II SA/Gl 1873/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, iż stanowi ona drogę publiczną.
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla, która zdaniem organów stała się drogą publiczną. Po kilku latach postępowania administracyjnego, w którym decyzje były uchylane i wydawane ponownie, ostatecznie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zwrotu. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na brak wystarczających dowodów na to, że cała nieruchomość stanowi drogę publiczną, co uniemożliwiałoby jej zwrot.
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców A. K. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1974 r. pod budowę osiedla "B" w G. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w którym organy dwukrotnie odmawiały zwrotu, argumentując, że nieruchomość stała się drogą publiczną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób dostateczny i pozwalający na kontrolę, iż cała wywłaszczona działka nr 1 (obecnie wchodząca w skład działki nr 3) stanowi drogę publiczną – ul. [...]. Wskazano na wątpliwości co do przebiegu pasa drogowego, brak wystarczających dowodów w postaci map i dokumentacji, a także sprzeczności w oznaczeniach ewidencyjnych. Sąd podkreślił, że dla odmowy zwrotu nieruchomości zajętej pod drogę publiczną konieczne jest bezsprzeczne ustalenie tego faktu, a organy nie zebrały i nie rozważyły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając przepisy k.p.a. W przypadku, gdyby okazało się, że tylko część nieruchomości jest zajęta pod drogę, sprawa wymagałaby dalszego wyjaśnienia w kontekście art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nieruchomość stanowi drogę publiczną, zwrot jest niedopuszczalny, jednakże fakt, że nieruchomość stanowi drogę publiczną, musi być bezsprzecznie udowodniony.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że choć utrwalone orzecznictwo wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, to organy muszą w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, że dana nieruchomość faktycznie stanowi drogę publiczną, co wymaga zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.d.p. art. 7 § 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 4 § 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 2a
Ustawa o drogach publicznych
Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73 § 1
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 211
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 5 § 1
Rozporządzenie Marszałka infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie numeracji i ewidencji i dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestru numerów nadanych drogom, obiektom mostowym i tunelom
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały w sposób wystarczający, że cała nieruchomość stanowi drogę publiczną. Uchwała rady gminy nieprecyzująca przebiegu dróg nie jest wystarczającym dowodem. Mapy przedstawione przez organy nie spełniają wymogów formalnych i budzą wątpliwości co do przebiegu pasa drogowego. Naruszenie przepisów proceduralnych (art. 7, 77, 80 k.p.a.) miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stanowi drogę publiczną, co wyłącza możliwość jej zwrotu. Cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez zaliczenie nieruchomości do dróg publicznych. Zwrot części nieruchomości o pow. 306 m2 nie był przedmiotem kontrolowanej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
nie można zwrócić nieruchomości, która stanowi drogę publiczną bezsprzeczne ustalenie, iż faktycznie nieruchomość jest położona w pasie takiej drogi nazwa ulicy nie określa sama przez się tego przebiegu sprawa nie została należycie wyjaśniona i rozważona do końcowego jej załatwienia
Skład orzekający
Bonifacy Bronkowski
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kaznowska
członek
Grzegorz Dobrowolski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo zaliczenie nieruchomości do dróg publicznych nie jest wystarczające do odmowy zwrotu, jeśli nie zostanie to poparte solidnymi dowodami i analizą przebiegu pasa drogowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod cele inne niż droga, a następnie próby uznania jej za drogę publiczną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne udokumentowanie stanu faktycznego i prawnego, nawet w pozornie prostych kwestiach jak definicja drogi publicznej, a także jak sąd administracyjny kontroluje działania organów w zakresie gromadzenia dowodów.
“Czy droga publiczna zawsze oznacza brak zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1873/13 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2014-05-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-12-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Bonifacy Bronkowski /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Kaznowska Grzegorz Dobrowolski Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2498/14 - Wyrok NSA z 2016-06-29 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art. 136 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dz.U. 1985 nr 14 poz 60 art. 7a i art 4 ust.1 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody [...] o na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r., nr proj. [...] Naczelnik Miasta D. zatwierdził plan realizacyjny, zgodnie z którym nieruchomość położona w D., oznaczona jako działka nr 1 o powierzchni 1708 m2, stanowiąca własność A. K., przeznaczona została pod budowę osiedla "B" w G. Aktem notarialnym z dnia [...] r., repertorium A nr [...], zawartym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), nieruchomość ta została nabyta od A. K. na rzecz Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 28 lipca 2008 r. spadkobiercy zmarłej A. K. – F. K., J. K. i J. M. zwrócili się do Prezydenta Miasta D. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w D., oznaczonej jako działka nr 1 (karta mapy 85). Wojewoda [...] działając na wniosek Prezydenta Miasta D., postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Prezydenta Miasta S. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Prezydent Miasta S. w wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], orzekł o zwrocie na rzecz J. M., F. K. i J. K. części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 2 o pow. 306 m2, bez rozliczenia finansowego z tego tytułu oraz o odmowie zwrotu pozostałej części wchodzącej w obszar działki nr 3 o pow. 14406 m2. Decyzją tą orzeczono również o podziale działki nr 3, w wyniku którego powstały działki nr 2 i 3. W uzasadnieniu organ wskazał, że zwrot następuje bez rozliczeń finansowych, bowiem kwota zwaloryzowanego odszkodowania, jaką poprzednia właścicielka otrzymała była mniejsza od kwoty o jaką zmniejszyła się wartość zwracanej nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na niej po wywłaszczeniu. Uzasadniając zwrot działki nr 2 Prezydent Miasta S. podniósł z kolei, że część wywłaszczonej działki nr 1, pomimo upływu 35 lat od momentu jej przejęcia nie została zagospodarowana. Odmawiając zaś zwrotu pozostałej części nieruchomości wyjaśnił, że stanowi ona obecnie drogę publiczną, co uniemożliwia jej zwrot. W wyniku odwołania J. M., F. K. i J. K., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie zgromadził stosownej dokumentacji potwierdzającej, czy nieruchomość stała się zbędna lub nie na cel wywłaszczenia oraz dotyczącej terminów rozpoczęcia i zakończenia jego realizacji, naruszając tym samym dyspozycję art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo zwrócił uwagę na naruszenie art. 107 § 3 kpa przez niewyjaśnienie sposobu wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania. Wskazał także, że organ I instancji błędnie poddał waloryzacji ustalone za wywłaszczenie odszkodowanie za cały rok 1977, w sytuacji gdy zostało ono wypłacone w połowie tego roku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...]r., nr [...], znak: [...], na podstawie art. 2, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm. - zwanej dalej u.g.n.) odmówił J. M., F. K. i J. K. zwrotu na ich rzecz nieruchomości położonej w D., oznaczonej jako działka nr 1 o pow. 1708 m2, obecnie wchodzącej w skład działki nr 3 o pow. 14712 m2, stanowiącej własność Gminy D. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji stwierdził, że cała wywłaszczona nieruchomość wchodzi w pas drogi publicznej, tj. ul. [...] w D., co powoduje wyłączenie możliwości jej zwrotu. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli F. K., J. K. i J. M. Wojewoda [...]postanowieniem z dnia [...]r., nr [...]stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołań przez F. K. i J. K., a merytorycznie zbadał jedynie odwołanie J. M. W odwołaniu wniesiono o zmianę decyzji organu I instancji i uwzględnienie żądania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podnosząc, że nieruchomość jest zbędna na cel, dla którego została przejęta, bowiem nie wybudowano na niej osiedla. Dodatkowo zarzucono, że organ I instancji nie przedstawił aktualnego projektu zagospodarowania przestrzennego oraz nie wystąpił o wyznaczenie pasa drogowego ul. [...] w D. Nadto podkreślono, że została zwrócona część wywłaszczonej nieruchomości o pow. 306 m2, która nie posiada waloru użyteczności, bowiem nie ma do niej ani dojścia, ani dojazdu, co uniemożliwia korzystanie z niej. Jednocześnie zarzucono, że na przedmiotowej nieruchomości w trakcie postępowania o zwrot, prowadzone były prace inwestycyjne, które zdaniem odwołującej w tym czasie winny być zaniechane. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 9a, art. 136 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że całość zgromadzonej w sprawie dokumentacji bezspornie potwierdza, iż wywłaszczona działka nr 1 o pow. 1708 m2 w wyniku zmian gruntowych wchodzi obecnie w skład działki nr 3 o pow. 14712 m2 oraz, że część działki nr 3, która pierwotnie obejmowała działkę nr 1 w całości stanowi drogę publiczną - ul. [...], będącą własnością Gminy D. Zgodnie natomiast z przyjętym i utrwalonym orzecznictwem administracyjnym, niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz w czasie orzekania o zwrocie, stanowi cześć drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. A zatem zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia pozostaje fakt ewentualnego niewykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, w sytuacji kiedy ustanowiono na niej drogę. W tym zakresie istotne jest, że nie można zwrócić nieruchomości, która stanowi drogę publiczną. Tym samym podnoszone w tym zakresie zarzuty są zdaniem organu II instancji bezzasadne. Odnosząc się z kolei do pozostałych zarzutów Wojewoda wskazał, że organ I instancji nie miał obowiązku przedstawiania aktualnego projektu zagospodarowania przestrzennego byłej działki nr 1, bowiem zasadnicze znaczenie miał dokument potwierdzający przebieg pasa drogowego ul. [...]. Prezydent Miasta D.- jako zarządca ul. [...], dostarczył na wezwanie organu mapę z uwidocznionym przebiegiem drogi. Zdaniem organu II instancji bez wpływu na rozstrzygnięcie miał także zarzut dotyczący zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o pow. 306 m2, bowiem kwestia ta nie była przedmiotem kontrolowanej decyzji. Poza tym decyzja Prezydenta Miasta S. o zwrocie części ww. nieruchomości została uchylona, a zatem nie spowodowała żadnych skutków prawnych dla odwołującej. W ocenie organu odwoławczego nie mógł odnieść również skutku zarzut dotyczący prowadzenia prac inwestycyjnych na przedmiotowym gruncie, gdyż żaden przepis prawa nie przewiduje zakazu w tym zakresie, a tylko naruszenie normy prawnej mógłby skutkować uchyleniem decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. M. wniosła o uchylenie ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niezastosowanie i wydanie decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, mimo niezrealizowania celu wywłaszczenia w całości w terminach określonych w art. 137 powołanej ustawy. Ponadto zarzucono naruszenie art. 2 powołanej ustawy przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaliczenie działki - tylko częściowo wykorzystanej pod jezdnię - do drogi publicznej, wyłącza zastosowanie art. 136 i n. powołanej ustawy i dokonanie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zaliczenie działki do dróg publicznych, która została tylko częściowo wykorzystana pod budowę jezdni, stanowi zrealizowanie celu wywłaszczenia i wyklucza jej zwrot. Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 w związku z art. 8 kpa przez błędne przyjęcie, że organy administracji wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zdaniem odwołującej organy obu instancji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym nie dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego. Przede wszystkim zwrócono uwagę, że uchwała Rady Miejskiej w D. z dnia [...] r. nr [...]w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych i ustalenia ich przebiegu na terenie Gminy D., nie zawierała załącznika graficznego określającego granice pasa drogowego. Dopiero w toku postępowania Gmina D. przedłożyła mapę z naniesionymi granicami pasa drogowego, tym samym dokument ten należy uznać za niewiarygodny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem, sprawa nie została należycie wyjaśniona i rozważona do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie proceduralne stanowiące naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej również jako ustawa p.p.s.a.). Skoro do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa objętej postępowaniem nieruchomości, doszło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, to zgodnie z art. 216 u.g.n. co do zasady następcom prawnym poprzedniej właścicielki przysługiwało prawo żądania zwrotu nieruchomości na warunkach określonych w rozdziale 6 działu III u.g.n. Ustalone okoliczności stanu faktycznego wskazują przy tym, że wywłaszczona działka nr 1 o pow. 1708 m2 w wyniku zmian gruntowych wchodzi obecnie w skład działki nr 3 o pow. 14712 m2. Podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej działki było ustalenie, że obecnie stanowi ona w całości drogę publiczną - ul. [...], będącą własnością Gminy D. Zasadnie zarzucono jednak w skardze, że ustalenie to budzi wątpliwości i nie znajduje dostatecznego oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Nie zostało też w dostateczny i pozwalający na kontrolę sposób przez organy obu instancji uzasadnione. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz.115, ze zm.) do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych. Aby droga uzyskała status drogi gminnej niezbędne jest podjęcie stosownej uchwały przez radę gminy (art. 7 ust. 2). W tej samej ustawie w art. 4 ust.1 znajduje się definicja pasa drogowego zgodnie z którą, jest to wydzielony liniami granicznymi grunt, wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane drogi oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Chodnik również stanowi cześć drogi przeznaczoną do ruchu pieszych (art. 4 ust. 6). Należy również stwierdzić, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej (nabytej nieruchomości) nie przysługuje nie tylko w przypadku, o którym mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale także gdy nieruchomość zajęta jest pod drogę publiczną. Wynika to z art. 2 u.g.n., w myśl którego przepisy tej ustawy nie mogą naruszać przepisów innych ustaw, a zatem i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Ta ostatnia ustawa w art. 2a, dodanym z dniem 1 stycznia 1999 r. przewiduje, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne - własność właściwych samorządów województw, powiatów i gmin. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych, w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków. Uzupełnieniem tej regulacji jest norma zawarta w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). Zgodnie z nią nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Z powyższej regulacji wynika, że celem ustawodawcy było zapewnienie, by własność dróg publicznych (a zatem i nieruchomości gruntowych zajętych pod te drogi) od 1 stycznia 1999 r. należała w Polsce wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że grunty będące droga publiczną, od wskazanej daty mogą stanowić własność ściśle określonych podmiotów prawa publicznego. Nie mogą być też przekazywane w użytkowanie wieczyste, a tym samym nie podlegają one zwrotowi na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Wobec powyższego konieczną przesłanką odmowy zwrotu przejętej w trybie wywłaszczenia nieruchomości, z uwagi na jej zajęcie przez drogę publiczną, jest bezsprzeczne ustalenie, iż faktycznie nieruchomość jest położona w pasie takiej drogi. Odnośnie objętej postępowaniem działki nie jest w tym względzie wystarczające powołanie się na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia [...]r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych i ustalenia ich przebiegu na terenie Gminy D. skoro uchwałą tą z naruszeniem treści art. 7 ust. 3 ustawy o drogach publicznych nie ustalono przebiegu tych dróg, w tym ul. [...]. Za ustalenie takie w żadnym bowiem wypadku nie można uznać zawartego w § 1 uchwały stwierdzenia, że przebieg dróg jest określony nazwami ulic. Nazwa ulicy nie określa sama przez się tego przebiegu. W konsekwencji należało dokonać bliższych ustaleń czy istotnie objęta postępowaniem nieruchomość znajduje się w całości lub w części w granicach pasa drogowego ul. [...], czego zdaniem Sądu organy orzekające nie uczyniły. W szczególności nie wynika to w dostateczny sposób z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych. Nie wynika zwłaszcza z tego materiału, że zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych na dawnej działce nr 1 jest zlokalizowana droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchy, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Na dołączonej do pisma Wydziału Komunikacji i Drogownictwa Urzędu Miejskiego w D. z dnia [...] r. mapie zasadniczej z naniesionym pasem drogowym ul. [...] przedmiotowa działka nie została zaznaczona. Nie zaznaczono też na niej elementów o jakich mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Nie została ona również zaznaczona na dołączonej do tego pisma mapie ewidencyjnej. Nadto gdyby przyjąć, że na tej ostatniej mapie pas drogowy ul. [...] został zaznaczony zielonymi liniami to np. od strony Alei [...] ma on inny przebieg (obejmuje np. częściowo działkę nr 4) niż zaznaczony na różowo pas na mapie zasadniczej. Z map tych nie wynika też jak oznaczona jest w ewidencji gruntów działka nr 3 w skład której wchodzi obszar objętej postępowaniem dawnej działki nr 1. Z dołączonej zaś do pisma UM w D. z dnia [...]r. (karta nr 51 akt administracyjnych) mapy zasadniczej zdaje się wynikać, że jest ona w tej ewidencji oznaczona symbolem "B" a nie "dr". Ma to o tyle znaczenie, że zgodnie z ust. 1 pkt 18 załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), symbolem "dr – drogi" oznacza się w ewidencji grunty, które są pasami drogowymi dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Zachodziłaby zatem podlegająca wyjaśnieniu sprzeczność pomiędzy danymi z ewidencji gruntów a twierdzeniami zarządcy drogi. Wątpliwości co do przeznaczenia całego terenu dawnej działki nr 1 pod pas drogowy ul. Leśnej wynikają również ze znajdujących się w aktach sprawy fotografii, z których zdaje się wynikać, że znaczny obszar tej działki jest przeznaczony pod zieleń. Takie przeznaczenie musiałoby być jednak związane z elementami pasa drogowego, nie stanowić zaś niezwiązanego z nim elementu zagospodarowania nieruchomości. Powyższe wątpliwości dają podstawę do stwierdzenia, że w dotychczasowym postępowaniu z naruszeniem treści art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa sprawa nie została wyjaśniona należycie do końcowego jej załatwienia, co skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy będą miały też na uwadze organy orzekające, że pomocnym dla ustalenia przebiegu pasa drogowego ul. [...] mogą być dane z książki drogi, którą zaś zarządca powinien prowadzić dla tej ulicy zgodnie z rozporządzeniem Marszałka infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie numeracji i ewidencji i dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestru numerów nadanych drogom, obiektom mostowym i tunelom (Dz.U. Nr 67, poz. 582) i której potwierdzony odpis powinien przedłożyć do akt. W związku z treścią § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie należy też ustalić czy dla terenu byłej działki nr 1 obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania, a jeżeli tak, to na jakie cele ten teren jest w tym planie przeznaczony. Jego ewentualne przeznaczenie na pas drogowy przesądzałoby bowiem o zasadności odmowy zwrotu przejętej w trybie wywłaszczenia działki. W przeciwnym wypadku dla ostatecznego przesądzenia, że objęta postępowaniem działka stanowi w całości lub w części drogę publiczną – drogę gminną w rozumieniu art. 2a ustawy o drogach publicznych konieczna będzie ocena całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem ustalenia czy jest ona zajęta pod lokalizację drogi (w rozumieniu art. 4 pkt 2) oraz obiektów budowlanych i urządzeń o których mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Wtedy też konieczne będzie przeprowadzenie kolejnych oględzin z udziałem geodety, z których zostanie sporządzony dokładny szkic sytuacyjny obrazujący szczegółowe zagospodarowanie przedmiotowej działki, w tym zwłaszcza elementami o jakich mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych - w sposób pozwalający na analizę tego zagospodarowania w odniesieniu do granic pasa drogowego ul. [...] wskazanych przez zarządcę i w konsekwencji na kontrolę zasadności takiego ukształtowania tego pasa. Dotychczasowe protokoły z oględzin wymogom tym w najmniejszym stopniu nie czynią zadość, chociaż na ich spełnienie zwrócił już w znacznym stopniu uwagę Wojewoda [...] w swojej wcześniejszej, wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji z dnia [...]r., nad czym przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przeszedł do porządku. Gdyby się zaś okazało się, że nie cała była działka nr 1 jest faktycznie zajęta pod drogę publiczną to sprawa będzie wymagała wyjaśnienia pod kątem treści art. 136 ust. 3 u.g.n. Wówczas też należy ocenić przeznaczenie działki nr 1 zgodnie ze znajdującą się w aktach administracyjnych częścią graficzną planu realizacyjnego, który stanowił podstawę wywłaszczenia. Bez znaczenia w tym względzie będzie przy tym miało jej ewentualne zagospodarowanie zgodne z celem wywłaszczenia jeżeli doszło do niego już po wszczęciu postępowania o zwrot nieruchomości. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosowanie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 211 tej ustawy. bu
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI