I OSK 2326/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Decyzja ta stwierdzała nieważność wcześniejszej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 2002 r. Głównym zarzutem było to, że decyzja z 2002 r. została skierowana do B. R., która zmarła przed jej wydaniem. Organ nadzoru uznał, że jest to rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ nie można orzekać wobec osoby zmarłej. NSA potwierdził to stanowisko, podkreślając, że skierowanie decyzji do osoby nieposiadającej zdolności prawnej jest wadą kwalifikowaną, prowadzącą do stwierdzenia nieważności, a nie do wznowienia postępowania. Sąd odrzucił argument skarżących, że w dacie wydania decyzji z 2002 r. orzecznictwo było inne, wskazując na utrwalony pogląd o nieważności takich decyzji już od lat 80. XX wieku. NSA uznał również, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi zmarłej osoby nie konwaliduje wadliwości, nawet jeśli pełnomocnik ten później został umocowany przez spadkobiercę. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa w doręczeniu decyzji spółce E. S.A., która uległa przekształceniu, wskazując na zasadę sukcesji uniwersalnej i ciągłość bytu prawnego spółki przekształconej. W konsekwencji, NSA oddalił skargi kasacyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej jest nieważna, niezależnie od doręczenia pełnomocnikowi, oraz zasady sukcesji praw i obowiązków w przypadku przekształcenia spółki.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skierowania decyzji do osoby zmarłej i kwestii doręczenia w kontekście przekształcenia spółki. Interpretacja 'rażącego naruszenia prawa' może być przedmiotem dalszych sporów w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej, nawet jeśli została ona doręczona jej pełnomocnikowi, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która nie posiada zdolności prawnej, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji, niezależnie od tego, czy została ona doręczona pełnomocnikowi zmarłego.
Uzasadnienie
Organ administracji publicznej ma obowiązek prowadzić postępowanie wobec podmiotów posiadających zdolność prawną. Osoba zmarła nie posiada zdolności prawnej, a zatem nie może być stroną postępowania ani adresatem decyzji. Wydanie decyzji wobec osoby zmarłej jest kwalifikowaną wadą prawną, która nie może być usunięta w trybie wznowienia postępowania, a jedynie poprzez stwierdzenie nieważności decyzji.
Czy doręczenie decyzji administracyjnej pełnomocnikowi osoby zmarłej, która następnie została ustanowiona pełnomocnikiem przez spadkobiercę zmarłego, konwaliduje wadę skierowania decyzji do osoby zmarłej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie decyzji pełnomocnikowi zmarłej strony nie konwaliduje wadliwości skierowania decyzji do osoby nieposiadającej zdolności prawnej. Późniejsze udzielenie pełnomocnictwa przez spadkobiercę nie potwierdza skuteczności doręczenia dokonanego przed śmiercią strony lub przed ustanowieniem pełnomocnictwa przez spadkobiercę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pełnomocnictwo udzielone przez spadkobiercę po śmierci strony nie potwierdza skuteczności doręczenia decyzji dokonanej na rzecz pełnomocnika zmarłego przed śmiercią strony lub przed udzieleniem mu umocowania przez spadkobiercę. Kluczowe jest, czy pełnomocnik był umocowany w momencie doręczenia decyzji.
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do spółki, która uległa przekształceniu i została wykreślona z rejestru, stanowi naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli spółka przekształcona jest kontynuatorem praw i obowiązków spółki przekształcanej, a doręczenie nastąpiło do pełnomocnika, który reprezentował obie spółki, nie można uznać, że decyzja została skierowana do nieistniejącego podmiotu w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przekształcenie spółki nie jest likwidacją i powstaniem nowego podmiotu, lecz zmianą formy prawnej przy zachowaniu ciągłości bytu prawnego. W sytuacji, gdy ten sam pełnomocnik reprezentował spółkę przed i po przekształceniu, a nie poinformował organu o zmianie, doręczenie decyzji jemu było skuteczne.
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej stanowiło rażące naruszenie prawa w dacie jej wydania, jeśli orzecznictwo było niejednolite lub wskazywało na możliwość wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowiło rażące naruszenie prawa już w dacie wydania decyzji, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argument skarżących, że orzecznictwo w dacie wydania decyzji z 2002 r. nie kwalifikowało skierowania decyzji do osoby zmarłej jako rażącego naruszenia prawa. Wskazał na utrwalony pogląd NSA już od lat 80. XX wieku, że takie działanie jest wadą kwalifikowaną skutkującą nieważnością.
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Stwierdzenie nieważności decyzji nie może nastąpić po upływie lat pięciu od jej wydania, jeżeli od decyzji nie zostały złożone środki prawne.
k.p.a. art. 30 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.c. art. 8 § 1
Kodeks cywilny
Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku pominięcia strony.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
k.s.h. art. 551 § 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Możliwość przekształcenia spółki handlowej w inną spółkę handlową.
k.s.h. art. 552
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Przekształcenie spółki następuje z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru.
k.s.h. art. 553 § 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
Podstawa prawna nabycia gruntów przez gminę m.st. Warszawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji. • Doręczenie decyzji pełnomocnikowi zmarłej strony nie konwaliduje wadliwości skierowania decyzji do osoby nieposiadającej zdolności prawnej. • Przekształcenie spółki nie powoduje powstania nowego podmiotu, a spółka przekształcona jest kontynuatorem praw i obowiązków spółki przekształcanej.
Odrzucone argumenty
Decyzja skierowana do osoby zmarłej nie tworzy praw ani obowiązków, a jej doręczenie pełnomocnikowi zmarłego nie stanowi rażącego naruszenia prawa, lecz co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania. • W dacie wydania decyzji z 2002 r. orzecznictwo nie kwalifikowało skierowania decyzji do osoby zmarłej jako rażącego naruszenia prawa. • Skierowanie decyzji do spółki E. S.A., która została wykreślona z rejestru wskutek przekształcenia, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. • Odmowa otwarcia rozprawy w celu dopuszczenia dowodów potwierdzających umocowanie pełnomocnika.
Godne uwagi sformułowania
nie można orzekać wobec osoby zmarłej o jej prawach i obowiązkach • skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie • rażące naruszenie prawa • przekształcenie spółki w inną spółkę ma jedynie charakter zmiany formy prawnej jej powadzenia i nie powoduje powstania nowego podmiotu • spółka przekształcona staje się co do zasady kontynuatorem praw i obowiązków przysługujących spółce przekształcanej
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej jest nieważna, niezależnie od doręczenia pełnomocnikowi, oraz zasady sukcesji praw i obowiązków w przypadku przekształcenia spółki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skierowania decyzji do osoby zmarłej i kwestii doręczenia w kontekście przekształcenia spółki. Interpretacja 'rażącego naruszenia prawa' może być przedmiotem dalszych sporów w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii zdolności prawnej i jej utraty w kontekście postępowań administracyjnych, co jest istotne dla praktyków. Dodatkowo porusza kwestię sukcesji praw spółek, co jest aktualne dla biznesu.
“Decyzja administracyjna dla zmarłego? Sąd Najwyższy Administracyjny wyjaśnia, dlaczego jest nieważna.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.