I OSK 2309/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-27
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościdekret warszawskipostępowanie dekretowenastępstwo prawnespadkobranieprawo materialneprawo procesowesądy administracyjneskarżący kasacyjnyumorzenie postępowania

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą umorzenia postępowania dekretowego, uznając, że skarżący nie udowodnili swojego następstwa prawnego po pierwotnym wnioskodawcy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania dekretowego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że udowodnili swoje prawa do nieruchomości jako następcy prawni wnioskodawcy dekretowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że skarżący nie przedstawili wystarczających dowodów na swoje następstwo prawne, a termin na udowodnienie praw miał charakter materialny.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. i J. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o umorzeniu postępowania dekretowego. Postępowanie dotyczyło wniosku z 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie. Organy administracji oraz WSA uznały, że skarżący nie udowodnili swojego następstwa prawnego po pierwotnym wnioskodawcy, A. B.1, powołując się na art. 214b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędne zastosowanie art. 214b u.g.n. i uznanie terminu na udowodnienie praw za materialny, a także naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i odmowę dostępu do akt. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżący nie wykazali swojego następstwa prawnego, a termin z art. 214b ust. 2 u.g.n. ma charakter materialny. Sąd podkreślił, że dowodem następstwa prawnego może być jedynie prawomocne postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia, a przedstawione przez skarżących dokumenty zagraniczne nie zostały uznane przez polski sąd. Wniosek dowodowy o dopuszczenie fragmentu księgi wieczystej został oddalony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie udowodnili swojego następstwa prawnego po wnioskodawcy dekretowym, a przedstawione dokumenty zagraniczne nie były wystarczające do stwierdzenia tych praw w polskim porządku prawnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie przedstawili wystarczających dowodów na swoje następstwo prawne po A.B.1. Podkreślono, że dowodem następstwa prawnego jest polskie postanowienie spadkowe lub akt poświadczenia dziedziczenia, a zagraniczne orzeczenia wymagają uznania przez polski sąd. Brak polskiego postanowienia spadkowego, mimo odrzucenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, uniemożliwił uznanie praw skarżących.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.g.n. art. 214b § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa procedurę umorzenia postępowania dekretowego w przypadku braku udowodnienia praw do nieruchomości przez wnioskodawcę lub jego następców prawnych w wyznaczonym terminie.

u.g.n. art. 214b § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa termin (3 miesiące) na udowodnienie praw do nieruchomości przez następców prawnych wnioskodawcy, który ma charakter terminu prawa materialnego.

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy art. 7 § 1

Podstawa prawna wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu jedynie nieważność postępowania).

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego na podstawie całokształtu.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej.

k.p.a. art. 73 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do dostępu do akt sprawy.

k.p.a. art. 74 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Procedura odmowy dostępu do akt sprawy i środek zaskarżenia.

k.c. art. 1025 § 2

Kodeks cywilny

Domniemanie dziedziczenia po uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia.

k.c. art. 1027

Kodeks cywilny

Sposób udowodnienia praw wynikających z dziedziczenia względem osoby trzeciej.

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 8 § 5

Przepis przejściowy dotyczący stosowania art. 1145 K.p.c. do orzeczeń zagranicznych wydanych przed 1 lipca 2009 r.

K.p.c. art. 1145

Kodeks postępowania cywilnego

Warunki skuteczności na obszarze Polski orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, wymagające uznania przez sąd polski.

Dz.U. 2024 poz 935 art. 184

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczających dowodów na następstwo prawne skarżących po wnioskodawcy dekretowym. Termin do udowodnienia praw do nieruchomości ma charakter materialny i nie podlega zawieszeniu ani przywróceniu. Zagraniczne postanowienia spadkowe wymagają uznania przez polski sąd, a skarżący nie wykazali, aby takie uznanie nastąpiło. Organ nie miał obowiązku samodzielnego ustalania spadkobierców.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. przez uznanie, że skarżący nie udowodnili swoich praw. Błędna wykładnia art. 214b ust. 2 u.g.n. przez uznanie terminu za materialny. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niezasadne oddalenie skargi, niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego i brak umożliwienia zapoznania się z aktami sprawy. Wymaganie przez sąd polskiego orzeczenia uznającego zagraniczne orzeczenie spadkowe było niewykonalne w terminie.

Godne uwagi sformułowania

Skarżący nie udowodnili swoich praw do nieruchomości. Termin z art. 214b ust. 2 u.g.n. ma charakter terminu prawa materialnego. Dowodem istnienia następstwa prawnego nieżyjących osób fizycznych może być jedynie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że Sąd Wojewódzki uznał, iż organy nie naruszyły prawa przez nieuznanie dokumentu urzędowego w postaci postanowienia spadkowego sądu w Izraelu z 15 kwietnia 1991 r. oraz postanowienia spadkowego z 17 września 2017 r. stwierdzających, że skarżący są spadkobiercami A.B.1.

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji terminu z art. 214b u.g.n. jako materialnego oraz wymogów dowodowych dotyczących następstwa prawnego w postępowaniach dekretowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji postępowań dekretowych w Warszawie i wymogów dowodowych dotyczących następstwa prawnego po wnioskodawcach dekretowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznych praw do nieruchomości w Warszawie, co może być interesujące ze względu na kontekst historyczny i wartość nieruchomości. Wyjaśnia również kluczowe kwestie dowodowe w postępowaniach spadkowych i dekretowych.

Czy zagraniczne dokumenty spadkowe wystarczą do odzyskania nieruchomości w Warszawie? NSA wyjaśnia wymogi dowodowe.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2309/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 230/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. i J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 230/21 w sprawie ze skargi A. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 lipca 2021 r. I SA/WA 230/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.B. i J.B. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (Kolegium) z 2 grudnia 2020 r. nr KOC/5822/Go/20 w przedmiocie umorzenia postępowania.
Skarżący zaskarżyli wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 214b ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż Skarżący nie udowodnili swoich praw do nieruchomości zlokalizowanej w W. przy ul. [...] ozn. hip [...], w sytuacji gdy Skarżący przedstawili we właściwym czasie dokumenty, z których wynika, iż są oni następcami prawnymi wnioskodawcy dekretowego A.B.1, a zatem stali się stronami postępowania dekretowego, tym bardziej, że złożony przed sądem polskim wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożony przez Skarżących przed polskim sądem został odrzucony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w Warszawie, II Wydział Cywilny z 31 lipca 2020 roku, z uwagi na brak jurysdykcji polskiej, a więc Skarżący nie mieli możliwości przeprowadzenia postępowania spadkowego w Polsce, co oznacza, że przedłożone przez nich dokumenty spadkowe są wystarczające dla stwierdzenia, że Skarżący są spadkobiercami wnioskodawcy dekretowego i przysługują im roszczenia względem nieruchomości;
b) art. 214b ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż termin 3- miesięczny przewidziany w przepisie na udowodnienie swoich praw jest terminem materialnym, w sytuacji gdy jego charakter wskazuje na to, iż jest on terminem procesowym, który może podlegać zawieszeniu i przywróceniu na zasadach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego;
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie:
a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.pa. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy Organ I i II Instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy, mimo iż zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego były one obowiązane do zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a następnie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego wydać decyzję, w szczególności zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organy uznały za niewystarczające dokumenty zagraniczne potwierdzające następstwo prawne Skarżących po wnioskodawcy dekretowym oraz poddanie w wątpliwość kto był faktycznym właścicielem nieruchomości;
b) art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z 73 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i zaakceptowanie faktu, iż postępowanie w sprawie prowadzone było przez organy w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej, w szczególności prowadzenie postępowania z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz poprzez wybiórcze stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, a także brak umożliwienia stronom zapoznania się z aktami sprawy, co skutkowało umorzeniem postępowania w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mimo braku rzeczywistych ustawowych podstaw.
Skarżący wnieśli na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie zaś na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci fragmentu archiwalnej księgi wieczystej nieruchomości przy ul. [...], nr hip. [...] potwierdzającej prawa C.A. do przedmiotowej nieruchomości.
Na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. wnieśli o uchylenie wyroku w całości oraz uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Kolegium z 2 grudnia 2020 roku, znak sprawy KOC/5822/Go/20 oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta miasta stołecznego Warszawy (Prezydent) z 7 października 2020r nr 166/SD/2020 w całości ewentualnie na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
Skarżący wnieśli również na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargą kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę rozpoznawanej sprawy.
Organy obu instancji umorzyły postępowanie wszczęte wnioskiem A.B.1 z 18 października 1948 r. w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów stanowił z art. 214b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.".
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji (Prezydent) wskazał, że Skarżący nie przedstawili dowodów potwierdzających następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości. W ocenie Prezydenta Skarżący przedstawili dokumenty uprawdopodabniające ale nie udowadniające ich następstwo prawne. Nie dostarczyli i nie przedstawili postanowień spadkowych wydanych przez sądy polskie lub aktów poświadczenia dziedziczenia świadczących o następstwie prawnym po dawnych właścicielach hipotecznych.
Kolegium utrzymując w mocy decyzję Prezydenta zwróciło uwagę, że na podstawie przedstawionych przez Skarżących dokumentów nie można stwierdzić, by posiadali oni prawo do nieruchomości warszawskiej. Podkreśliło, że z akt sprawy nie wynika komu przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości przed dniem wejściem w życie dekretu a zwłaszcza, aby osobą taką był A.B.1. We wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości wskazano, że nieruchomość ta zapisaną była na siostrę wnioskodawcy – C.A. W piśmie Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie z 23 września 1948 r., skierowanego do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie, jako właściciela wskazano natomiast inną osobę: A.M. W aktach sprawy brak jest stosownego zaświadczenia hipotecznego, obrazującego stan prawny przedmiotowej nieruchomości przed przejściem jej własności na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego też na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie można było w ocenie Kolegium bezspornie stwierdzić, aby prawo do ww. nieruchomości przysługiwało A.B.1, a następnie jego następcom prawnym. Również z dołączonej do odwołania kopii odpisu postanowienia Sądu Rejonowego [...] z 31 lipca 2020 r. sygn. akt II Ns [...], którym odrzucono wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po A.B.1 i H.B. wynika, że w toku postępowania zakończonego tym postanowieniem nie udowodniono w żaden sposób, aby w skład spadku po A.B.1 wchodziło roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.
W konsekwencji w ocenie organów, zaszły podstawy do umorzenia postępowania w trybie art. 214b ust. 2 u.g.n.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. podzielił w pełni stanowisko organów co do zaistnienia podstaw do zastosowania art. 214b u.g.n.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego co obliguje sąd kasacyjny do ustosunkowania się w pierwszej kolejności do zarzutów podniesionych w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W zarzucie objętym punktem 2.a. petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 §1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.pa. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy Organ I i II Instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy. Jak wynika zarówno ze sposobu sformułowania zarzutu jak i jego uzasadnienia, wadliwości ustalenia stanu faktycznego Skarżący upatrują w niepodjęciu żadnych czynności celem ustalenia następstwa prawnego Skarżących po wnioskodawcy dekretowym.
Tak uzasadniony zarzut był oczywiście niezasadny.
Okolicznością niesporną w sprawie jest opublikowanie przez Prezydenta 27 kwietnia 2017 r. w trybie art. 214b u.g.n. ogłoszenie o następującej treści:
" W myśl art. 214b ust. 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), ogłasza się, co następuje:
W Biurze Spraw Dekretowych Urzędu miasta stołecznego Warszawy (zwanym dalej "Urzędem"), z wniosków z dnia 17 stycznia 1949 r. oraz 19 października 1949 r., złożonych przez adwokata J. G. pełnomocnika A.B.1 (zwanego dalej " Wnioskodawcą"), zamieszkałego w W. przy ul. [...] (ostatnie znane Urzędowi miejsce zamieszkania Wnioskodawcy) toczy się postępowanie administracyjne o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, zwane dalej "Postępowaniem dekretowym") dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...] (zwanej dalej: "Nieruchomością"). W sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo oprócz ww. wniosku.
Prezydent m.st. Warszawy wzywa Wnioskodawcę lub jego następców prawnych, aby w terminie sześciu miesięcy od dnia ukazania się niniejszego ogłoszenia zgłosili się do Urzędu, podając swój aktualny adres zamieszkania, a następnie w terminie kolejnych trzech miesięcy udowodnili swe prawa do Nieruchomości, pod rygorem umorzenia Postępowania dekretowego.
W przypadku bezskutecznego upływu sześciomiesięcznego terminu do zgłoszenia swojego udziału w sprawie i podania aktualnego adresu, a w razie zgłoszenia swych praw i podania adresu - po bezskutecznym upływie terminu kolejnych trzech miesięcy, Postępowanie dekretowe zostanie umorzone, stosownie do art. 214b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. "
Powyższe ogłoszenie zostało opublikowane w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim "[...]" oraz w "[...]", a także zamieszczono je na okres 30 dni na stronie internetowej - Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu m.st. Warszawy pod adresem: http://bip.warszawa.pl/Menu_podmiotowe/biura_urzedu/SD/ogloszenia/default.htm.
Oznacza to, że organ pierwszej instancji mając wiedzę o złożeniu przez A.B.1 wniosku ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej "dekret") dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...] (zwanej dalej: "Nieruchomością") podjął wymagane ustawą działania mające na celu doprowadzenie do ustalenia następców prawnych wnioskodawcy.
Ogłoszenie to zawierało wszystkie informacje wymagane art. 214b ust. 3 u.g.n.
Organ pierwszej instancji nie miał obowiązku podejmowania dalszych czynności mających na celu poszukiwanie spadkobierców wnioskodawcy, co istotne, nie miał możliwości prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie następstwa prawnego po A.B.1.
Nie jest bowiem możliwe, by organ samodzielnie ustalił spadkobierców właściciela nieruchomości, nawet gdyby dysponował danymi potencjalnych spadkobierców, ponieważ (w świetle przepisów prawa polskiego) dowodem istnienia następstwa prawnego nieżyjących osób fizycznych może być jedynie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 k.c.). Spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.).
Zwrócić należy również uwagę, że Skarżący zarzucając sądowi pierwszej instancji niedostrzeżeni zaniechania podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie wskazują jednak jakie inne, dodatkowe czynności miałyby zostać podjęte przez organ.
W konsekwencji, zarzut objęty punktem 2.a. petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny.
W punkcie 2.b. petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzucili sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z 73 § 1 k.p.a.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący wskazali jako naruszone przepisy art. 145 §1 pkt. 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art.6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. W konsekwencji, zarzut ten rozpoznany zostanie w zakresie obejmującym przepisy wskazane w punkcie 2a petitum skargi kasacyjnej uzupełnionym o wskazany w uzasadnieniu art. 6 k.p.a.
Skarżący naruszenia wskazanych przepisów upatrują w odmowie udzielenia im dostępu do akt sprawy podkreślając, że gdyby mieli wiedzę, że poszczególne dokumenty takie jak księga wieczysta nieruchomości nie zostały przedłożone, to mieliby możliwość uzupełnienia akt sprawy.
Odnosząc się do tego zarzutu Sąd kasacyjny wskazuje, że zgodnie z przywołanym przez Skarżących art. 73 § 1 k.p.a. stronie należy umożliwić dostęp do akt sprawy. Stosowanie natomiast do art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Z akt sprawy nie wynika, by w stosunku do Skarżących wydane zostało postanowienie o odmowie dostępu do akt sprawy. Argument ten nie był również podnoszony na etapie postępowania przed Sądem Wojewódzkim. Pomimo wskazania wprost w decyzji Kolegium, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających stan prawny nieruchomości przed wejściem w życie dekretu, Skarżący w skardze wniesionej do Sądu pierwszej instancji nie powoływali się na brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co umożliwiłoby im, jak obecnie twierdzą, przedłożenie wymaganych dokumentów.
Skarżący uzasadniając zarzut objęty punktem 2.b. petitum skargi kasacyjnej zarzucają również Sądowi wymaganie przedłożenia orzeczenia polskiego sądu, uznającego orzeczenie zagraniczne, którego zdobycie na czas było w och ocenie niewykonalne.
W tym miejscu przypomnieć należy, że Skarżący celem wykazania następstwa prawnego po A.B.1 złożyli tłumaczenia świadectwa małżeństwa A.B.1 i H.B., aktu zgonu i postanowienia spadkowego po H.B. oraz aktu zgonu i postanowienia spadkowego po A.B.1. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w aktach sprawy nie znajdują się oryginały tychże dokumentów, z ich tłumaczenia nie wynika, by dokumenty te opatrzone zostały klauzulą apostille, stosownie do Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938).
Z akt sprawy wynika również, że Skarżący wszczęli postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po A.B.1 i H.B. Wniosek ten został jednak odrzucony postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z 31 lipca 2020 r. II NS [...].
Z uzasadnienia zarzutu nie wynika wprost, czy w ocenie Skarżących Sąd pierwszej instancji postąpił wadliwie podzielając przeprowadzoną przez organy ocenę przedstawionych przez Skarżących dokumentów jako niepozwalających na ustalenia następstwa prawnego po A.B.1, czy też stawiany przez nich zarzut dotyczy w istocie kwestii odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego celem umożliwienia im wykazania następstwa prawnego.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że Sąd Wojewódzki uznał, iż organy nie naruszyły prawa przez nieuznanie dokumentu urzędowego w postaci postanowienia spadkowego sądu w Izraelu z 15 kwietnia 1991 r. oraz postanowienia spadkowego z 17 września 2017 r. stwierdzających, że skarżący są spadkobiercami A.B.1. Sąd wyjaśnił że skuteczność na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej przedłożonego przez skarżących postanowienia Sądu Okręgowego w H. z 15 kwietnia 1991 r. nr [...] stwierdzającego nabycie spadku po A.B.1 zależała od jego uznania przez sąd polski. Orzeczenie to zostało bowiem wydane przed 1 lipca 2009 r., a zatem stosownie do art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2009 r. do orzeczeń zagranicznych organów właściwych w sprawach spadkowych ma zastosowanie art. 1145 K.p.c. w dotychczasowej wersji. Stosownie do art. 1145 K.p.c. w starym brzmieniu, skuteczność na obszarze Polski nie nadających się do wykonania w drodze egzekucji orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, które należą w Polsce do drogi sądowej, zależy od uznania ich przez sąd polski.
Przedstawionego powyższej toku rozumowania Sądu Wojewódzkiego oraz przeprowadzonej przezeń wykładni przepisów k.p.c. Skarżący nie zakwestionowali w skardze kasacyjnej. Tymczasem zakwestionowanie stanowiska co do niewykazania następstwa prawnego po A.B.1 wymagałoby podważenia przedstawionej przez Sąd Wojewódzki wykładni art. 1145 -1146 k.p.c.
W zarzucie objętym punktem 1.a. petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzucają Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 214b ust. 1 i ust. 2 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżący nie udowodnili sowich praw do nieruchomości.
Jak już wyżej wyjaśniono, Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów że przedstawione przez Skarżących dokumenty nie potwierdzają ich następstwa prawnego po A.B.1, odwołując się w tym zakresie do przepisów k.p.c. Dokonanej przez Sąd wykładni tychże przepisów a w konsekwencji ich oceny Skarżący nie zakwestionowali. Skoro zatem Skarżący nie wykazali następstwa prawnego po A.B.1, ani też na etapie postępowania administracyjnego nie wykazali, by ich poprzednikowi prawnemu a w konsekwencji im przysługiwało prawo do nieruchomości warszawskiej, nie można uznać, by art. 214b ust. 1 i ust. 2 został niewłaściwie zastosowany.
Zarzut naruszenia art. 214b ust. 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznania, że wskazany w nim termin jest terminem prawa materialnego również jest niezasadny.
Jak już wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny termin z art. 214b ust. 2 ugn ma charakter terminu prawa materialnego. Jest to zatem termin, który nie ulega ani przywróceniu ani zawieszeniu. O takim jego charakterze decyduje ratio legis wprowadzenia art. 214b u.g.n. (przywołane w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego), ale także usytuowanie tego przepisu w przepisach prawa materialnego, a nie procesowego. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2023 r., I OSK 934/22 i 8 maja 2024 r. I OSK 80/23).
Odnosząc się do wniosku dowodowego złożonego przez Skarżących Sąd kasacyjny wyjaśnia, że przedstawiona przez nich niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia dwóch stron archiwalnej księgi wieczystej nieruchomości przy ul. [...], nr hip. [...] nie może być uznana ani za dokument prywatny ani za dokument urzędowy z którego dowód mógłby zostać dopuszczony w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zwrócić również należy uwagę, że nawet w razie poświadczenia jej za zgodność z oryginałem, zapisy znajdujące się na tych stronach nie mogłyby prowadzić do uznania, iż Sąd Wojewódzki naruszył prawo podzielając stanowisko Kolegium, co do niewykazania przez Skarżących przysługiwania A.B.1 praw do nieruchomości. Skoro dane zawarte w księdze archiwalnej nie były znane Sądowi pierwszej instancji nie można stawiać mu zarzutu zaakceptowania wadliwych ustaleń faktycznych .
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI