I OSK 2336/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na potrzeby budowy linii energetycznej. Skarżąca zarzuciła WSA naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., argumentując, że uzasadnienie wyroku nie odniosło się do jej kluczowych zarzutów dotyczących nieprawidłowego ustalenia zakresu zajęcia nieruchomości. W szczególności wskazywała na oparcie ustaleń organów wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy, wbrew stanowisku właściciela i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także na nieadekwatny zakres wywłaszczenia. NSA, badając skargę kasacyjną, uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za uzasadniony. Stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA nie zawierało pełnego wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia ani stanowiska Sądu co do zasadności zarzutów skargi, w szczególności dotyczących prawidłowości ustalenia tzw. pasa technologicznego. Brak ten uniemożliwił NSA dokonanie kontroli instancyjnej. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie wyroków sądów administracyjnych i obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi, a także prawidłowe ustalanie zakresu ograniczenia prawa własności w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję celu publicznego, ale zasady dotyczące uzasadnienia wyroku są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., jeśli nie odnosi się do kluczowych zarzutów skargi dotyczących ustalenia zakresu ograniczenia prawa własności nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie zawiera wystarczających wyjaśnień i nie odnosi się do istoty sporu, w tym do zarzutów dotyczących prawidłowości ustalenia pasa technologicznego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA pominął w uzasadnieniu kluczowe kwestie podniesione w skardze, dotyczące sposobu ustalenia zakresu ograniczenia prawa własności, oparcia się na oświadczeniu inwestora bez weryfikacji dowodowej oraz nieadekwatności wyznaczonego terenu. Brak ten uniemożliwił kontrolę instancyjną.
Czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. może opierać się wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wbrew oświadczeniu właściciela?
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenie prawa własności musi być oparte na prawidłowo ustalonych przesłankach faktycznych i prawnych, a nie wyłącznie na oświadczeniu inwestora, zwłaszcza gdy właściciel przedstawia odmienne dowody.
Uzasadnienie
Chociaż NSA nie rozstrzygnął tej kwestii bezpośrednio, wskazał, że WSA nie odniósł się do zarzutów skarżącej dotyczących braku dowodowej weryfikacji zakresu zajęcia nieruchomości i oparcia się na twierdzeniu inwestora ponad stanowisko właściciela. Podkreślono, że organ ma obowiązek ustalić rozmiar terenu w oparciu o inne dowody, w tym opinie biegłych.
Czy ograniczenie prawa własności na podstawie art. 124 u.g.n. narusza art. 64 Konstytucji RP, jeśli zostało dokonane bez prawidłowego sprawdzenia podstaw faktycznych i ustalenia zakresu?
Odpowiedź sądu
Sąd I instancji nie odniósł się w sposób wystarczający do tego zarzutu, skupiając się na ogólnej dopuszczalności ograniczenia prawa własności, a nie na sposobie jego wykonania w konkretnej sprawie.
Uzasadnienie
Skarżąca nie kwestionowała samej możliwości ograniczenia prawa własności, lecz sposób jego wykonania – bez rzetelnego ustalenia zakresu terytorialnego i przy przyjęciu stanowiska inwestora ponad stanowisko właściciela. WSA nie odniósł się do tego aspektu zarzutu.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W przypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
u.g.n. art. 124 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności, którego ochrona jest zapewniona, nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń, które mogą być ustanawiane w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ale ma obowiązek skontrolować zaskarżony akt w sposób wszechstronny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organy działają na podstawie przepisów prawa i w granicach upoważnienia.
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy.
k.p.a. art. 78 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przed wydaniem decyzji organ obowiązany jest dać stronom możność wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skarżącej dotyczących nieprawidłowego ustalenia zakresu zajęcia nieruchomości i oparcia się wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy.
Godne uwagi sformułowania
brak jest pełnego wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza brak jest w ogóle stanowiska Sądu I instancji co do zasadności zarzutów zawartych w skardze. • zakres ograniczenia prawa własności musi być w tym przypadku ściśle określony • organy obu instancji nie uchybiły przepisom proceduralnym i przeanalizowały wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy • prawo własności [...] nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń • skarżąca akcentowała, że w zasadzie to nie jest wiadomym, dlaczego Sąd Wojewódzki oddalił jej skargę. • obowiązkiem organu było ustalić rozmiar tego terenu w oparciu o inne dowody, w tym np. w drodze opinii biegłego. • próżno szukać w uzasadnieniu zaskarżonego jakichkolwiek odniesień do tego rodzaju zagadnienia. • sąd administracyjny ma obowiązek skontrolować zaskarżony akt w sposób wszechstronny
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyroków sądów administracyjnych i obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi, a także prawidłowe ustalanie zakresu ograniczenia prawa własności w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję celu publicznego, ale zasady dotyczące uzasadnienia wyroku są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa własności i procedury administracyjnej, pokazując, jak istotne jest prawidłowe uzasadnienie orzeczeń sądowych i dokładne ustalanie faktów przez organy administracji.
“Czy sąd może zignorować zarzuty właściciela? NSA przypomina o wadach uzasadnienia wyroku.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.