I OSK 2330/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną uznając, że odmowa przyjęcia decyzji administracyjnej przez stronę skutkuje uznaniem jej za skutecznie doręczoną w dniu odmowy, co powoduje rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania.
Strona odmówiła przyjęcia decyzji Burmistrza, która odmówiła umorzenia kwoty z funduszu alimentacyjnego. Pracownik GOPS dokonał próby doręczenia decyzji, jednak strona odmówiła jej przyjęcia i podpisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając skuteczność doręczenia w dniu odmowy przyjęcia pisma.
Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia przez Burmistrza kwoty 8.400 zł wypłaconej z funduszu alimentacyjnego. Decyzja Burmistrza została doręczona stronie w trybie art. 47 § 2 k.p.a., jednak strona odmówiła jej przyjęcia. W konsekwencji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę strony na postanowienie Kolegium, uznając, że odmowa przyjęcia pisma skutkuje domniemaniem jego skutecznego doręczenia w dniu odmowy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że art. 47 k.p.a. ma na celu zapobieganie sytuacji, w której adresat uchyla się od odbioru pisma, co mogłoby wstrzymywać postępowanie. Odmowa przyjęcia pisma, udokumentowana stosowną adnotacją, pociąga za sobą takie same skutki prawne jak doręczenie do rąk adresata. W tej sprawie, odmowa przyjęcia decyzji przez stronę w dniu 19 lipca 2016 r. oznaczała, że termin do wniesienia odwołania upłynął 2 sierpnia 2016 r., a odwołanie wniesione 9 sierpnia 2016 r. było spóźnione. Sąd oddalił zarzuty skargi kasacyjnej, w tym zarzut nieważności postępowania, uznając, że strona brała czynny udział we wszystkich etapach postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa przyjęcia pisma przez adresata, udokumentowana stosowną adnotacją, skutkuje uznaniem pisma za skutecznie doręczone w dniu odmowy, co rozpoczyna bieg terminu do wniesienia odwołania.
Uzasadnienie
Przepis art. 47 k.p.a. ma na celu zapobieganie sytuacji, w której adresat uchyla się od odbioru pisma, co mogłoby wstrzymywać postępowanie. Odmowa przyjęcia pisma, jeśli jest wyraźna i udokumentowana, pociąga za sobą takie same skutki prawne jak doręczenie do rąk adresata.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 47
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Skutki odmowy przyjęcia pisma przez adresata.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 47 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy.
k.p.a. art. 47 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.
k.p.a. art. 129 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Od dnia doręczenia decyzji rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wskazuje przesłanki nieważności postępowania, w tym pozbawienie strony możliwości obrony jej praw.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
k.p.a. art. 39
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa sposób doręczania pism przez organ administracji publicznej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu odwoławczego do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Regulacja ustrojowa określająca właściwość sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa przyjęcia pisma przez adresata, udokumentowana stosowną adnotacją, skutkuje uznaniem pisma za skutecznie doręczone w dniu odmowy. Brak pozbawienia strony możliwości obrony jej praw wyklucza stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 47, 77 § 1 i art. 134 k.p.a. jako nieuzasadnione. Zarzut nierozpoznania istoty sprawy przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
Uchylanie się adresata od odbioru pisma nie będzie tamowało biegu postępowania. Strona nie może traktować odmowy przyjmowania pism jako jeszcze jednego środka obrony własnych interesów. Odmowa przyjęcia pisma musi mieć charakter wyraźny, a okoliczność tę ma potwierdzać stosowna adnotacja. Nieznajomość prawa szkodzi - ignorantia iuris nocet.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Maciej Dybowski
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Skuteczne doręczenie pisma administracyjnego w przypadku odmowy jego przyjęcia przez adresata, a także kwestie proceduralne związane z nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia pisma i nie obejmuje przypadków, gdy doręczenie było wadliwe z innych przyczyn.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń w postępowaniu administracyjnym i jego konsekwencji, co jest istotne dla wielu obywateli i praktyków prawa.
“Odmówiłeś przyjęcia pisma? Uważaj, bo mogło zostać skutecznie doręczone!”
Dane finansowe
WPS: 8400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2330/17 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-07-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2017-09-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Maciej Dybowski /sprawozdawca/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane III SA/Kr 1725/16 - Wyrok WSA w Krakowie z 2017-03-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 47 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1725/16 w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1725/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2016 r.) Burmistrz Miasta i Gminy [...] (dalej Burmistrz) odmówił K.K. (dalej skarżący, strona) umorzenia w całości kwoty 8.400 zł wypłaconej z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, która podlega zwrotowi jako dłużnikowi alimentacyjnemu z tytułu wypłaconego funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r., zgodnie z decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Decyzję z [...] lipca 2016 r. doręczono stronie dnia 19 lipca 2016 r. w trybie art. 47 § 2 kpa. Skarżący odmówił przyjęcia tej decyzji z rąk doręczającego pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], który w tym dniu podjął próbę jej doręczenia stronie. Skarżący wniósł od decyzji z [...] lipca 2016 r. odwołanie z 8 sierpnia 2016 r., które wpłynęło do Burmistrza 9 sierpnia 2016 r., kwestionując w nim zasadność odmowy umorzenia kwoty z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] września 2016 r.), na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej kpa), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium) stwierdziło, że odwołanie skarżącego od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzję I instancji doręczono skarżącemu w trybie art. 47 § 2 kpa, a skarżący odmówił jej przyjęcia. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy (art. 47 § 1 kpa). W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (art. 47 § 2 kpa). Regulacja ta ma na celu usprawnienie procedury doręczeń pism. W świetle art. 47 kpa uchylanie się adresata od odbioru pisma nie będzie tamowało biegu postępowania. Ustawodawca przewiduje, że mimo odmowy odbioru pisma przez adresata, pismo należy uznać za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia. Odmowa przyjęcia pisma, zgodnie z art. 47 § 2 kpa pociąga za sobą takie same skutki prawne, jak doręczenie do rąk adresata. Odmowa skarżącego przyjęcia decyzji z [...] lipca 2016 r. skutkuje domniemaniem, że owa decyzja została doręczona skutecznie w dniu odmowy jej przyjęcia - dnia 19 lipca 2016 r. Termin do wniesienia odwołania minął w dniu 2 sierpnia 2016 r. Odwołanie wpłynęło na dziennik podawczy organu I instancji dopiero dnia 9 sierpnia 2016 r. Skarżący uchybił zatem terminowi wniesienia odwołania od decyzji z [...] lipca 2016 r. Postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podniósł, że organ niezasadnie uznał, że skarżący odmówił w dniu 19 lipca 2016 r. przyjęcia decyzji z [...] lipca 2016 r. Przyznał, że była w tym dniu próba doręczenia mu decyzji przez pracownika organu, niemniej z uwagi na wątpliwości co do osoby doręczającego, nie przyjął przesyłki i udał się do organu po jej odbiór. Zwrócił uwagę, że w dniu [...] lipca 2016 r. wydano dwie decyzje, od obu się odwołał, a jedynie wobec jednej zostało rozpoznane odwołanie [k. 2-3 akt III SA/Kr 1725/16]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia [k. 6-7 akt III SA/Kr 1725/16]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem III SA/Kr 1725/16 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działające jako organ odwoławczy, nie naruszyło przepisów prawa w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanego postanowienia. Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem przepisy wiążą określone skutki prawne (np. związanie decyzją - art. 110 kpa), czy - jak w niniejszej sprawie - rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania - art. 129 § 2 kpa). Z gwarancyjnego charakteru instytucji doręczenia wynika, że tylko doręczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami można uznać za skuteczne i wywołujące określone następstwa prawne. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza regułę bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi. Wszystkie wyjątki od tej zasady należy interpretować ściśle, a warunki dopuszczające w tym zakresie odstępstwa muszą być przestrzegane rygorystycznie. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego, swoich pracowników albo inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 kpa). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 kpa). Pisma mogą być też doręczane w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 kpa) lub w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 kpa). Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz adnotacją włącza się do akt sprawy (art. 47 § 1 kpa). W takich przypadkach uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (art. 47 § 2 kpa). Kolegium trafnie podniosło, że takie rozwiązanie ustawodawca wprowadził w celu zapobiegania sytuacjom, gdy negatywne stanowisko adresata w przedmiocie przyjęcia pisma miałoby udaremniać prawne doręczenie pisma, co mogłoby pociągać możliwość bezzasadnego wstrzymywania biegu postępowania. Strona nie może traktować odmowy przyjmowania pism jako jeszcze jednego środka obrony własnych interesów. W konsekwencji musi liczyć się z tym, że nieuzasadniona odmowa przyjęcia pisma prowadzi do uznania doręczenia jako prawnie skutecznego (wyrok NSA z 21.11.2014 r. I OSK 1653/13). Przyjęcie fikcji prawnej polegającej na uznaniu pisma za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia jest możliwe tylko przy zachowaniu ściśle określonych warunków. Czynność doręczenia można uznać za skuteczną wówczas, gdy dokonano ją z zachowaniem wszystkich przesłanek określonych przez prawodawcę dla danego, wykorzystanego przez organ, sposobu doręczenia. Z odmową przyjęcia pisma można mieć do czynienia jedynie wówczas, gdy doręczający wprost przekazał pismo adresatowi, natomiast adresat wyraźnie oświadczył doręczającemu, że pisma tego nie przyjmuje albo też w inny sposób uzewnętrzni wolę odmowy przyjęcia tego pisma. Odmowa odbioru pisma musi mieć charakter wyraźny, a okoliczność tę ma potwierdzać stosowna adnotacja. Skoro czynności doręczenia dokonuje określony pracownik organu, to winien on poczynić stosowną adnotację w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata. Adnotacja ta winna w swej treści jednoznacznie wskazywać, że to adresat odmówił przyjęcia doręczanego mu pisma i datę odmowy odbioru przesyłki. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji w sposób, o którym mowa w art. 47 kpa. Z adnotacji dokonanej na dowodzie doręczenia decyzji I instancji (k. 244 akt administracyjnych) przez podpisanego doręczającego pracownika organu (znanego z imienia i nazwiska) wynika, że dnia 19 lipca podjęto trzykrotną próbę doręczenia decyzji, a adresat odmówił jej przyjęcia i podpisu. Skoro fakt [odmowy] odbioru kierowanej do skarżącego korespondencji jest wyraźny i został w sposób wymagany prawem udokumentowany, to rzeczywiście zgodzić się należało z Kolegium, że z dniem 19 lipca 2016 r. – tj. z dniem odmowy przyjęcia decyzji I instancji - doszło do skutecznego jej doręczenia skarżącemu (art. 47 § 2 kpa). Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji mijał skarżącemu z dniem 2 sierpnia 2016 r. Wniesienie przez skarżącego, i tej okoliczności nikt nie podważa, odwołania od decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...] w dniu 9 sierpnia 2016 r. jest wniesieniem odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego dla dokonania tego rodzaju czynności procesowej. Obowiązkiem Kolegium, wynikającym z art. 134 kpa, było wydanie w takim stanie rzeczy postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, zwłaszcza że skarżący nie składał również wniosku o jego przywrócenie. W odwołaniu skarżący nie kwestionował sposobu doręczenia mu decyzji I instancji, co w tej sytuacji nie jest bez znaczenia. Fakt późniejszego zapoznania się z jej treścią pozostaje bez znaczenia prawnego. Decyduje skuteczne doręczenie i następstwa prawne z tego wynikające, a nie zaznajomienie się z treścią decyzji w taki, czy w inny sposób. Wobec powyższego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało bowiem postanowienie [z [...] września 2016 r.] nie naruszając prawa (k. 19, 24-26 akt III SA/Kr 1725/16). Skargę kasacyjną wywiódł K.K., reprezentowany przez adw. J.L., który zaskarżając wyrok III SA/Kr 1725/16 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie w trybie art. 174 pkt 2 ppsa: 1. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8, 47, 77 § 1 i art. 134 kpa przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania Kolegium błędnie uznał, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do oceny, że strona złożyła odwołanie od decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...] z uchybieniem terminu, mimo że organ II instancji orzekał nie biorąc pod uwagę całokształtu materiału dowodowego. W szczególności Sąd nie dostrzegł, że organ II instancji nie dokonał prawidłowej oceny działania w zakresie zaistnienia przesłanek oceny skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej w związku z odmową jej przyjęcia przez stronę; 2. art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1, 145 i 141 § 4 ppsa przez nierozpoznanie istoty sprawy w związku z brakiem zbadania i odniesienia się przez Sąd do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w stosunku do decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...] i konsekwentne pominięcie rzeczonego zagadnienia w uzasadnieniu skarżonego wyroku. Dodatkowo - z ostrożności procesowej - skarżący kasacyjnie wskazał, że postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na zarzuty, o których mowa wyżej, obarczone jest wadą powodująca nieważność na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 ppsa, a to w związku z pozbawieniem strony możliwości obrony swoich praw. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (na podstawie art. 185 § 1 [ppsa]); przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wg norm przepisanych (na podstawie art. 203 pkt 1 i 210 § 1 ppsa; k. 52-55 akt III SA/Kr 1725/16). Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dnia 30 lipca 2019 r. adw. M.S. - reprezentujący skarżącego na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego, udzielonego przez adw. J.L. - wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części (k. 85 akt III SA/Kr 1725/16). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu, tj. nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Autor skargi kasacyjnej jako podstawę prawną tego zarzutu wskazuje art. 183 § 2 pkt 5 ppsa (pozbawienie strony możności obrony swych praw). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że o pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (wyrok NSA z: 19.12.2018 r. II FSK 425/18, Lex 2619491; 6.5.2017 r. II OSK 2336/15; 24.8.2010 r. II OSK 131/10; 17.7.2007 r. II OSK 1017/06, Lex 354265, aprobowany przez H. Knysiak-Molczyk w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LexisNexis 2011, s. 1024, uw. 5; s. 864-866, uw. 12). Jeśli strona wzięła udział w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku, to nie zachodzi przyczyna nieważności postępowania wskazana w art. 183 § 2 pkt 5 ppsa, nawet w przypadku niedoręczenia jej wezwania na skutek uchybień procesowych (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LexisNexis 2012, s. 497-499, uw. 23-26). W niniejszej sprawie skarżący brał czynny udział na wszystkich etapach postępowania (osobiście wywiódł skargę - k. 2-3, uczestniczył w rozprawie przed Sądem I instancji - k. 18, a następnie wniósł o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku - k. 21, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy - k. 32-34, a po przyznaniu mu prawa pomocy w zakresie częściowym i ustanowieniu dla niego adwokata był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - k. 37-40, 48 akt III SA/Kr 1725/16; nadto skarżący odbierał przesyłki sądowe - k. 11, 14, 16 - w tym o terminie rozprawy, wraz ze stosownym pouczeniem). Nawet merytorycznie błędny wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego nie stanowi podstawy do zastosowania art. 183 § 2 pkt 5 ppsa (nie jest wymagany związek przyczynowy między uchybieniem procesowym powodującym nieważność postępowania a wynikiem sprawy; wyrok SN z 18.12.2003 r. I PK 117/03, Wokanda 2004/9/30). Nieuzasadnione jest zatem łączenie zarzutów określonych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej z omawianą podstawą nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie nie zaszła przesłanka nieważności postępowania ujęta w art. 183 § 2 pkt 5 ppsa. Nie zachodzą również inne przesłanki nieważności postępowania. Nieusprawiedliwione były zarzuty sformułowane w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Art. 3 § 1 ppsa ma charakter regulacji ustrojowej i nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej (art. 174 ppsa). Art. 3 § 1 ppsa zakreśla granice właściwości sądu administracyjnego do dokonywania kontroli legalności działalności administracji publicznej, nadto uprawnia do stosowania przewidzianych w ustawie środków. Jest to przepis, który w zasadzie może być naruszony w wyjątkowych tylko wypadkach, np. w razie zastosowania niewłaściwego środka kontroli. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 9.8.2016 r. II OSK 2929/14, Lex 2119367, art. 3 § 1 ppsa zawiera normę o charakterze ustrojowym, więc przesłanka wskazująca na naruszenie go mogłaby wystąpić, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Żadna z tych sytuacji w wyroku III SA/Kr 1725/16 nie miała miejsca. Zarzut naruszenia art. "145 § 1 lit. c" ppsa w zw. z art. 7, 8, 47, 77 § 1 i art. 134 kpa był nieusprawiedliwiony. W kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania (art. 8 kpa). Stosownie do art. 39 kpa organ administracji publicznej może doręczać pisma przez swoich pracowników. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, to zwraca się je nadawcy z adnotacją o odmowie przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy (art. 47 § 1 kpa). W takim przypadku pismo uznaje się za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (art. 47 § 2 kpa). Fakt ten ma doniosły skutek procesowy, ponieważ od dnia doręczenia decyzji rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 kpa). Z zalegającego w aktach administracyjnych potwierdzenia odbioru decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...] wynika, że "W dniu 19.7.2016 r. podjęto 3-krotną próbę doręczenia korespondencji. Adresat [K.K.] odmówił przyjęcia pisma i podpisu". Powyższe oświadczenie podpisał znany z imienia i nazwiska pracownik GOPS i opatrzył datą "19.07.2016 r.". Organ podjął próbę doręczenia decyzji skarżącemu zgodnie z regulacjami Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma podstaw by negować upoważnienie do dokonywania doręczeń - podpisanego na potwierdzeniu odbioru – przeszkolonego pracownika. Skarżący nie może się zasłaniać nieznajomością prawa w zakresie podmiotów umocowanych przez ustawodawcę do dokonywania doręczeń (zgodnie z łacińską paremią, że nieznajomość prawa szkodzi - ignorantia iuris nocet). Doręczenie pism nie musi być dokonywane przez operatora pocztowego (listonosza). Organ nie ma obowiązku doręczać skarżącemu za jednym razem wszystkich pism do niego kierowanych (pism w ramach jednego bądź kilku postępowań). W końcu, skoro skarżący miał wątpliwości, co do sposobu doręczenia, to mógł skontaktować się bezpośrednio z organem z prośbą o wytłumaczenie zaistniałej sytuacji (decyzja uprawomocnia się dopiero po upływnie terminu do wniesienia odwołania, tj. po 14 dniach). Bierność skarżącego w tym zakresie obciąża jego samego. Kolegium prawidłowo zebrało i oceniło cały materiał dowodowy (art. 7 i 77 § 1 kpa). Właściwie został zastosowany art. 47 § 1 i 2 kpa. Kolegium zasadnie stwierdziło uchybienie terminu (zaszła podstawa do ustalenia daty doręczenia decyzji dnia 19 lipca 2016 r. (art. 47 § 2 kpa; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W.Pr. WPN 1999, s. 170, uw. 1; Adamiak/Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 334, nb 2), a skarżący wniósł odwołanie dnia 9 sierpnia 2016 r., czyli po upływie 14 dniowego terminu, który upłynął bezskutecznie 2 sierpnia 2016 r.), wobec czego nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd I instancji. Kolegium obowiązane było wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 kpa; B. Adamiak - op. cit., s. 708, nb 7, 8). Niezasadne były zarzuty sformułowane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Nietrafny był zarzut naruszenia art. 3 § 1 ppsa. Mimo związania art. 3 § 1 ppsa z innymi przepisami, aktualność zachowują wcześniejsze wywody odnośnie do możliwości powołania tegoż przepisu jako podstawy skargi kasacyjnej. Art. 145 ppsa składa się z 3 paragrafów o różnorodnej zawartości normatywnej, przy czym paragraf 1 dzieli się na trzy punkty, a punkt 1 na litery: a), b) i c). Jeżeli zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b lub c bądź też art. 151 ppsa) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej (cz. III p. 4 uzasadnienia uchwały I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, s. 38-39). Mimo, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał precyzyjnie normy odniesienia (art. "145 § 1 lit. c" ppsa), to przyjąć należy, że zarzut ten, jako podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i nadawał się do rozpoznania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa zawiera normę wynikową. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzuty 1 i 2 wskazanej normy odniesienia nie są trafne (wyrok NSA z 11.3.2015 r. I OSK 2383/14, Lex 1666121). Niezasadny był zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie III SA/Kr 1725/16 była kontrola postanowienia Kolegium z [...] września 2016 r. nr [...] stwierdzająca uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2016 r. [...]. Sąd I instancji w odrębnym postępowaniu badał decyzję Kolegium z [...] września 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] - prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2017 r. III SA/Kr 1724/16. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 8 marca 2017 r. Sąd I instancji połączył na podstawie art. 111 § 2 ppsa sprawy III SA/Kr 1725/16 i III SA/Kr 1724/16 do wspólnego rozpoznania, lecz nie do wspólnego rozstrzygnięcia (k. 18 akt III SA/Kr 1725/16). Przedmiotem kontrolowanego wyroku nie mogła być zatem decyzja [...] i poprzedzająca ją decyzja [...], kontrolowana wyrokiem III SA/Kr 1724/16. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. 141 § 4 ppsa (zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie) i poddaje się kontroli instancyjnej. Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie odrębny wniosek wraz ze stosownym oświadczeniem.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI