I OSK 2300/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności poprzez zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, który miał spowodować umorzenie postępowania z mocy prawa. Według skarżących, przepis ten był sprzeczny z Konstytucją RP (art. 2, 21, 64, 77) oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, naruszając zasadę zaufania obywateli do państwa i pozbawiając ich prawa do wynagrodzenia za szkody. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna nieprecyzyjnie skonstruowała zarzuty, łącząc przepisy materialne z przepisami postępowania. Odnosząc się do kwestii konstytucyjności przepisów nowelizujących KPA, NSA przywołał orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując, że zasady państwa prawnego nie mają charakteru bezwzględnego i dopuszczalne są wyjątki od zasady niedziałania prawa wstecz, jeśli przemawiają za tym inne wartości konstytucyjne lub interes publiczny. Sąd zaznaczył, że wprowadzona regulacja była konieczna m.in. w związku z wyrokiem TK z 12 maja 2015 r. P 46/13 i służy ochronie interesu publicznego, a 30-letni okres na dochodzenie praw był wystarczający. NSA przywołał również decyzję ETPC z 13 grudnia 2022 r. (5815/22), która uznała skargę dotyczącą podobnej nowelizacji za niedopuszczalną. Sąd wskazał, że w przypadku stwierdzenia niezgodności art. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją w innej sprawie (K 2/22), skarżący będą mogli ewentualnie żądać wznowienia postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad dopuszczalności retroaktywności przepisów prawa w kontekście ochrony praw obywatelskich i interesu publicznego, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA i jej zastosowania do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie. Ogólne zasady dotyczące retroaktywności prawa mogą być stosowane szerzej, ale zawsze z uwzględnieniem konkretnego kontekstu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie przepisu nowelizującego Kodeks postępowania administracyjnego (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej) do postępowania administracyjnego, które toczyło się przed datą wejścia w życie tej nowelizacji, jest zgodne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym, w szczególności z zasadą państwa prawnego, pewności prawa i ochrony własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie przepisu nowelizującego KPA może być zgodne z Konstytucją i prawem międzynarodowym, nawet jeśli ma charakter retroaktywny, pod warunkiem, że przemawiają za tym inne wartości i zasady konstytucyjne lub interes publiczny, a wprowadzona regulacja nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo TK i ETPC, wskazując, że zasady państwa prawnego nie są bezwzględne i dopuszczalne są wyjątki od zasady niedziałania prawa wstecz, jeśli cel ustawy lub interes publiczny to uzasadniają. W tym przypadku, nowelizacja była konieczna m.in. w związku z wyrokiem TK i służyła ochronie interesu publicznego, a czas na dochodzenie praw był wystarczający.
Czy zarzut naruszenia przepisów postępowania, skonstruowany jako zbitka wielu przepisów prawnych bez precyzyjnego wskazania na czym polega naruszenie każdej z norm, spełnia wymogi formalne skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki zarzut jest nieprawidłowy i uniemożliwia precyzyjne odniesienie się do niego przez sąd.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że tworzenie niespójnej zbitki przepisów bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z nich jest nieprawidłowe. Skarga kasacyjna musi precyzyjnie wskazywać, w jaki sposób konkretna norma prawna została naruszona.
Przepisy (13)
Główne
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy — Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 5
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest sprzeczne z Konstytucją RP i EKPC. • Umorzenie postępowania z mocy prawa narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i prawo do wynagrodzenia za szkody.
Godne uwagi sformułowania
tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe • zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych [...] nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki • jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych • przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
sędzia
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad dopuszczalności retroaktywności przepisów prawa w kontekście ochrony praw obywatelskich i interesu publicznego, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej nowelizacji KPA i jej zastosowania do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie. Ogólne zasady dotyczące retroaktywności prawa mogą być stosowane szerzej, ale zawsze z uwzględnieniem konkretnego kontekstu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii retroaktywności przepisów prawa i jej wpływu na prawa obywateli, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i osób śledzących zmiany w prawie administracyjnym.
“Czy prawo może działać wstecz? NSA rozstrzyga o konstytucyjności nowelizacji KPA.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.