I OSK 2327/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
komunalizacja mieniaprawo administracyjnenieruchomościdrogi gminnestwierdzenie nieważności decyzjiNSAskarga kasacyjnaustawa o samorządzie terytorialnymustawa o gospodarce nieruchomościami

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o nabyciu mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez gminę.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 2011 r. Decyzja Wojewody stwierdzała nabycie z mocy prawa przez gminę nieruchomości zajętej pod drogę. Skarżący zarzucał naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z powodu rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za niezasadne, wskazując, że przedmiotem kontroli była decyzja Ministra odmawiająca stwierdzenia nieważności, a nie sama decyzja Wojewody.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. Decyzja Ministra odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. Decyzją z 2011 r. Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną. A. B. wnioskiem z [...] lutego 2019 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Minister Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Ministra Rozwoju odmawiająca stwierdzenia nieważności, a nie sama decyzja Wojewody z 2011 r. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. mógłby dotyczyć jedynie wadliwości decyzji Ministra, a nie decyzji Wojewody. Skarżący nie wykazał, aby decyzja Ministra z 2020 r. była dotknięta wadami skutkującymi stwierdzeniem jej nieważności. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd administracyjny rozpoznający skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności bada jedynie legalność decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, a nie wadliwość pierwotnej decyzji, której dotyczyło postępowanie o stwierdzenie nieważności.

Uzasadnienie

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja organu odmawiająca stwierdzenia nieważności, a nie pierwotna decyzja. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. może dotyczyć jedynie wadliwości zaskarżonej decyzji (tu: Ministra Rozwoju), a nie decyzji, której dotyczyło postępowanie o stwierdzenie nieważności (tu: Wojewody).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości albo jako wykonanie decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości, albo gdy decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, albo gdy została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

ustawa z 1998 r. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Stwierdza nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. Odrębną kwestię stanowi zarzucana przez skarżącego kasacyjnie - decyzji z dnia [...] października 2011 r. - kwalifikowana wada (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a inną sprawę stanowi legalność (ewentualna wada skutkująca stwierdzeniem nieważności) decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. - która stanowiła przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. Przekonania o wadliwości (nawet kwalifikowanej) decyzji której dotyczy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności nie można jednak automatycznie utożsamiać z kwalifikowaną wadliwością decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym (w niniejszej sprawie - decyzji Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r.).

Skład orzekający

Czesława Nowak-Kolczyńska

przewodniczący

Elżbieta Kremer

członek

Maria Grzymisławska-Cybulska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądu administracyjnego w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, rozróżnienie między kontrolą decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności a kontrolą pierwotnej decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i trybem stwierdzania nieważności decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym, jakim jest zakres kontroli sądu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla praktyków prawa administracyjnego.

Granice kontroli sądu: czy sąd bada decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności, czy pierwotną decyzję?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2327/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Nowak-Kolczyńska /przewodniczący/
Elżbieta Kremer
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2491/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-14
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2491/20 w sprawie ze skargi A. B. decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r. sygn. I SA/Wa 2491/20 oddalił skargę A. B. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] , Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. poz. 133 nr 872 – dalej jako: "ustawa z 1998 r."), stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości położonej w jedn. ewid. [...], obr. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstałej z podziału działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność A. B. , zajętej pod drogę gminną, ulicę [...] w [...].
Wnioskiem z [...] lutego 2019 r. A. B. wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody Małopolskiego.
Decyzją z [...] września 2020 r. Minister Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. wywiódł do sądu administracyjnego A. B., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę tę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. B. , na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako: p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności - i uchylenia wydanej z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako: k.p.a. - decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. Wskazano, że decyzja ta oraz decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. została wydana bez przeprowadzenia dowodów pozwalających na ocenę, czy w sprawie znajdował zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Ministra Rozwoju kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zatem wskazać, że przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. został podzielony na punkty 1-3. Mając na uwadze argumentację uzasadnienia skargi kasacyjnej Sąd przyjął, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zarzut ten został powiązany z art. 156 § pkt 2 k.p.a.
Uwadze skarżącego kasacyjnie umknęło, że przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r. Postępowanie administracyjne w sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym. Należy jednak zauważyć, że odrębną kwestię stanowi zarzucana przez skarżącego kasacyjnie - decyzji z dnia [...] października 2011 r. - kwalifikowana wada (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a inną sprawę stanowi legalność (ewentualna wada skutkująca stwierdzeniem nieważności) decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. - która stanowiła przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie.
Postępowanie administracyjne, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ograniczone jest wyłącznie do ustalenia, czy decyzja której dotyczy skierowane do organu żądanie stwierdzenia nieważności (w badanej sprawie - decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2011 r.) została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, którego rodzaje enumeratywnie są wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. i do których odesłano w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 3393/19).
Tymczasem, przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej dokonanej przez Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie była decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności (decyzja Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r.). Skarżący kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Ministra decyzją z dnia [...] września 2020 r. i zaakceptowaną przez Sąd I instancji oceną, co do braku podstaw by przypisać decyzji z dnia [...] października 2011 r. wady kwalifikowane. Przekonania o wadliwości (nawet kwalifikowanej) decyzji której dotyczy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności nie można jednak automatycznie utożsamiać z kwalifikowaną wadliwością decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym (w niniejszej sprawie - decyzji Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r.).
Nie mógł zatem w niniejszej sprawie oczekiwanego skutku przynieść zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten jest podstawą do uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia, iż - zaskarżona decyzja (w niniejszej sprawie - decyzji Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r.) - dotknięta jest wadą o charakterze kwalifikowanym, skutkującą nieważnością. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, taka sytuacja nie występuje. Skarga kasacyjnie również nie wywiązała się z obowiązku uzasadnienia zarzutu naruszenia tego przepisu. Zaniechała bowiem podania przyczyn, dla których uważa wyrok w tym zakresie za wadliwy. W szczególności zrezygnowała z wykazania kwalifikowanych uchybień - zaskarżonej decyzji - które w jej ocenie zignorowano na etapie postępowania przed Sądem I instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej koncentruje się na kwestii kwalifikowanych wad decyzji z 2011 r. Tymczasem, Sądowi I instancji zarzucono, że wadliwie zaniechał stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji, a więc decyzji z 2020 r. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, którą z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. dotknięta miałaby być zaskarżona do Sądu I instancji decyzja z 2020 r. Decyzja z 2011 r. nie była natomiast przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w badanej sprawie.
Z tej też przyczyny skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI