I OSK 23/17

III SA/Łd 496/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Katarzyna Ceglarska-Piłat /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust.1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 737
art. 89 ust. 1, 3, 9
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 23 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 roku sprawy ze skargi J. T. i R. T. na uchwałę Rady Gminy Rząśnia z dnia 25 marca 2025 roku nr XII/83/2025 w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie oddala skargę.
Uzasadnienie
25 marca 2025 r. Rada Gminy Rząśnia, na podstawie art. 89 ust. 1 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 zm., dalej: "u.p.o."), art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1530 ze zm.), podjęła uchwałę nr XII/83/2025 w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie.
W § 1 uchwały wskazano, że z dniem 31 sierpnia 2025 r. likwiduje się Szkołę Podstawową w Zielęcinie – jednostkę budżetową Gminy Rząśnia. W § 2 uchwały postanowiono, że uczniom likwidowanej szkoły zapewnia się możliwość kontynuowania nauki oraz bezpłatny dowóz do placówki oświatowej prowadzonej przez Gminę Rząśnia, tj. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. [...] w Rząśni, zgodnie z obwodem ustalonym odrębną uchwałą. W § 3 uchwały wskazano, że należności i zobowiązania likwidowanej jednostki przejmuje Gmina Rząśnia. Majątek likwidowanej jednostki pozostaje własnością Gminy Rząśnia. Zgodnie z § 4 uchwały dokumentację likwidowanej szkoły przejmuje Wójt Gminy Rząśnia, za wyjątkiem dokumentacji przebiegu nauczania, którą przejmuje Łódzki Kurator Oświaty w Łodzi. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Rząśnia (§ 5 uchwały). Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 6 uchwały).
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
14 października 2024 r. Rada Gminy Rząśnia podjęła uchwałę nr VII/45/2024 w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. W § 1 tej uchwały wskazano, że podejmuje się zamiar likwidacji z końcem roku szkolnego 2024/2025 Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. Natomiast w § 2 zawarto zobowiązanie i upoważnienie Wójta Gminy Rząśnia do dokonania czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, w szczególności do zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów i Łódzkiego Kuratora Oświaty oraz do wystąpienia do Łódzkiego Kuratora Oświaty o opinię o likwidacji szkoły.
26 listopada 2024 r. Wójt Gminy Rząśnia zwrócił się Łódzkiego Kuratora Oświaty z prośbą o wydanie opinii w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie.
Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. nr 37/2024 Łódzki Kurator Oświaty wyraził opinię negatywną w przedmiocie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 roku Szkoły Podstawowej w Zielęcinie.
Stanowisko to zostało zakwestionowane zażaleniem Wójta Gminy Rząśnia.
Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. nr I/6/2025 Łódzki Kurator Oświaty uwzględnił w całości zażalenie Wójta Gminy Rząśnia i zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wydał pozytywną opinię w sprawie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 r. Szkoły Podstawowej w Zielęcinie.
Wskazaną na wstępie uchwałą Rada Gminy Rząśnia postanowiła o likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą uchwałę wnieśli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika J.T. i R.T., zarzucając naruszenie art. 89 ust. 1 zd. 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez wydanie uchwały o likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie – jednostki budżetowej Gminy Rząśnia, mimo zaistnienia rażących uchybień formalnych w tej procedurze. Zdaniem skarżących organ prowadzący nie wypełnił obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, co skutkowało nieważnością całej procedury.
Skarżący podnieśli, że zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 89 ust. 1 u.p.o., przy czym przyjąć należy, że liczy się realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji. Przesyłki listowne zawierające informacje o planowanej likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie zostały nadane do skarżących 20 lutego 2025 r. Jedna z tych przesyłek została odebrana przez adresata 7 marca 2025 r. Skarżący nie mieli możliwości odebrania przedmiotowych przesyłek wcześniej, tj. przed 28 lutego 2025 r. bowiem w okresie trwania procedury doręczenia przesyłek przebywali poza swoim miejscem zamieszkania w związku z trwającymi w województwie łódzkim feriami zimowymi zaplanowanymi na okres 17 luty – 2 marzec. W związku z powyższym skarżący nie mieli realnej możliwości zapoznania się z informacją o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie na 6 miesięcy przed terminem likwidacji. W ocenie skarżących nic nie stało na przeszkodzie, aby Wójt Gminy Rząśnia wspomnianą informację wysłał do rodziców wcześniej, a nie na tydzień przed końcem sześciomiesięcznego terminu. Informacja o zamiarze likwidacji szkoły powinna zostać imiennie skierowana do każdego rodzica i musi do niego dotrzeć, zaś sama forma nie ma istotnego znaczenia. Naruszenie procedury w tym zakresie jest istotnym naruszeniem prawa i stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu. Do unicestwienia bytu prawnego uchwały o likwidacji szkoły wystarczy, aby tylko jeden z rodziców nie został zawiadomiony o zamiarze likwidacji szkoły na 6 miesięcy przed terminem jej likwidacji. Niemniej jednak również dwóch innych rodziców uczniów Szkoły Podstawowej w Zielęcinie nie zostało poinformowanych o zamiarze jej likwidacji.
Skarżący wyjaśnili ponadto, że są rodzicami W. i A.T., które uczęszczają do klasy 1. i 7. Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. W świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. posiadają legitymację do wniesienia skargi. Rodzice ucznia uczęszczającego do szkoły mają bowiem interes prawny w tym, aby jej przekształcenie bądź likwidacja były przeprowadzane prawidłowo, w trybie określonym ustawowo, w tym z poszanowaniem gwarancji proceduralnych przysługujących im z mocy art. 89 ust. 1 u.p.o.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie od Rady Gminy Rząśnia solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Ponadto w skardze zawarty został wniosek o dopuszczenie dowodu z pisemnych oświadczeń innych rodziców uczniów likwidowanej szkoły, a mianowicie: M.P. z 25 maja 2025 r. i K.N. z 25 maja 2025 r., którzy również nie zostali powiadomieni o zamiarze likwidacji szkoły.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Rząśnia wniosła o jej oddalenie, argumentując, że w niniejszej sprawie obowiązek organu prowadzącego szkołę zawiadomienia rodziców, o którym mowa w art. 89 ust.1 u.p.o., został spełniony.
Organ wyjaśnił, że proces informacyjny i rozmowy w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie trwa od ponad dwóch lat. Odbyło się szereg spotkań na szczeblu społeczności lokalnej, jaką stanowią mieszkańcy obwodu szkoły w Zielęcinie. Wszystkie informacje dotyczące zamiaru likwidacji szkoły i jego przebiegu były omawiane i są dobrze znane wszystkim mieszkańcom obwodu szkoły w Zielęcinie. Pierwsza uchwała Rady Gminy nr 45/2024 w przedmiotowej sprawie była podjęta już w dniu 14 października 2024 r. i dotyczyła zamiaru likwidacji wspomnianej szkoły. Przed podjęciem drugiej uchwały o likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie w dniu 25 marca 2025 r. nr XII/83/2025 organ prowadzący przeprowadził zgodnie z przepisami ustawy obowiązek informacyjny na wszystkich możliwych płaszczyznach. Niezależnie od powyższego wskazane uchwały zostały zamieszczone na stronie BIP Gminy Rząśnia oraz na stronie urzędu.
Rada Gminy podkreśliła, że pierwsze pismo z 5 lutego 2025 r. informujące rodziców o likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie zostało przekazane im na spotkaniu 13 lutego 2025 r., które odbyło się w ww. Szkole. Potwierdzeniem tej okoliczności było przeczytanie i podpisanie przez rodziców przekazanej im informacji o likwidacji Szkoły– z datą i podpisem składany przez rodziców w dniach 12,13,14 i 17 luty 2025 r. Podczas spotkania informację o zamiarze likwidacji szkoły otrzymała skarżąca J.T. Adresatem pisemnej informacji był poza nią też drugi rodzic – R.T. Dyrektor przekazując pismo J.T. w obecności wielu innych rodziców uczestniczących w spotkaniu poinformował ją o konieczności zwrotu podpisanego pisma przez oboje rodziców. Skarżąca J.T. odbierając pismo przyjęła powyższy fakt do wiadomości, nie złożyła jednak w tym dniu podpisu stwierdzając, że musi tą okoliczność skonsultować z mężem. Jednocześnie nie złożyła uwag co do braku możliwości podpisania pisma przez męża.
Organ wskazał, że w okresie oczekiwania (od 13 lutego 2025 r. do 17 lutego 2025 r.) na zwrot wręczonego skarżącej i podpisanego przez oboje skarżących pisma, powziął informację, iż skarżący J. i R.T., mimo wiedzy o likwidacji szkoły nie będą zainteresowani jej podpisaniem i zwrotem do organu bowiem w rozmowie z pracownikiem administracji, działającym na polecenie Dyrektora Szkoły w Zielęcinie K.R., poinformowali ją, że nie wiedzą o likwidacji szkoły i nic nie będą podpisywać. Na polecenie organu 18 lutego 2025 r. Kierownik Gminnego Zespołu Oświaty w Rząśni I.S. dwukrotnie próbowała skontaktować się z J. i R.T. celem odebrania podpisanej informacji w miejscu ich zamieszkania. Mimo obecności skarżących w domu, zarówno o godz. 16.00 jak i o godz. 17.00 ww. nie została wpuszczona na ich posesję. 20 lutego 2025 r. do J. i R.T. wysłane zostały wiadomości sms z prośbą o zwrot podpisanego dokumentu otrzymanego podczas spotkania 13 lutego 2025 r. dotyczącego likwidacji szkoły i możliwości kontynuowania nauki dzieci w Zespole Szkolno-Przedszkolnym im. [...] w Rząśni. Mimo dotychczasowej niezakłóconej formy kontaktu telefonicznego ze skarżącymi organ nie otrzymał z ich strony żadnej odpowiedzi w związku z czym informację w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie organ przesłał 20 lutego 2025 r. do obojga skarżących drogą pocztową.
W ocenie Rady Gminy okoliczności stanu faktycznego związane z zawiadomieniem skarżących o zamiarze likwidacji szkoły nie pozostawiają wątpliwości, że zawiadomienia te należy uznać za prawnie skuteczne w dniu 13 lutego 2025 r. Organ podejmował działania mające na celu doręczenie zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły w taki sposób, aby którykolwiek z rodziców nie został pozbawiony swoich uprawnień.
Organ wniósł o oddalenie wniosków o dopuszczenie dowodów z oświadczeń załączonych do skargi przez M.P i K.N., wskazując, że z oczywistych względów wnioski te są bezprzedmiotowe i nieistotne dla potrzeb rozstrzygania tej konkretnej sprawy. Organ zaznaczył, że wskazane wyżej osoby są poza postępowaniem toczącym się ze skargi małżonków T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267)), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a sprawowana przez ten sąd kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, a także akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, co wynika z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Według art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Będąca przedmiotem osądu w niniejszej sprawie uchwała Rady Gminy Rząśnia z 25 marca 2025 r., nr XII/83/2025 w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie została wydana na podstawie art. 89 ust. 1 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm., dalej: "u.p.o."), art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1530 ze zm.) jest niemającym charakteru prawa miejscowego aktem organu jednostki samorządu terytorialnego podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej. Stanowi zatem uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 18 maja 2017 r., I OSK 23/17, LEX nr 2333724 oraz z 15 stycznia 2019 r., LEX nr 2624545).
Przepis art. 91 ust. 1 u.s.g. przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stwierdzenie nieważności uzasadnione jest wystąpieniem istotnego naruszenia prawa. Wynika to z art. 91 ust. 4 u.s.g., który stanowi, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Tym samym legitymacja oparta na przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. ma charakter szczególny, odmienny od legitymacji, jaką trzeba się wykazać przy zaskarżaniu decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych. Jest to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i do wniesienia jej nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyroki NSA: z 12 marca 2013 r., I OSK 1761/12, LEX nr 1311573 oraz z 22 lutego 2017 r., II OSK 1497/15, LEX nr 2283260). Prawo do wniesienia takiej skargi przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę jego własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony, natomiast podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki. Obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu lub uprawnienia, spoczywa na stronie skarżącej.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący, jako rodzice uczniów uczęszczający do likwidowanej szkoły, mieli legitymację do wniesienia skargi bowiem mają interes prawny w tym, aby jej likwidacja była przeprowadzane prawidłowo, w trybie określonym ustawowo, w tym z poszanowaniem gwarancji proceduralnych przysługujących im stosownie do art. 89 ust. 1 u.p.o. Z przepisu tego wprost wynika prawo podmiotowe rodzica ucznia do uzyskania informacji o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły, do której uczęszcza jego dziecko. Prawo to ma fundamentalne znaczenie jako urzeczywistniające konstytucyjną zasadę pewności prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, a która to zasada wyklucza zaskakiwanie jednostki nagłą zmianą sytuacji prawnej, w tym kształtowanej przez normy prawa miejscowego. Ma ona szczególne znaczenie właśnie w sytuacji, gdy interesy jednostki – np. w zakresie uzyskania wykształcenia – znajdują się w toku. Art. 89 ust. 1 u.p.o. tworząc prawo podmiotowe rodziców do informacji o zasadniczych kwestiach dotyczących szkoły, do której uczęszcza ich dziecko, stanowi zatem także realizację konstytucyjnej zasady ochrony interesów znajdujących się w toku. Naruszenie zawartego w art. 89 ust. 1 u.u.p.o. prawa rodzica do informacji o zamiarze likwidacji czy przekształcenia szkoły przez organ ją prowadzący, może być zatem kwalifikowane jako naruszenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 u.s.g. (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2014 r., I OSK 3045/13). Wbrew twierdzeniom skargi, do takiego naruszenia interesu prawnego skarżących w kontrolowanej sprawie jednak nie doszło.
Zasady oraz tryb likwidacji, przekształcania, łączenia szkół uregulowane zostały w ustawie Prawo oświatowe stanowiącej podstawę prawną wydania zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.p.o. szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Przepis art. 89 ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki (art. 89 ust. 9 u.p.o.). Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (art. 89 ust. 3 u.p.o.).
Podkreślić trzeba, że kryteria kontroli sądowoadministracyjnej są czysto prawne. Badaniu podlega wyłącznie zgodność z prawem podjęcia uchwały. Kontrolą nie może być więc objęta celowość likwidacji szkoły. Sąd nie może brać pod uwagę aspektu społecznego likwidacji szkoły. Uprawnienie gminy prowadzącej szkoły podstawowe położone na jej terenie do likwidacji małych szkół jest konsekwencją chronionej konstytucyjnie zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP), których działalność podlega nadzorowi wyłącznie z punktu widzenia legalności (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP).
Jak wynika z art. 89 u.p.o. ustawodawca dał organowi prowadzącemu szkołę, będącemu jednostką samorządu terytorialnego, umocowanie do rozwiązania tych placówek, jednakże nie pozostawił organowi dowolności w tym zakresie stanowiąc, że likwidacja tychże placówek jest możliwa po przeprowadzeniu sformalizowanej i bezwzględnie obowiązującej procedury. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy Prawo oświatowe procedura likwidacji szkoły składa się z dwóch równorzędnych etapów. W pierwszej kolejności organ prowadzący szkołę podejmuje uchwałę o zamiarze likwidacji placówki opiekuńczo-wychowawczej, która ma charakter intencyjny. W dalszej kolejności organ jest zobowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkoły danego typu. Jednocześnie wymagane jest uzyskanie przez organ pozytywnej opinii kuratora oświaty i dopiero po wypełnieniu tej procedury możliwe jest podjęcie kroków prowadzących do realizacji likwidacji szkoły. Opinia kuratora oświaty w przedmiocie likwidacji szkoły ma istotne znaczenie dla prowadzonego postępowania bowiem ogranicza dowolność organu w decydowaniu o zamiarze likwidacji placówki edukacyjnej.
Ocenę zasadności zarzutów dotyczących prawidłowości przeprowadzonej procedury likwidacyjnej szkoły należy rozpocząć od opisania harmonogramu działań podejmowanych w przedmiotowej sprawie. 14 października 2024 r. Rada Gminy Rząśnia podjęła uchwałę nr VII/45/2024 w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. W § 1 tej uchwały wskazano, że zamiar likwidacji zostanie zrealizowany z końcem roku szkolnego 2024/2025. W § 2 zawarto zobowiązanie i upoważnienie Wójta Gminy Rząśnia do dokonania czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, w szczególności do zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów i Łódzkiego Kuratora Oświaty oraz do wystąpienia do Łódzkiego Kuratora Oświaty o opinię o likwidacji szkoły. 26 listopada 2024 r. Wójt Gminy Rząśnia zwrócił się Łódzkiego Kuratora Oświaty z prośbą o wydanie opinii w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. nr 37/2024 Łódzki Kurator Oświaty wyraził opinię negatywną w przedmiocie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 r. Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. Stanowisko Kuratora zostało zakwestionowane zażaleniem Wójta Gminy Rząśnia. Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. nr I/6/2025 Łódzki Kurator Oświaty uwzględnił w całości zażalenie Wójta Gminy Rząśnia i zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wydał pozytywną opinię w sprawie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 r. Szkoły Podstawowej w Zielęcinie.
Opiniując pozytywnie zamiar likwidacji ww. placówki Łódzki Kurator Oświaty przytoczył argumenty organu gminy wskazujące na niekorzystną sytuację demograficzną, niski wskaźnik urodzeń oraz zachodzące procesy migracyjne, które rzutują na małą liczbę uczniów uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Zielęcinie. Konsekwencją powyższego jest sposób funkcjonowania Szkoły, tj. konieczność prowadzenia zajęć w małolicznych oddziałach co wpływa negatywnie na rozwój umiejętności społecznych wśród uczniów oraz generuje wysokie koszty utrzymania Szkoły w relacji do liczby uczniów co dodatkowo nie znajduje uzasadnienia w lepszych wynikach edukacyjnych i wychowawczych uczniów e stosunku do uczniów szkół z terenu Gminy Rząśna.
Z usług edukacyjnych Szkoły Podstawowej w Zielęcinie korzysta 18 uczniów pobierających naukę w 6 oddziałach oraz 11 dzieci w oddziale przedszkolnym. W szkole jest zatrudnionych 17 nauczycieli, z których 7 na niewielką część etatu i 7 pracowników niepedagogicznych. W obwodzie Szkoły mieszka 42 uczniów, z których 24 zostało przyjętych do Zespołu Szkolno-Wychowawczego w Rząśni. Placówka w Rząśni ma dobre warunki lokalowe, zaplecze techniczne, bazę materiałową oraz nowoczesne pomoce dydaktyczne. Jej obiekt składa się z 2-kondygnacyjnego budynku, do którego przylega hala sportowa wraz z zapleczem, siłownią, salą fitness oraz salą zabaw. Obok dziedzińca Szkoły znajduje się boisko, plac zabaw i bieżnia. Szkol
Po uzyskaniu pozytywnej opinii Łódzkiego Kuratora Oświaty, zawartej w postanowieniu z 22 stycznia 2025 r., wydano zaskarżoną uchwałę z 25 marca 2025 r.
Kluczowym zarzutem skargi jest niepoinformowanie R.T. i J.T. o zamiarze likwidacji szkoły. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że czynność zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji nie jest czynnością prawną, lecz tzw. czynnością materialno-techniczną, która polega na tym, że ma ona charakter faktyczny, a jednak pośrednio wywołuje skutki prawne, gdyż warunkuje prawidłowość procedury likwidacyjnej. Powyższa czynność mieści się w zakresie wykonania uchwały intencyjnej a zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w tym przepisie.
Zawiadomienie rodziców o zamiarze likwidacji szkoły ma walor protekcyjno-informacyjny. Zabezpiecza ono możliwość uzyskania przez rodziców wiedzy o likwidacji placówki oświatowej, do którego uczęszczają ich dzieci odpowiednio wcześniej, tak aby mieli możliwość przedstawienia swoich racji za bądź przeciwko takiemu zamiarowi, samodzielnie lub poprzez stosowne ciała (Rada Rodziców), względnie, aby zdecydowali o kontynuacji nauki dziecka w placówce przejmującej. Innymi słowy, chodzi o to, by rodzice dzieci uczęszczających do szkoły posiedli informację o jego likwidacji i mieli zapewnioną możliwość podjęcia stosownej reakcji, jeżeli uznają, że jest to konieczne.
Z akt sprawy wynika, że informacja o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie była przedmiotem zebrania rodziców zorganizowanego przez Dyrekcję Szkoły w dniu 13 lutego 2025 r. Informacja Wójta Gminy Rząśna w tej sprawie z 5 lutego 2025 r. adresowana do obojga skarżących została przekazana na ww. spotkaniu J.T., która zgodnie z oświadczeniem Dyrektora ww. placówki, po jej przeczytaniu nie podpisała potwierdzenia jej otrzymania wskazując, że sprawę tę musi skonsultować z mężem. Jak wynika z załączonych dokumentów z powodu braku zwrotu przez ww. podpisanego egzemplarza informacji w okresie od 13 do 17 lutego 2025 r. Dyrekcja Szkoły podjęła próby ich uzyskania przez jej pracownika: 17 lutego 2025 r. podczas rozmowy telefonicznej z R.T., (który oświadczył, że "żadnego pisma nie otrzymał i niczego nie podpisze"), a nadto w dniu 20 lutego 2025 r. kiedy na numery telefonów obojga skarżących (używane do bieżącego kontaktu w sprawach dzieci) przesłano smsy dotyczące konieczności zwrotu podpisanej informacji. Dodatkowo do skarżących zostały przesłane dwa zawiadomienia listami poleconymi, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez adresata. Przesyłkę, która nie została doręczona z powodu nieobecności adresatów osobiście skarżący R.T. odebrał z placówki w dniu 7 marca 2025 r.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z 25 stycznia 2022 r., II SA/Rz 1554/21, LEX nr 3334099 pogląd, według którego zawiadomienie o likwidacji przedszkola, skierowane do rodziców uczniów może być dokonane w dowolnej formie, choć oczywiście powinno ono do nich rzeczywiście dotrzeć i to w przewidzianym w ustawie terminie (np. w formie pisemnej, poprzez powiadomienie na zebraniu, na którym rodzice podpisali listę obecności lub poprzez złożenie przez rodzica oświadczenia, że powyższy fakt jest mu wiadomy). Zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 89 ust. 1 u.p.o., przy czym przyjąć należy, że liczy się realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji, np. poprzez awizowanie listu, a nie to, czy dany adresat – organ lub osoba – faktycznie z tej możliwości skorzystał. Powyższe stanowisko znajduje odniesienie także do placówki szkolnej, bowiem zgodnie z art. 4 pkt 1 u.p.o., ilekroć w ustawie jest mowa o szkole należy przez to rozumieć także przedszkole.
Oceniając prawidłowość zawiadomienia o zamiarze likwidacji Szkoły nie można pominąć, że skarżący pomimo nieodebrania awizowanych przesyłek do 28 lutego 2025 r. zawierających pismo o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w Zielęcinie mieli pełną wiedzę o planie jej likwidacji z racji tego, że skarżąca J.T. uczestniczyła w spotkaniu rodziców, na którym przekazywano jej informację z 5 lutego 2025 r. o zamiarze likwidacji szkoły, którą zobowiązała się przekazać swojemu mężowi. W sytuacji gdy skarżący R.T. jest radnym Rady Gminy Rząśna trudno byłoby przyjąć, że mieszkając i działając w relatywnie niewielkiej kilkutysięcznej społeczności nie wiedział on o zamiarze likwidacji jednej z kilku funkcjonujących na terenie gminy placówek oświatowych – tj. Szkoły Podstawowej w Zielęcinie tym bardziej, że uczęszczały do niej jego córki a sprawa zamiaru likwidacji ww. szkoły była przedmiotem uchwały Rady Gminy w Rząśnie z 14 października 2024 r. W tym stanie rzeczy za niecelowe należało uznać dodatkowe skierowanie przez organ zawiadomień do skarżących drogą pocztową.
Jakkolwiek do znajdujących się w aktach kopii informacji przekazanych i podpisanych przez pozostałych rodziców dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Zielęcinie nie dołączono listy obecności rodziców to w świetle wyroku NSA z 11 czerwca 2025 r., III OSK 1329/22, brak jest podstaw aby kwestionować oświadczenie Dyrektora ww. szkoły I.K. z 12 marca 2025 r., co do przekazania obecnej na zebraniu w dniu 13 lutego 2025 r. J.T. informacji o zamiarze likwidacji placówki zwłaszcza, że w spotkaniu brała udział mała liczba rodziców, a po spotkaniu podjęto szereg czynności mających doprowadzić do spowodowania zwrotu przez skarżących podpisanych potwierdzeń odbioru informacji. Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych przewidziane w art. 89 u.p.o. postępowanie informacyjne z jednej strony służy zebraniu opinii rodziców w przedmiocie zamierzonej likwidacji szkoły, do której uczęszczają ich dzieci (przy czym decydent nie jest związany ich stanowiskiem). Z drugiej natomiast, służy powiadomieniu rodziców, by w związku z zamierzoną likwidacją placówki, w której uczą się ich dzieci, zawczasu podjęli stosowne działania związane z nową organizacją nauki dziecka. Mogą to być działania związane z opieką, zapewnieniem transportu, a także dotyczące wyboru innej szkoły – jeżeli uznają, że wskazana placówka nie spełnia ich oczekiwań edukacyjnych. Zawiadomienie służy więc przede wszystkim temu, by rodzice mogli decydować w sprawach edukacyjnych dziecka (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III OSK 4261/21).
W ocenie Sądu oświadczenia innych rodziców uczniów zlikwidowanej szkoły tj. M.P. i K.N. były bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia skargi J. i R.T. Celem postępowania przed sądem administracyjnym nie jest ustalenie lub zmiana stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena prawidłowości działania organu z punktu widzenia reguł obowiązujących w procedurze administracyjnej w odniesieniu do konkretnej skargi.
Reasumując Sąd ocenił, że zaskarżona uchwała zawiera wszystkie wymagane prawem elementy oraz że została podjęta przez właściwy organ w prawidłowym trybie.
Ponieważ tym samym zarzuty skargi uznano za niezasadne Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
d.cz.