego sytuacja finansowa, gdyż zgodnie z zawartą 4 listopada 2024 r. umową wypłacono mu pożyczkę w wysokości 8 400 zł netto, o czym skarżący poinformował 27 grudnia 2024 r składając obszerne podanie, w którym zwrócił się z prośbą o ponowne przyznanie pomocy finansowej.
Wobec powyżej przywołanych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, że skarżący spełniał przesłanki do przyznania wnioskowanego zasiłku okresowego, co zresztą nie jest kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Natomiast zasadniczą kwestią sporną pozostaje wysokość przyznanego stronie zasiłku okresowego.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę procedujące w sprawie organy obu instancji prawidłowo określiły wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego. Organy wyliczyły zasiłek zgodnie z brzmieniem art. 38 ust. 3 u.p.s. 1 010,00 zł - 700,00 zł = 310,00 zł. : 2 = 155,00 zł. Tym samym przyznany stronie zasiłek w kwocie 155 zł odpowiada prawu.
Podkreślić również należy, że jak wynika załączonych do skargi akt administracyjnych przedmiotowy zasiłek okresowy nie stanowił jedynej pomocy finansowej pochodzącej ze środków pomocy społecznej udzielonej skarżącemu w styczniu 2025 r. Co więcej, z akt sprawy wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania stanowią środki wypłacane z pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym przepisy u.p.s. nie przewidują obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowych danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej, ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu, jak również ilości osób korzystających z tej formy pomocy. Taki obowiązek nie wynika również z art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 2362/19; wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2019 r., I SA/Wa 1825/19; z dnia 31 stycznia 2020 r., I SA/Wa 2238/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując Sąd stwierdza, iż objęte niniejszą skargą rozstrzygnięcie podjęte w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. nie przekracza granic uznania administracyjnego. Przyznając skarżącemu przedmiotowe świadczenie w określonej decyzją kwocie organy procedujące w sprawie ustaliły, stosownie do wymogu wynikającego z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. wszystkie istotne okoliczności dla treści rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 38 u.p.s., biorąc pod uwagę zarówno uzasadnione potrzeby wnioskodawcy, jak cele i zasady pomocy publicznej, przy realizacji których nie sposób pominąć kwestii możliwości finansowych organów pomocowych. Wbrew stanowisku skarżącego wydane w sprawie rozstrzygnięcia zawierały wszystkie niezbędne elementy przewidziane prawem, a prowadzone postępowanie odpowiadało wymogom ustawowym.
Jednocześnie Sąd zauważa, że w przedmiotowym postępowaniu Sąd nie może wymierzać grzywny organom administracji ani badać bezczynności organu nadzoru.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
ds