I OSK 2311/11

I OSK 2311/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Irena Kamińska
Jacek Hyla
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Kr 715/11 - Wyrok WSA w Krakowie z 2011-08-30
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 129 ust. 5 pkt. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 184, art 204 pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 715/11 w sprawie ze skargi K.N., B.M. i A.S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz A.S. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 715/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skarg K. N., B. M. i A. S., uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], którą uchylono decyzję Starosty Olkuskiego z dnia [...] września 2010 r., nr [...], o ustaleniu odszkodowania w wysokości 273.238 zł za nieruchomość położoną w jedn. ewid. O. obręb Olkusz, oznaczoną jako dawne działki nr [...] o łącznej powierzchni 2155 m2, a aktualnie jako działki nr [...] oraz część działek nr [...], przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] marca 1978 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu i umorzono postępowanie przed organem I instancji.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2010 r. Starosta Olkuski podkreślił, iż konieczność przeprowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wynikała z tego, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] Wojewoda Małopolski stwierdził nieważność pkt 2 decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] marca 1978 r. Starosta ustalił, że wywłaszczona nieruchomość, oznaczona uprzednio jako działki nr [...] zmieniła oznaczenie w operacie ewidencji gruntów i aktualnie stanowi działkę nr [...] i część działek nr [...]. Właścicielem tych działek na mocy decyzji Wojewody Katowickiego z dnia 17 lutego 1994 r. została Gmina Olkusz, a decyzja ta została ujawniona w księdze wieczystej nr [...]. Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości została ustalona w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 2 lipca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M.K. na kwotę 286.615 zł. Organ wskazał też, że za wywłaszczony grunt wypłacono odszkodowanie w wysokości 38.790 zł (przed denominacją), a odszkodowanie zostało przekazane na konto czekowe podane przez poprzednią właścicielkę, A.W. Wypłacone w 1978 r. odszkodowanie po zwaloryzowaniu przez wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych na dzień wydania decyzji wyniosło 13.377 zł. Zatem kwota odszkodowania, stanowiąca różnicę kwoty obliczonej w operacie szacunkowym (286.615 zł) i kwoty odszkodowania wypłaconego w 1978 r. po jego waloryzacji (13.377 zł), wyniosła 273.238 zł i podlegała wypłacie na rzecz uprawnionych.
Odwołanie od decyzji Starosty Olkuskiego złożyło Miasto i Gmina Olkusz, zarzucając naruszenie art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. Zdaniem strony odwołującej się nieruchomości przeznaczonej pod działalność oświatową nie można porównać z pozostałymi nieruchomościami o przeznaczeniu komercyjnym - handel - usługi, a takiego porównania dokonał rzeczoznawca majątkowy i na podstawie cen takich nieruchomości ustalił średnią arytmetyczną 1 m² wycenianej nieruchomości. Podkreślono, że stan nieruchomości w dniu wydania decyzji to usługi oświatowe, a wywłaszczenia dokonano na cele realizacji przedszkola.
Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Olkuskiego w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że organ I instancji oparł się na błędnej podstawie prawnej, gdyż właściwą powinien być art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy podkreślił, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 1978 r. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zaś art. 129 ust. 5 pkt 3 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się do stanów faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed tą datą wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przejęto nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Skoro bowiem ustawa o gospodarce nieruchomościami weszła w życie w 1 stycznia 1998 r., a żaden jej przepis nie rozszerzył zakresu obowiązywania art. 129 ust. 5 na wzór jej art. 216 dotyczącego zwrotu nieruchomości, to w zakresie ustalania odszkodowań ma ona zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych zaistniałych od tej daty. Zatem zdaniem Wojewody nie można było zadośćuczynić wnioskowi B. M., A. S. oraz K. N., gdyż brak było materialnoprawnej podstawy orzekania w tej kwestii, czego konsekwencją winno być umorzenie postępowania w sprawie.
Skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego wnieśli K. N. i B. M., zarzucając jej naruszenie:
– art. 64 Konstytucji w związku art. 21 ust. 2 Konstytucji poprzez dokonanie wywłaszczenia, pomimo niewypłacenia słusznego odszkodowania, a w konsekwencji brak ochrony prawa własności;
– art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka 5 Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. poprzez odmowę przyznania odszkodowania za pozbawienie własności, które byłoby adekwatne do wartości wywłaszczonej nieruchomości;
– art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż przepis ten dotyczy tylko stanów faktycznych mających miejsce od chwili wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. od dnia 1 stycznia 1998 r.;
– art. 105 § 1 kpa poprzez jego zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że przedmiotowe postępowanie było bezprzedmiotowe, pomimo że w tym postępowaniu została wydana prawomocna i ostateczna decyzja, która funkcjonuje nadal w obrocie prawnym.
Skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego wniosła też A. S., zarzucając jej naruszenie:
– art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP, poprzez dokonanie wywłaszczenia bez odszkodowania, podczas gdy wskazany przepis nie zezwala na tego typu rozstrzygnięcie;
– art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;
– art. 105 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na uznaniu, iż brak było podstaw do wydania decyzji odszkodowawczej oraz wadliwym uznaniu postępowania za bezprzedmiotowe. Zdaniem skarżącej z brzmienia art. 233 ustawy wynika, że sprawy niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów i stwierdzenie nieważności pkt 2 decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] marca 1978 r. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania, zaś decyzja organu odwoławczego zamyka stronie możliwość dochodzenia swych praw;
– art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na uznaniu, że nie ma on zastosowania do stanów prawnych zaistniałych przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, podczas gdy organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał jego interpretacji w uchylonej przez Wojewodę Małopolskiego decyzji.
Skargi powyższe, połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, były – w ocenie Sądu I instancji – zasadne i skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej odszkodowania nie zainicjowało nowej sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, lecz było kontynuacją postępowania wywłaszczeniowego, w którym wydana została decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] marca 1978 r., gdyż rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia odszkodowania zostało uchylone z mocą ex tunc. Dlatego też, stosownie do art. 233 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, iż, sprawy wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów, rozstrzygnięcie w kwestii przedmiotowego odszkodowania powinno nastąpić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1978 r. nie zostało przyznane osobom uprawnionym, to nic nie stoi na przeszkodzie aby na podstawie art. 129 ust. 5 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie takie zostało przyznane. W ocenie Sądu nie zasługuje na uznanie pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy, że warunkiem zastosowania art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest okoliczność, aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, zaistniał najwcześniej 1 stycznia 1998 r. Zdaniem Sądu Skarżący trafnie odwołali się również do art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, która przewiduje wywłaszczenie jedynie za słusznym odszkodowaniem. Zasadę tę precyzuje dodatkowo art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego po stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] marca 1978 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania zaistniała taka sytuacja, iż nie została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową działkę. Brak wydania takiej decyzji w trybie art. 129 ust. 5 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami skutkowałoby naruszeniem z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz zasady ochrony własności zawartej art. 64 Konstytucji.
Sąd wskazał nadto, iż należy się zgodzić ze skarżącymi, że brak przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość naruszałby przepis art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 20 marca 1952 r. ratyfikowanego przez Polskę 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995r. Nr 26, poz. 175), zgodnie z którym zachodzi konieczność utrzymania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dystynkcyjnych regulacji i naprawiania pozaprawnych praktyk.
Sąd zgodził się także w całości ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1111/08 (Lex Omega nr 582460), iż nie można zgodzić się z poglądem, by warunkiem zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami było, aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, zaistniał najwcześniej w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji należało uznać, że organ II instancji wadliwie zastosował dyspozycję z art. 105 § 1 kpa, ponieważ kontrolowane postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz skarżących nie było bezprzedmiotowe. Dlatego organ odwoławczy zobowiązany jest do rozpatrzenia odwołania skarżących.
Z uwagi na powyższe naruszenia przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd zasądził także na rzecz skarżących koszty postępowania, na podstawie art. 200 tej ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Małopolski, prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy z art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez:
– naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie naruszył przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie braku postaw do jego zastosowania w sprawie, co skutkowało uchyleniem decyzji organu odwoławczego,
– naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, iż organ odwoławczy naruszył przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przyjmując, iż zaistniały przesłanki umorzenia postępowania w I instancji ze względu na brak materialnoprawnej podstawy orzekania w sprawie ,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na:
– naruszeniu art. 129 ust. 5 pkt 3 o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przepis ten ma zastosowanie także do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie powołanej ustawy tj. do spraw w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania tj. uznanie, iż art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami znajduje zastosowanie do sprawy z wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] marca 1978 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że skoro przejęcie nieruchomości nastąpiło w 1978 r., brak podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie stosuje się do stanów faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie ustawy tj. do spraw w których przed tą datą wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przejęto nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania, a wykładnia przepisu skutkująca jego zastosowaniem, zaprezentowana przez Sąd I instancji, nie jest właściwa. Jeżeli ustawa o gospodarce nieruchomościami weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., a żaden jej przepis nie rozszerzył zakresu obowiązywania art. 129 powołanej ustawy, to w zakresie ustalania odszkodowań ma on zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych zaistniałych od tej daty. Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w bieżącej linii orzeczniczej. W związku z tym, w ocenie skarżącego, doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, iż organ odwoławczy niezasadnie uznał brak podstaw do zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w okolicznościach sprawy.
Ponadto według skarżącego kasacyjnie przed sądem doszło także do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskutek błędnego uznania, iż organ odwoławczy naruszył przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskutek przyjęcia zasadności umorzenia postępowania w przedmiocie odszkodowania ze względu na brak materialnoprawnej podstawy orzekania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. S. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, iż przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako ustawa P.p.s.a., stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.
Rozpoznając zarzuty postawione orzeczeniu Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za niezasadne.
Za nieusprawiedliwiony uznać trzeba było przede wszystkim sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami( Dz.U. 2010.102.651 ze zm. ), dalej u.g.n., polegający na przyjęciu przez sąd i instancji, że norma ta ma zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życia ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997r. . Przepis ten stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przewiduje więc jeden z wyjątków od zasady łącznego orzekania w jednej decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, wynikającej z art. 129 ust. 1 u.g.n. Pozostałe wyjątki wymienione są w pkt 1 i 2 ust. 5 art. 129 u.g.n.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyby uznać, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie ma zastosowania do wywłaszczenia dokonanego w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 1998 r., za które dotychczas nie przyznano odszkodowania, to przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zasadzie miałby marginalne zastosowanie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1854/11 (niepubl.), w którym stwierdzono, że tak rozumiany art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. budziłby chociażby wątpliwości z punktu widzenia art. 2 Konstytucji, wyrażającego między innymi zasadę poprawnej legislacji i zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Konstytucja weszła bowiem w życie w dniu 17 października 1997 r. (zresztą przed jej wejściem w życie zasada ochrony prawa własności również miała rangę konstytucyjną), a ustawa o gospodarce nieruchomościami weszła w życie po tym dniu, bo 1 stycznia 1998 r. Żadne wywłaszczenie, które nastąpiło po dniu 1 stycznia 1998 r., nie mogło, pozostając w zgodzie z Konstytucją, odbyć się bez odszkodowania. Tak więc w zasadzie wykluczając marginalne przypadki nie byłoby możliwości zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do jakiegokolwiek odszkodowania za wywłaszczenie, dokonane po wejściu w życie u.g.n., chyba że przepisy szczególne dotyczące wywłaszczenia odsyłały do stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego norma ta stworzona została przede wszystkim po to, aby stworzyć możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji, a także obowiązującej od 1 stycznia 1998r. ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Analiza brzmienia tego przepisu prowadzi do wniosku, że stanowi on podstawę do przyznania odszkodowania przez organ publiczny za wywłaszczenie lub przejęcie z mocy prawa już dokonane, oznacza to tym samym, że może być stosowany do spraw zaszłych, na zasadzie działania ustawy nowej w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie, bez narażania innych wartości konstytucyjnych.
Wbrew jednak stanowisku sądu I instancji przepis art. 129 ust.5 pkt.3 nie miał w sprawie niniejszej zastosowania, choć zgodzić należało się z sądem co do konieczności ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie. W istocie bowiem w chwili wejścia w życie ustawy z 1997r. pozostawała w obrocie decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia 22marca 1978r., mocą której dokonano wywłaszczenia z jednoczesnym ustaleniem odszkodowania za przejęte na rzecz Państwa nieruchomości. Decyzja ta w zakresie odszkodowania została wprawdzie wyeliminowana z obrotu, jednak nastąpiło to dnia [...] sierpnia 2009r. wskutek wydania decyzji przez Wojewodę Małopolskiego stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...].03.1978r. w części dotyczącej odszkodowania z powodu rażącego naruszenia przepisów stanowiących wówczas zasady i tryb jego ustalania.
Oznaczało to konieczność jak słusznie wywiódł sąd I instancji przyjęcia, że w zakresie odszkodowania sprawa winna toczyć się na nowo i to jak stanowi art. 233 u.g.n. na podstawie jej przepisów. Unieważnienie decyzji powoduje konieczność ponownego rozpoznania i rozpatrzenia zawisłej sprawy.
Normami , które w takiej sytuacji mają zastosowanie w zakresie konieczności ponownego ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie jest jednak przepis art. 128 ust.1-4 w związku z art. 129 ust.1 u.g.n. W świetle ich postanowień wywłaszczenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem. Odszkodowanie ustala starosta w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Postępowanie w zakresie ustalenia odszkodowania, po unieważnieniu pierwotnego rozstrzygnięcia w tym względzie stanowi więc kontynuację zawisłej przed 1 stycznia 1998r. przed organami sprawy w zakresie wywłaszczenia za odszkodowaniem . Zgodnie z art. 23 ust.1 pkt.1-6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości(Dz.U. 1974.10.64 ze zm.), obowiązującej w dacie wydania rozstrzygnięcia z 1978r. decyzja o wywłaszczeniu obejmowała również odszkodowanie, postępowanie ją poprzedzające dotyczyło zarówno wywłaszczenia jak i odszkodowania.
Wobec konieczności ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, będącego częścią postępowania wywłaszczeniowego, brak podstaw do przyjęcia jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 kpa. Organy są bowiem zobligowane do zakończenia zawisłej przed nimi sprawy i nie może mieć żadnego znaczenia fakt, iż wszczęcie postępowania administracyjnego miało miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wyjaśniono już w niniejszym uzasadnieniu ustawodawca uregulował takie sytuacje, stanowi o tym norma zawarta w art. 233., która nakazuje kontynuację wszczętych, a niezakończonych spraw, podstawę ich prowadzenia wskazując w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy. Podkreślić raz jeszcze należy, że sprawę wywłaszczenia z 1978r. uznać należało za niezakończoną wskutek stwierdzenia nieważności jednego z koniecznych elementów (ustalenia odszkodowania) w decyzji o wywłaszczeniu
Tym samym zarzut naruszenia przez sąd I instancji art.145§1pkt.1lit.c w związku z art. 105§1 kpa okazał się niezasadny.
Za odpowiadający prawu uznać należało zatem wyrok sądu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Wadliwe przyjęcie przez sąd zastosowania w sprawie przepisu art. 129 ust.5 pkt.3 u.g.n. nie stanowiło naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145§1pkt.1lit.c p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.