I OSK 2315/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Gminy na decyzję Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę gminną. Gmina podnosiła, że właściciel nieruchomości zrzekł się roszczeń odszkodowawczych, co czyniło postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania bezprzedmiotowym. Kwestionowała również sposób wyceny nieruchomości oraz wskazanie organu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że specustawa drogowa ma na celu przyspieszenie i uproszczenie przygotowania inwestycji drogowych. Analizując przepisy specustawy drogowej, w szczególności art. 12 ust. 4a, 4b i 4f, Sąd stwierdził, że przed nowelizacją z 2015 r. nie było dopuszczalne zrzeczenie się odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne. Podkreślono, że wysokość odszkodowania ustala się wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, a nie umowy cywilnoprawnej. Sąd odwołał się do uzasadnienia projektu nowelizacji z 2015 r., które wskazywało na brak przepisów umożliwiających przejęcie nieruchomości bez ustalenia odszkodowania przed tą nowelizacją. W związku z tym, główny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący możliwości zrzeczenia się odszkodowania, okazał się bezzasadny. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących możliwości zrzeczenia się odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne przed nowelizacją z 2015 r.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie nowelizacji specustawy drogowej z 2015 r.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w świetle specustawy drogowej (przed nowelizacją z 2015 r.) możliwe było zrzeczenie się przez właściciela odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa pod drogę publiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przed nowelizacją specustawy drogowej z 2015 r. nie było dopuszczalne zrzeczenie się odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że specustawa drogowa, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2015 r., nie przewidywała możliwości zrzeczenia się odszkodowania. Wysokość odszkodowania ustala się wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, a nie umowy cywilnoprawnej. Dopiero nowelizacja z 2015 r. wprowadziła możliwość zrzeczenia się odszkodowania.
Czy postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne na podstawie specustawy drogowej jest wywłaszczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie to ma cechy wywłaszczenia i jest z nim analogiczne pod względem skutków prawnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że specustawa drogowa ma na celu przyspieszenie inwestycji drogowych, a przejęcie nieruchomości na cele publiczne w jej trybie ma podobną konstrukcję i analogiczne skutki do wywłaszczenia, w tym obowiązek odszkodowania.
Kto jest właściwy do wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę gminną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wójt gminy, jako zarządca drogi gminnej, jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, do zarządcy drogi należy nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe i gospodarowanie nimi, co skutkuje obowiązkiem wypłaty należnych zobowiązań, w tym odszkodowań.
Czy operat szacunkowy został sporządzony prawidłowo i czy zawierał wystarczającą analizę rynku nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Tak, operat szacunkowy został sporządzony z zachowaniem przepisów prawa i zawierał wystarczającą analizę rynku.
Uzasadnienie
Sąd uznał zarzuty Gminy dotyczące błędów w operacie szacunkowym za nietrafne, wskazując, że rzeczoznawca uwzględnił lokalizację, sąsiedztwo, otoczenie, warunki zagospodarowania oraz zastosował metodę korygowania ceny średniej, uwzględniając cechy nieruchomości podobnych.
Przepisy (25)
Główne
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a, 4b i 4f
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Przejęcie nieruchomości następuje za odszkodowaniem, którego ustalenie jest obligatoryjne. Przed nowelizacją z 2015 r. brak było możliwości zrzeczenia się odszkodowania.
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Nieruchomości przechodzą z mocy prawa na własność jednostek samorządu terytorialnego.
specustawa drogowa art. 12 § ust. 5
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Do ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy u.g.n., z zastrzeżeniem art. 18.
specustawa drogowa art. 23
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
W sprawach nieuregulowanych w rozdziale 3 stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
specustawa drogowa art. 12 § ust. 7
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Po nowelizacji z 2015 r. Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego mogą zrzec się odszkodowania.
specustawa drogowa art. 12 § ust. 8
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
W przypadku zrzeczenia się odszkodowania, postępowanie się nie wszczyna, umarza lub decyzję wygasza.
Pomocnicze
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § ust. 1a, 2 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 19 § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 20 § pkt 17
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
rozporządzenie art. 36 § § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 56 § ust. 1 pkt 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
u.g.n. art. 98 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Umożliwia uzgodnienia dotyczące wysokości odszkodowania.
u.g.n. art. 128 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Stanowi o wywłaszczaniu własności nieruchomości za odszkodowaniem.
u.g.n. art. 154 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przed nowelizacją specustawy drogowej z 2015 r. nie było dopuszczalne zrzeczenie się odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne. • Wysokość odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne na podstawie specustawy drogowej ustala się wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, a nie umowy cywilnoprawnej.
Odrzucone argumenty
Właściciel nieruchomości zrzekł się roszczeń odszkodowawczych, co czyniło postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania bezprzedmiotowym. • Operat szacunkowy został sporządzony wadliwie, z błędną analizą rynku i doborem nieruchomości porównawczych. • Wójt gminy nie jest właściwym organem do wypłaty odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
przed wejściem w życie ostatniej noweli z 2015 r. nie było dopuszczalne zrzeczenie się odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa nieruchomości z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna • wysokość odszkodowania z tego tytułu ustala się wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, a nie umowy cywilnoprawnej.
Skład orzekający
Ireneusz Dukiel
sprawozdawca
Jolanta Sikorska
członek
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących możliwości zrzeczenia się odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne przed nowelizacją z 2015 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie nowelizacji specustawy drogowej z 2015 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla samorządów i właścicieli nieruchomości związanej z wywłaszczeniami pod drogi publiczne i możliwością zrzeczenia się odszkodowania, co może mieć znaczenie dla wielu postępowań.
“Czy można zrzec się odszkodowania za drogę? NSA wyjaśnia kluczowe przepisy specustawy drogowej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.