I OSK 2294/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. S.A. (PKP) od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę PKP na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. PKP zarzucało sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., twierdząc, że nieruchomość była zajęta pod infrastrukturę kolejową i podlegała zarządowi PKP, co powinno wyłączyć jej komunalizację. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, związany zakresem skargi kasacyjnej, ocenił zarzuty. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, samo zajęcie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową nie świadczy o istnieniu zarządu w rozumieniu przepisów prawa, a do ustanowienia zarządu wymagana była decyzja lub umowa. Brak takiego tytułu prawnego w dniu 27 maja 1990 r. oznaczał, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej i podlegała komunalizacji. Sąd odwołał się do uchwał NSA (I OPS 2/16, I OPS 5/17), które potwierdzają, że akty normatywne dotyczące PKP nie ustanawiały zarządu nad nieruchomościami w sposób wyłączający komunalizację. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów materialnych, w tym art. 34a i 34 ustawy o komercjalizacji PKP, uznano za nieskuteczne, gdyż przepisy te nie miały zastosowania do nieruchomości podlegających komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sąd zaznaczył również, że postępowanie uwłaszczeniowe, na które powoływano się w kontekście dowodzenia zarządu, ma odrębny charakter od postępowania komunalizacyjnego. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii dowodzenia zarządu nad nieruchomościami państwowymi w kontekście komunalizacji, rozróżnienie między faktycznym władaniem a formalnym zarządem, a także interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji i przepisów przejściowych.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z komunalizacją mienia państwowego w okresie transformacji ustrojowej. Interpretacja przepisów dotyczących PKP może być specyficzna dla tego przedsiębiorstwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy samo zajęcie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową i jej wykorzystywanie przez przedsiębiorstwo państwowe (PKP) w dniu 27 maja 1990 r. stanowiło podstawę do wyłączenia tej nieruchomości z komunalizacji z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo zajęcie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową i jej wykorzystywanie przez przedsiębiorstwo państwowe nie stanowiło podstawy do wyłączenia jej z komunalizacji z mocy prawa, jeśli nie istniał formalny tytuł prawny (decyzja lub umowa) ustanawiający zarząd nad tą nieruchomością na rzecz przedsiębiorstwa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że do ustanowienia zarządu nad nieruchomością państwową w rozumieniu przepisów prawa wymagana była decyzja lub umowa. Brak takiego tytułu prawnego w dniu 27 maja 1990 r. oznaczał, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej i podlegała komunalizacji. Samo faktyczne władanie nieruchomością i jej wykorzystywanie pod infrastrukturę kolejową nie było wystarczające do wykazania istnienia zarządu.
Czy przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (art. 34a w zw. z art. 34 ust. 1) miały zastosowanie do nieruchomości podlegających komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie miały zastosowania do nieruchomości, które podlegały komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż data wywołująca skutki prawne w zakresie komunalizacji (27 maja 1990 r.) była wcześniejsza niż daty określające nabycie użytkowania wieczystego na podstawie ustawy komercjalizacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji PKP nie dotyczą nieruchomości podlegających komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Data 27 maja 1990 r. jako data wywołująca skutki prawne w zakresie komunalizacji była wcześniejsza niż daty określające nabycie użytkowania wieczystego na podstawie ustawy komercjalizacyjnej, co wykluczało zastosowanie tych przepisów.
Przepisy (9)
Główne
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Nieruchomości, które nie zostały w sposób prawem przewidziany oddane w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej w dniu 27 maja 1990 r., należały do terenowego organu administracji państwowej i podlegały komunalizacji z mocy prawa.
Dz.U. 1989 nr 14 poz 74 art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.
Pomocnicze
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 11 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego) nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99 art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – decyzji lub umowy.
Dz.U. 2021 poz 146 art. 34a
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepisy te nie dotyczą nieruchomości podlegających komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Dz.U. 2021 poz 146 art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepisy te nie dotyczą nieruchomości podlegających komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Dz. U. z 1970 r. Nr 9 poz. 76 art. 16 § ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach
tj. Dz.U. nr 24, poz. 122 art. 46 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych
Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312 art. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe"
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak formalnego tytułu prawnego (decyzji lub umowy) ustanawiającego zarząd PKP nad sporną nieruchomością w dniu 27 maja 1990 r. • Nieruchomość nie była wyłączona z komunalizacji na podstawie przepisów ustawy o komercjalizacji PKP, gdyż dotyczyły one innych okresów i stanów prawnych. • Ugruntowane orzecznictwo NSA wyklucza domniemywanie zarządu i uznaje, że akty normatywne dotyczące PKP nie ustanawiały zarządu nad nieruchomościami w sposób wyłączający komunalizację.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość była zajęta pod infrastrukturę kolejową i podlegała zarządowi PKP, co wyłączało komunalizację. • Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, nie uchylając decyzji KKU wydanej z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
"(...) o zarządzie nie świadczy samo przeznaczenie nieruchomości lub jej wykorzystanie pod infrastrukturę kolejową". • "Za nieruchomość nienależącą do terenowego organu administracji państwowej można zatem uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej." • "Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania." • "W uzasadnieniu tej uchwały skład poszerzony między innymi wskazał na szczególny, odrębny charakter postępowania uwłaszczeniowego, jako mającego na celu wykazanie pozostawania danej nieruchomości w zarządzie ustanowionym przez Skarb Państwa na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej."
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Bogucka
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii dowodzenia zarządu nad nieruchomościami państwowymi w kontekście komunalizacji, rozróżnienie między faktycznym władaniem a formalnym zarządem, a także interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji i przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z komunalizacją mienia państwowego w okresie transformacji ustrojowej. Interpretacja przepisów dotyczących PKP może być specyficzna dla tego przedsiębiorstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia państwowego i interpretacją przepisów przejściowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym. Rozstrzygnięcie opiera się na bogatym orzecznictwie NSA.
“Czy infrastruktura kolejowa PKP zawsze oznaczała własność? NSA rozstrzyga kluczową kwestię komunalizacji nieruchomości.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.