I OSK 2301/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Y. Ł., A. Ł. i L. Ł. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA oraz przepisów Konstytucji, twierdząc, że umorzenie postępowania z mocy prawa na skutek zastosowania nowej normy było sprzeczne z Konstytucją i pozbawiało ich ochrony prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana, tworząc niespójną zbitkę przepisów. Odnosząc się do zarzutów konstytucyjnych, NSA stwierdził, że choć ustawodawca nie powinien zaskakiwać obywateli regulacjami wprowadzonymi po zdarzeniach, zasady państwa prawnego dopuszczają wyjątki, zwłaszcza gdy przemawia za tym interes publiczny. Powołując się na orzecznictwo TK i TSUE, NSA uznał, że przepisy działające wstecz mogą być zgodne z Konstytucją, jeśli cel ustawy to uzasadnia. W tym przypadku, ograniczenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji było konieczne ze względu na wyrok TK P 46/13 i służyło ochronie interesu publicznego oraz pewności obrotu prawnego, zwłaszcza po upływie 30 lat od wydania decyzji. NSA przywołał również decyzję ETPC w podobnej sprawie, która uznała skargę za niedopuszczalną. Sąd zaznaczył, że w przypadku stwierdzenia niezgodności art. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją w innej sprawie (K 2/22), skarżący będą mogli żądać wznowienia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zgodności z Konstytucją i prawem UE przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe dla wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych oraz zasady dotyczące wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA i jej zastosowania do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie. Konieczność analizy konkretnych przepisów i okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie nowej normy prawnej (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA) umarzającej postępowanie z mocy prawa, która weszła w życie po zdarzeniach będących podstawą postępowania, jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą państwa prawnego, pewności prawa i ochrony własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie nowej normy prawnej umarzającej postępowanie z mocy prawa może być zgodne z Konstytucją, jeśli przemawia za tym interes publiczny i inne wartości konstytucyjne, a jednostka miała wystarczający czas na dochodzenie swoich praw.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zasady państwa prawnego dopuszczają wyjątki od zakazu retroaktywności, gdy cel ustawy to uzasadnia, a interes publiczny i pewność obrotu prawnego przeważają nad interesem jednostki, która przez długi czas nie dochodziła swoich praw. Powołano się na orzecznictwo TK i ETPC.
Czy wadliwie skonstruowana skarga kasacyjna, tworząca niespójną zbitkę przepisów, może stanowić podstawę do uwzględnienia zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwie skonstruowana skarga kasacyjna, która nie wskazuje precyzyjnie na czym polega naruszenie poszczególnych norm, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia zarzutów.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że skarga kasacyjna musi precyzyjnie wskazywać naruszone przepisy i sposób ich naruszenia, a tworzenie niespójnej zbitki przepisów jest niedopuszczalne.
Przepisy (11)
Główne
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy — Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten, wprowadzający umorzenie postępowania z mocy prawa, został uznany za dopuszczalny mimo potencjalnej retroaktywności, ze względu na interes publiczny i pewność obrotu prawnego.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa konstrukcja skargi kasacyjnej uniemożliwiająca precyzyjne odniesienie się do zarzutów. • Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem jednostki w przypadku braku działania przez długi czas. • Nowelizacja KPA ograniczająca możliwość stwierdzenia nieważności decyzji była konieczna i zgodna z Konstytucją oraz prawem UE.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA było sprzeczne z Konstytucją RP i pozbawiało obywateli ochrony prawnej. • Umorzenie postępowania z mocy prawa naruszyło zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa.
Godne uwagi sformułowania
tworzenie niespójnej zbitki przepisów • ustawodawca nie powinien "zaskakiwać" obywatela regulacjami • zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych [...] nie mają charakteru bezwzględnego • jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zgodności z Konstytucją i prawem UE przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe dla wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych oraz zasady dotyczące wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA i jej zastosowania do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie. Konieczność analizy konkretnych przepisów i okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia retroaktywności prawa i jego zgodności z Konstytucją, a także ograniczeń w dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach administracyjnych, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“Czy prawo może działać wstecz? NSA rozstrzyga o zgodności nowelizacji KPA z Konstytucją.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.