I OSK 2318/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie prawa materialnego (art. 156 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 specustawy drogowej w zw. z art. 153 ust. 1 u.g.n.) oraz przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 10 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Sąd kasacyjny uznał zarzuty za niezasadne. W odniesieniu do kwestii proceduralnych, oddalono zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., wskazując, że strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym i przedstawienia stanowiska. Zarzuty dotyczące oceny operatu szacunkowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) uznano za chybione, podkreślając, że ocena operatu przez sąd ogranicza się do jego formalnej poprawności i spójności, a skuteczność zakwestionowania wymaga przedstawienia dowodów o równej mocy (np. kontroperatu). W kwestii prawa materialnego, Sąd odrzucił argumentację dotyczącą terminu wykorzystania operatu szacunkowego (art. 156 ust. 3 u.g.n.), wskazując na odrębność daty wydania decyzji od daty jej doręczenia. Zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 specustawy drogowej w zw. z art. 153 ust. 1 u.g.n. również uznano za niezasadny, podkreślając, że kwestie doboru nieruchomości porównawczych i analizy rynku należą do wiadomości specjalnych rzeczoznawcy, a "wiedza notoryjna" o wzroście cen nie jest wystarczająca do podważenia specjalistycznej opinii.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących terminu ważności operatu szacunkowego w kontekście wywłaszczenia, oceny operatu szacunkowego przez sądy administracyjne oraz zasady czynnego udziału strony.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycje drogowe i oceny operatu szacunkowego. Interpretacja terminu ważności operatu może mieć szersze zastosowanie w sprawach administracyjnych, gdzie operaty są dowodem.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dwunastomiesięczny termin, w którym operat szacunkowy może być wykorzystany do ustalenia odszkodowania, powinien być liczony do dnia wydania decyzji administracyjnej, czy do dnia jej doręczenia stronie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin ten powinien być liczony do dnia wydania decyzji administracyjnej, ponieważ jest to moment, w którym organ ostatecznie ustala stan faktyczny i prawny, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym.
Uzasadnienie
Data wydania decyzji jest momentem oparcia rozstrzygnięcia na operacie, podczas gdy data doręczenia określa wejście decyzji do obrotu prawnego. Oba zdarzenia są odrębne. Wykładnia językowa i systemowa, a także przepis art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wspierają liczenie terminu do dnia wydania decyzji.
Czy operat szacunkowy, oparty na transakcjach sprzed ponad dwóch lat i przyjęciu zerowego trendu wzrostu cen, może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli rzeczoznawca majątkowy w sposób przekonujący uzasadnił przyjęte założenia, a organ i sąd nie dysponują wiadomościami specjalnymi pozwalającymi na merytoryczną weryfikację.
Uzasadnienie
Kwestie doboru nieruchomości porównawczych i analizy rynku należą do wiadomości specjalnych rzeczoznawcy. Uzasadnienie zerowego trendu czasowego ze względu na stabilność cen w badanym segmencie rynku mieści się w granicach swobody rzeczoznawcy. Samo powoływanie się na ogólny wzrost cen nie jest wystarczające do podważenia specjalistycznej opinii.
Czy naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. (brak czynnego udziału strony) w postępowaniu odwoławczym, polegające na braku ponownego zawiadomienia o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, miało istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona znała cały materiał dowodowy i miała możliwość wyczerpującego przedstawienia swojego stanowiska, a organ odwoławczy nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
W sytuacji, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji, brak ponownego zawiadomienia przez organ odwoławczy nie stanowi uchybienia o istotnym wpływie na wynik sprawy, chyba że strona wykaże, iż podjęcie konkretnych czynności procesowych skutkowałoby odmiennym rozstrzygnięciem.
Czy ocena operatu szacunkowego przez organ administracji i sąd, ograniczona do sprawdzenia wymogów formalnych, logiki i spójności, stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ i sąd nie dysponują wiadomościami specjalnymi do merytorycznej weryfikacji metodologii rzeczoznawcy, a strona nie przedstawiła dowodów przeciwnych.
Uzasadnienie
Ocena operatu szacunkowego podlega zasadzie swobodnej oceny dowodów. Skuteczne zakwestionowanie tej oceny wymaga wykazania uchybienia zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, lub przedstawienia dowodu o równej mocy (np. kontroperatu).
Przepisy (20)
Główne
u.g.n. art. 156 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dwunastomiesięczny termin wykorzystania operatu szacunkowego liczy się do dnia wydania decyzji administracyjnej.
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości z dnia ustalenia tej wysokości (dnia wydania decyzji).
u.g.n. art. 153 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przy podejściu porównawczym należy uwzględnić zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 110 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa moment wejścia decyzji do obrotu prawnego.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
u.g.n. art. 157 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Możliwość zlecenia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych oceny prawidłowości sporządzenia operatu.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłącza stosowanie do NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.
k.p.c. art. 243²
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty w aktach sprawy stanowią dowody bez odrębnego postanowienia.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 156 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. (termin wykorzystania operatu). • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 specustawy drogowej w zw. z art. 153 ust. 1 u.g.n. (wycena na podstawie transakcji sprzed ponad dwóch lat i zerowy trend cen). • Naruszenie przepisów postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.) poprzez pozbawienie strony czynnego udziału. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez dowolną ocenę operatu szacunkowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi z uwagi na błędy sądu pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • Ocena operatu szacunkowego ma charakter szczególny. • Skuteczne zakwestionowanie swobodnej oceny dowodu wymaga wykazania, że organ uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. • Samo powoływanie się na "wiedzę notoryjną" o ogólnym wzroście cen nieruchomości jest niewystarczające do podważenia specjalistycznej opinii.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Piotr Przybysz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu ważności operatu szacunkowego w kontekście wywłaszczenia, oceny operatu szacunkowego przez sądy administracyjne oraz zasady czynnego udziału strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod inwestycje drogowe i oceny operatu szacunkowego. Interpretacja terminu ważności operatu może mieć szersze zastosowanie w sprawach administracyjnych, gdzie operaty są dowodem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń - prawidłowości ustalenia odszkodowania, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości. Analiza operatu szacunkowego i jego oceny przez sąd jest kluczowa dla prawników procesowych.
“Jak długo ważny jest operat szacunkowy przy wywłaszczeniu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.