I OSK 2196/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Marszałka Województwa od wyroku WSA w Rzeszowie, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków bez decyzji potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu.
Marszałek Województwa złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jego skargę na decyzję o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Skarżący domagał się wykreślenia Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako podmiotu władającego działką. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy administracji nie mogły dokonać aktualizacji bez odpowiedniej decyzji potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu, a ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Marszałka Województwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Marszałek domagał się wykreślenia Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako podmiotu władającego działką, argumentując, że nie wykonywał on uprawnień właścicielskich i brak było podstawy prawnej do trwałego zarządu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że organy administracji nie mogły dokonać żądanej aktualizacji operatu bez uprzedniej decyzji potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu lub stanu posiadania bez tytułu prawnego, zgodnie z przepisami Prawa wodnego. NSA podkreślił, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie jest właściwym miejscem do rozstrzygania sporów o prawa do gruntu. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zarzuty konstytucyjne, nie były uzasadnione, a skarga kasacyjna zawierała wady formalne uniemożliwiające merytoryczne jej rozpoznanie w zakresie niektórych zarzutów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie podmiotu władającego (trwałego zarządcy) może nastąpić jedynie na podstawie uprzednio wydanej decyzji administracyjnej potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu lub stanu posiadania bez tytułu prawnego, zgodnie z przepisami Prawa wodnego.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie jest właściwym miejscem do rozstrzygania sporów o prawa do gruntu. Organ ewidencyjny rejestruje jedynie wyniki ustaleń prawnych zawartych w dokumentach urzędowych. Brak decyzji potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu uniemożliwia dokonanie żądanej aktualizacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.g.k. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek, ale tylko w przypadkach określonych w ustawie i na podstawie wskazanych dokumentów, w tym decyzji administracyjnych.
p.w. art. 531
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Potwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu wód, gruntów pokrytych wodami oraz innych nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej starosty, która stanowi podstawę do wpisu w księdze wieczystej i ewidencji gruntów i budynków.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne to naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie) lub istotne naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 138 § § 2 i 2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji prawidłowo odmówiły aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków bez uprzedniej decyzji potwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu. Ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny i nie jest właściwym miejscem do rozstrzygania sporów o prawa do gruntu. Skarga kasacyjna zawierała wady formalne uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie niektórych zarzutów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz Prawa wodnego. Istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 138 § 2 i 2a k.p.a.) poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a.) poprzez zaniechanie uchylenia poprzedzających orzeczeń organów. Naruszenie zasad Konstytucji RP (art. 2 i 7).
Godne uwagi sformułowania
Ewidencja gruntów i budynków pełni funkcję typową dla tzw. katastru nieruchomości. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada jednak kompetencji do dokonywania własnych ustaleń w zakresie odnoszącym się do kwestii prawnych związanych z daną nieruchomością. Organ ten rejestruje bowiem jedynie wyniki takich ustaleń, a które są zawarte w odpowiednich dokumentach urzędowych. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
sędzia
Joanna Skiba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy aktualizacji operatu ewidencyjnego bez wymaganej decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wygasaniem trwałego zarządu w kontekście przepisów Prawa wodnego i Prawa geodezyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w administracji dotyczących ewidencji gruntów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Kiedy można wykreślić trwały zarząd z ewidencji gruntów? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2196/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Skiba Jolanta Rudnicka Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Geodezja i kartografia Sygn. powiązane II SA/Rz 80/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-06-21 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1990 art. 24 ust. 2a Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j. Sentencja Dnia 16 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Marszałka Województwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 80/23 w sprawie ze skargi Marszałka Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia 9 grudnia 2022 r. nr GK-II.7221.225.2022 w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2023 r. (sygn. akt II SA/Rz 80/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę Marszałka Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia 9 grudnia 2022 r. nr GK-II.7221.225.2022 utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...] o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jako podmiotu władającego działką nr [...] o pow. [...] ha położoną w obrębie [...] , gm. [...] . W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Marszałek Województwa [...] zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie (cyt.): "naruszenie prawa materialnego będące skutkiem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności podnoszony zarzut dotyczy nw. przepisów prawa: - art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyrażających zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę praworządności; - art. 7, art. 77, art. 80, art. 138 § 2 i 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej: k.p.a.) - poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, które winno skutkować uchyleniem decyzji organów pierwszej i drugiej instancji; - art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie przez Sąd uchylenia poprzedzających wyrok orzeczeń organów niższej instancji w sytuacji, gdy orzeczenia te naruszały prawo; - art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163 ze zm., dalej; p.g.k.) w związku z art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U., poz. 1566 ze zm., dalej: p.w.) - poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy z mocy prawa doszło do zmiany trwałych zarządców gruntów i winno to z urzędu znaleźć swoje odzwierciedlenie w rejestrze gruntów. Poniżej w skardze kasacyjnej przedstawiam argumenty i dowody na poparcie przedstawionych zarzutów." Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący oświadczył ponadto, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w w/w skardze. Zarzuty te – jak wskazał autor skargi kasacyjnej - zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest na obrazie prawa materialnego oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, jednakże w skardze kasacyjnej nie zostało określone, które z wymienionych w niej zarzutów mają charakter materialnoprawny a które - procesowy. Tymczasem – zgodnie z w/w unormowaniem - różna jest konstrukcja obu wspomnianych podstaw kasacyjnych. O ile zarzut materialnoprawny można oprzeć na błędnej wykładni prawa lub wadliwym jego zastosowaniu, o tyle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dopuszcza oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie procesowym, ale jedynie jeśli uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zatem zarzutów procesowych obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie również tej okoliczności. Ponadto, autor skargi kasacyjnej, formułując konkretne zarzuty procesowe, nie wyjaśnił także na czym miało polegać w tym przypadku "niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego". Wprawdzie argumentując powyższe zarzuty, zasygnalizowano, że "argumenty i dowody na poparcie przedstawionych zarzutów" zostaną przedstawione w dalszej części skargi kasacyjnej, rzecz jednak w tym, iż uzasadnienie tejże skargi nie precyzuje, które jego części odnoszą się do poszczególnych zarzutów kasacyjnych. Uzasadnienie skargi kasacyjnej stanowi bowiem jednolitą, ogólną wypowiedź, która dodatkowo jest poświęcona głównie analizie szeregu aktów prawnych (i to o różnym charakterze oraz w znacznym stopniu w ujęciu historycznym). Wynika z tego więc zatem, że podstawową dla skarżącego kwestią była w tym przypadku wykładnia prawa materialnego, chociaż jednocześnie stanowisko to nie znajduje odbicia w treści zarzutów materialnoprawnych. Wśród tych bowiem ostatnich zarzutów (oprócz zarzutów konstytucyjnych) znalazły się jedynie zarzuty oparte na niezastosowaniu (cyt.): "art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) w związku z art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm.)". Tymczasem, po pierwsze, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji została ona wydana w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2021 r. poz. 2233 (a nie jak wskazano w skardze kasacyjnej: Dz. U. z 2017 r. poz. 1566) a po drugie, zawarty w skardze kasacyjnej artykuł 531 dzieli się na sześć ustępów (czego skarga kasacyjna nie uwzględnia). Analogiczna sytuacja zachodzi w odniesieniu do zarzutu opartego na art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Także i w tym wypadku błędnie określono w skardze kasacyjnej miejsce publikacji tej ustawy, gdyż organy nie orzekały na podstawie pierwotnej wersji w/w ustawy z 1989 r. (jak wskazano w skardze kasacyjnej) a na podstawie tekstu opublikowanego w Dzienniku Ustaw z roku 2021, poz. 1990. Różnice zaś w treści art. 24 w obu w/w wersjach tejże ustawy są zaś zasadnicze. O ile bowiem art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w wersji pierwotnej składał się tylko z 3 ustępów, które przewidywały, że: (cyt.): "1. Informacje o gruntach i budynkach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów oraz dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów. 2. Informacje o gruntach i budynkach zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Informacji tych udziela się nieodpłatnie. 3. Wyrysy i wypisy z operatu ewidencyjnego są wydawane odpłatnie na żądanie właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduje się grunt lub budynek, osób", o tyle w wersji omawianej ustawy opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2021r., poz. 1990, art. 24 dzieli się aż na 8 ustępów, a które podlegają dalszemu podziałowi na kolejne, mniejsze jednostki redakcyjne. W związku z powyższym trzeba podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez podstawy kasacyjne należy zaś rozumieć podanie konkretnego przepisu prawa, który jest wskazywany jako zarzut kasacyjny oczywiście łącznie ze wskazaniem aktu, w którym się on znajduje i określeniem miejsca publikacji tego aktu. Z uwagi bowiem na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, unormowany w przytoczonym wyżej przepisie art. 183 § 1 p.p.s.a., Sąd ten nie ma możliwości rozpoznawania sprawy w jej całokształcie a jedynie w granicach zawartych w zarzutach skargi kasacyjnej. Stąd zresztą – jak podkreśla doktryna – skoro skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania to w przypadku jej sporządzania ustawodawca ustanowił przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1 p.p.s.a.), by zapewnić m. in. formalną poprawność konstrukcji tego rodzaju pisma procesowego (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r. str. 595). Z tego powodu stwierdzić więc wypada, że z uwagi na wyżej omówione wadliwości formalne skargi kasacyjnej nie było możliwe zajęcie merytorycznego stanowiska przez skład orzekający w odniesieniu do zarzutów materialnoprawnych określonych jako niezastosowanie "art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) w związku z art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm.)". Odnosząc się do kwestii procesowych należy zauważyć, że jak wyżej to przedstawiono, w analizowanej skardze kasacyjnej jako zarzuty procesowe wskazano na istotne naruszenie: art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie przez Sąd Wojewódzki (cyt.): "uchylenia poprzedzających wyrok orzeczeń organów niższej instancji w sytuacji, gdy orzeczenia te naruszały prawo" a co Naczelny Sąd Administracyjny odniósł do zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Ponadto twierdzono także, że zostały w tym przypadku naruszone art. 7, art. 77 (bez wskazania właściwej jednostki redakcyjnej ), art. 80 i art. 138 § 2 i 2a k.p.a. – poprzez (cyt.): "brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego". Zarzutów tych nie podziela skład orzekający. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Tak sytuacja nie zachodziła w przedmiotowej sprawie. Nic nie wskazuje bowiem na to, aby można było twierdzić, że Sąd Wojewódzki wyszedł poza granice tej sprawy, albo że jej wszechstronnie nie wyjaśnił. Jak wynikało z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki wskazał, że pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. Marszałek Województwa [...] zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wykreślenie [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (PZMiUW) w [...] jako trwałego zarządcy dla nieruchomości położonej w obrębie [...] , gmina [...] , oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr 1327 i pozostawienie jako właściciela Skarb Państwa. W toku postępowania Starosta ustalił, że nie posiada dokumentów stanowiących podstawę ww. wpisu w ewidencji oraz uzyskał kopię zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z [...] lipca 1975 r. w sprawie utworzenia Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w [...]. W kolejnym rejestrze gruntów założonym w roku [...] działka nr [...] została wpisana w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako osobę władającą gruntem wpisano Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w [...], Rejonowy Oddział w [...] u. Następnie na podstawie uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] w sprawie połączenia jednostek budżetowych zmieniono wpis podmiotowy na: właściciel Skarb Państwa, trwały zarząd [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] i taki wpis widnieje w obecnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów. W tej sytuacji Starosta [...] , decyzją z dnia 27 września 2022 r., odmówił uwzględnienia w/w wniosku Marszałka Województwa, to jest odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] , która miałaby polegać na wykreśleniu - jako osoby władającej - [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] dla przedmiotowej działki nr 1327. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał bowiem, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie mogły stanowić podstawy do wykreślenia trwałego zarządcy z operatu ewidencji gruntów i budynków, gdyż nie stanowiły dokumentów, które – zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne były podstawą wprowadzenia żądanych zmian. Pogląd ten podzielił następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2022 r., a która to decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi wniesionej przez Marszałka Województwa [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Oceniając legalność w/w decyzji, Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990, dalej: "Pgik") a zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy tej ustawy, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu w przypadkach określonych w art. 24 ust. 2a pkt 1) Pgik, lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania, w sposób określony w art. 24 ust. 2b Pgik: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art .20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Według zaś treści art. 24 ust. 2c Pgik, odmowa aktualizacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto Sąd Wojewódzki zaznaczył, że [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] był jednostką organizacyjną samorządu województwa wykonującą zadania Marszałka Województwa [...] z zakresu administracji rządowej, na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. W myśl bowiem art. 11 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), obowiązującej od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2017 r., prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonywał, m. in. marszałek województwa - jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy. Na podstawie zaś art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087), z dniem wejścia w życie w/w ustawy, stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przeszły w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy. Przejście w trwały zarząd, stwierdzał, w drodze decyzji, na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Natomiast w obecnie obowiązującym stanie prawnym, kwestie te regulował przepis art. 531 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., w następującym brzmieniu: 1. Trwały zarząd wód, gruntów pokrytych wodami oraz pozostałych nieruchomości, ustanowiony na rzecz regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust 1 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 573, wygasa z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. 2. Wygaśnięcie trwałego zarządu, o którym mowa w ust. 1, potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego dyrektora regionalnego dyrektora zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich albo właściwego marszałka województwa, właściwy starosta. 3. Od decyzji, o której mowa w ust. 2 przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. 4. Na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 2, dokonuje się wpisu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków, 5. Wpisy do ksiąg wieczystych wynikające z wygaśnięcia trwałego zarządu, o których mowa w ust. 1, są wolne od opłat. 6. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do nieruchomości będących w posiadaniu regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 573, bez tytułu prawnego. Odnosząc więc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, Sąd I instancji stwierdził, że stanowisko organów było zasadne. Wykreślenie [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z operatu ewidencyjnego, wpisanego jako podmiot sprawujący trwały zarząd w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, mogło bowiem nastąpić - jak podnosił Sąd - tylko na podstawie uprzednio wydanej decyzji Starosty [...] o wygaśnięciu trwałego zarządu (na podstawie art. 581 ust. 2 ustawy Prawo wodne) lub o wygaśnięciu stanu posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego (na podstawie art. 531 ust. 6 ustawy Prawo wodne), gdyż – stosownie do art. 531 ust. 4 ww. ustawy - taka decyzja mogła być podstawą wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Takiej decyzji, wskazującej, że dane w operacie ewidencyjnym są nieaktualne, wnioskodawca nie przedłożył. Sąd dodał też, że ustawodawca nie wprowadził w tym przypadku jakichkolwiek warunków zastosowania cytowanych przepisów, w szczególności nie uzależnił tego od podstawy prawnej i okoliczności faktycznych uprzedniego powstania lub ustanowienia trwałego zarządu (vide: postanowienie NSA z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt I OW 189/21). Ponieważ wnioskodawca nie przedłożył takiej decyzji, ani innego dowodu, określonego w wyżej wymienionych przepisach ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, to odmowa żądanej aktualizacji nie była- zdaniem Sądu Wojewódzkiego - uzasadniona. Dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym jest natomiast możliwe przez udokumentowanie przez wnioskodawcę rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Ponadto Sąd Wojewódzki odniósł się również do argumentacji podniesionej w skardze, stwierdzając, że twierdzenie strony skarżącej, iż [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] nie wykonywał uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem postępowania bo brak było podstawy prawnej do wykonywania takich uprawnień, jak również brak było decyzji potwierdzającej przekazanie przedmiotowych działek w trwały zarząd, nie były wystarczające do aktualizacji operatu ewidencyjnego. W postępowaniu ewidencyjnym nie można samodzielnie rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu, bowiem ewidencja gruntów ma charakter jedynie techniczno-deklaratoryjny. Kwestie zatem związane ze stanem prawnym przedmiotowego gruntu powinny zostać ustalone i rozstrzygnięte poza postępowaniem ewidencyjnym, w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne, bowiem organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada kompetencji do dokonywania takich ustaleń we własnym zakresie. W operacie ewidencyjnym stan władania gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa winien zaś zostać ujawniony na podstawie decyzji, o których mowa w art. 23 ust. 3 pkt 1 lit a ustawy Pgik, tj. dotyczących - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - nabycia, zmiany lub utraty prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania nieruchomością. Sąd podkreślił ponadto, że twierdzenie strony skarżącej, iż wpis podmiotu władającego jest błędny nie znajdowało potwierdzenia wprost w dostępnych organowi lub dostarczonych przez wnioskodawcę dokumentach, a zatem wpis ten nie miał charakteru oczywistej omyłki, dlatego nie mógł zostać zaktualizowany (sprostowany) na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy Pgik. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić więc wypada, że Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę, którą inicjowała skarga wniesiona przez Marszałka Województwa, w sposób wszechstronny i rzetelny. Przedstawił stan faktyczny i wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia w tym odniósł się także do podstawowych zarzutów skargi. Z tego więc powodu zarzut istotnego naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a oraz wymienionych na wstępie przepisów procedury administracyjnej nie był uzasadniony. Skoro też Sąd Wojewódzki oddalił skargę to - tym samym - przepis art. 135 p.p.s.a. nie mógł być zastosowany. Nie trafne okazały się również zarzuty konstytucyjne oparte na art. 2, wyrażającym zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz art. 7 formułującego zasadę praworządności. Ewidencja gruntów i budynków pełni funkcję typową dla tzw. katastru nieruchomości. Jest to zatem rejestr publiczny obejmujący różnego rodzaju dane (opisowe i liczbowe), które są związane z gruntami, budynkami i lokalami a także ich właścicielami oraz podmiotami władającymi nieruchomościami. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada jednak kompetencji do dokonywania własnych ustaleń w zakresie odnoszącym się do kwestii prawnych związanych z daną nieruchomością. Organ ten rejestruje bowiem jedynie wyniki takich ustaleń, a które są zawarte w odpowiednich dokumentach urzędowych. Wymaganie zatem od organu geodezyjnego dokonania takich ustaleń prawnych w sposób samodzielny stanowiłoby naruszenie prawa a to z kolei mogłoby być dopiero interpretowane jako naruszenie art. 7 Konstytucji RP, gdyż tego rodzaju działanie organu naruszałoby zasadę praworządności. Nie można też, powołując się na zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), domagać się, aby dany organ naruszał swoje uprawnienia i to z tego powodu, że podmiot będący wnioskodawcą w innym postępowaniu administracyjnym ma trudności z wykazaniem w tym postępowaniu słuszności swego stanowiska. Funkcjonujące w państwie organy mają bowiem określone kompetencje a obowiązkiem wszystkich jest ich przestrzegać. Orzekanie zgodnie z przepisami Konstytucji RP nie może także prowadzić do demontażu norm prawnych, zawartych w przepisach ustaw, co do których obowiązuje domniemanie ich zgodności z Konstytucją. Z tych zatem względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i - z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI