I OSK 2291/22

I OSK 2291/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Kr 44/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-05-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 § 1, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 4 pkt 3b, art. 112, art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1 i 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
art. 2 ust. 2, art. 12 ust. 1, 3 i 5, art. 50
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.J. i M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 44/22 w sprawie ze skargi J.J. i M.M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 października 2021 r. nr WS-VI.7534.3.86.2021.PB w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Krakowskiego z 9 marca 2021 r. znak: GN.II.6821.1.60.2020.BL; 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego solidarnie na rzecz J.J. i M.M. kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 maja 2022 r. o sygn. akt II SA/Kr 44/22 oddalił skargę J. J. i M. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 października 2021 r. znak WS-VI.7534.3.86.2021.PB w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
J. J. i M. M. (dalej: "Skarżący") pismem z 11 maja 2020 r. zwrócili się o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. [...].
Decyzją z 9 marca 2021 r. znak: GN.II.6821.1.60.2020.BL Starosta Krakowski orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. [...]. Organ ten wskazał, iż na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 sierpnia 1986 r. znak: G.I.8431(o)18/86, zatwierdzającej m.in. projekt podziału nieruchomości nr [...], Skarb Państwa nabył własność m.in. wydzielonej działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], jako przeznaczonej pod budowę drogi publicznej - ul. [...]. Podstawę do wydania ww. decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), które przewidywały nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa z mocy prawa. W ocenie Starosty ww. tryb nabycia nieruchomości nie pozwala zastosować w odniesieniu do niej instytucji zwrotu, uregulowanej w art. 136-142a i art. 216 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ("u.g.n."), co czyniło bezprzedmiotowym postępowanie wszczęte w tym zakresie.
Wojewoda Małopolski po rozpoznaniu odwołania Skarżących decyzją z dnia 21 października 2021 r., znak WS-VI.7534.3.86.2021.PB utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wskazał, że istotą postępowania w przedmiotowej sprawie jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy nieruchomość będąca przedmiotem roszczenia o zwrot stanowi nieruchomość, do której zastosowanie znaleźć by mogły przepisy ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Organ uznał, że nabycie przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej przepisów art. 136 ust. 3 i następne u.g.n., bowiem została ona przejęta na rzecz Skarbu Państwa w związku z decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 sierpnia 1986 r. znak: G.I.8431(o)18/86, wydaną na podstawie art. 12 ust. 1, 3 stawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości orzekającą o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości m.in. przeznaczonych pod ulicę [...], w tym działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...].
Organ zauważył, że podczas gdy w art. 216 ust. 1 u.g.n. mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości "przejętych lub nabytych" na rzecz Skarbu Państwa we wskazanych w tym przepisie przypadkach, to zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości "nabytych" na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej w skrócie: u.g.g.w.n.). Taka konstrukcja omawianych przepisów stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków nabycia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bądź gminy. Tak wyraźne rozróżnienie tych dwóch form przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. "przejęcia" i "nabycia", należy uznać za wyraz zamierzonego działania ustawodawcy.
Przejście prawa własności nieruchomości w trybie art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. następowało z mocy prawa, a więc nie można w tym przypadku mówić o nabyciu w rozumieniu art. 4 pkt 3b u.g.n.
W tej sytuacji Wojewoda podzielił stanowisko Starosty Krakowskiego co do bezprzedmiotowości postępowania w omawianym zakresie, z uwagi na brak możliwości zastosowania regulacji z art. 136 ust. 3 u.g.n. w stosunku do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa z mocy prawa - na podstawie art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. - co w przedmiotowej sprawie czyniło zbytecznym badanie materialnych przesłanek zwrotu nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:
1. art. 138 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a., poprzez odstąpienie przez organ II instancji od ponownego rozpatrzenia sprawy, brak wyjaśnienia oraz analizy stanu faktycznego sprawy, a także brak wyjaśnienia stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia;
2. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji oraz art. 7, 7a, 9, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak rozpatrzenia materiału dowodowego, w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego będącego przedmiotem postępowania administracyjnego, poprzez ustalenie, że działce ewidencyjnej oznaczonej nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...] nie przysługuje status "nieruchomości wywłaszczanej";
3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji poprzez zmianę kierunku orzekania przez organ w tej samej sprawie i w tym samym stanie prawnym oraz faktycznym;
4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez organ II instancji do zarzutów podnoszonych przez Skarżących w odwołaniu, a to:
- sporządzenie przez Organ II instancji treści uzasadnienia na podstawie "wzoru kopiuj - wklej", bez analizy treści uzasadnienia odwołania, w której znajduje się argumentacja oraz uzasadnienie stawianych na początku odwołania zarzutów. Co więcej analiza uzasadnienia wskazuje, że Organ poza zapoznaniem się jedynie z zarzutami nie zapoznał się z treścią uzasadnienia odwołania.
Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 136 ust. 3 i 4 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce ruchomościami w zw. z art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do nieruchomości nabytych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczeniu, a termin nabycie w rozumieniu przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do odmiennego wniosku i uniemożliwia objęcie nieruchomości nabytej na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego decyzją o zwrocie, tj. jako przedmiotu postępowania uregulowanego rozdziałem 6 działem III ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "Sąd I instancji", "WSA w Krakowie") zauważył, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy nieruchomość przejęta na podstawie powołanego wyżej art. 12 ust. 5 u.g.g. stanowi nieruchomość wywłaszczoną, w odniesieniu do której zastosowanie znajdą przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. W ocenie tego Sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem tryb przejęcia przedmiotowej działki na rzecz podmiotu publicznoprawnego nie mieści się w zakresie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 216 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do dwóch kategorii nieruchomości. Pierwsza kategoria, to nieruchomości "przejęte lub nabyte" na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 ust. 1 u.g.n. Druga kategoria to nieruchomości "nabyte" na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 ust. 2 u.g.n. Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 3b u.g.n. ilekroć w ustawie jest mowa o zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości - należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste.
Zdaniem Sądu I instancji w świetle powyższego istniały podstawy ku temu, by różnicować pojęcia "przejęcia" i "nabycia" nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Znajdujący zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 216 ust.2 u.g.n. mówi wyłącznie o nieruchomościach "nabytych" na rzez Skarbu Państwa.
WSA Krakowie podzielił stanowisko, zgodnie z którym art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. należy interpretować w ten sposób, iż przepisy ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajdują zastosowania do przypadków przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa na mocy art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. Przemawia za tym jednoznaczne brzmienie przepisu, które pozostaje niezmienne od jego wprowadzenia na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U.04.141.1492) zmieniającej u.g.n. z dniem 22 września 2004 r., jak również wykładnia historyczna tego przepisu. Art. 216 u.g.n. posługuje się pojęciami "przejęcia" i "nabycia" nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. O ile w art. 216 ust. 1 mowa jest o nieruchomościach "przejętych lub nabytych" na rzecz Skarbu Państwa, o tyle w art. 216 ust. 2 u.g.n. mowa jest wyłącznie o nieruchomościach "nabytych". Pojęcie "nabycie" nieruchomości, użyte w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być utożsamiane z wywłaszczeniem nieruchomości na podstawie aktu administracyjnego i z przejęciem nieruchomości z mocy prawa. O ile "nabycie" nieruchomości ma w rozważanym kontekście charakter cywilnoprawny, o tyle "wywłaszczenie" i "przejęcie" są sposobami uzyskania własności właściwymi dla prawa publicznego, w tym administracyjnego. Zarówno zaś z odczytania przepisu art. 216 w kontekście historycznym, jak i z norm działu III, Tytułu I, Księgi drugiej ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) wynika, że nabycie własności nieruchomości, o którym mowa w art. 216, następuje poprzez przeniesienie własności w drodze umowy (nie wchodzą w grę inne sposoby cywilnoprawne, takie jak zasiedzenie, czy dziedziczenie). Sąd zauważył, że w przypadku, gdy nieruchomość wydzielona została, w wyniku podziału na wniosek właściciela, pod budowę ulic, nie wydawano orzeczenia o przejściu prawa własności na rzecz gminy, przy czym przejście własności następowało z mocy prawa i w dacie, gdy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. W sytuacji zatem wydzielenia gruntu pod budowę ulic na wniosek właściciela nie dochodziło do przymusowego odjęcia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. "Nabycie" nieruchomości, o którym mowa w art. 216 u.g.n., nie może być zatem utożsamiane z przejęciem nieruchomości z mocy prawa, co oznacza, że przepis ten nie odnosi się do tych nieruchomości, których własność Skarb Państwa lub gmina uzyskali wskutek wydanej decyzji, nie zaś poprzez dokonanie czynności prawnej.
WSA nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a to art. 8, art. 7, art. 7a, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli J. J. i M. M. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu:
1. art. 216 ust 2 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną interpretację i przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawarte w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do nieruchomości nabytych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczeniu, a termin "nabycie" w rozumieniu przepisu art. 216 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do odmiennego wniosku i umożliwia objęcie nieruchomości nabytej na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego decyzją o zwrocie, tj. jako przedmiotu postępowania uregulowanego rozdziałem 6 działem III ustawy o gospodarce nieruchomościami;
2. art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w zw. z art. 216 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że przejęcie nieruchomości mogło nastąpić również wtedy, gdy podział nieruchomości dokonywany był nie na wniosek jej właściciela;
3. art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną interpretacje i przyjęcie, że artykuł ten stosuje się wyłącznie do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie decyzji o wywłaszczeniu;
4. art. 32 i art. 64 ust. 2, art. 21 ust. 2, art. 2 art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stosowanego przez nie prawa.
Nadto podniesiono zarzut naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez brak rozstrzygnięcia w granicach sprawy - brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze przez Skarżących;
2. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez pominięcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku odniesienia się do zarzutów podniesionych przez Skarżących;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazali, iż postępowanie organów administracji publicznej naruszało przepisy prawa materialnego - art. art. 136 ust. 3 i 4, art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce ruchomościami, a mimo to Sąd oddalił skargę;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazali, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie — lakonicznym odniesieniem się do wydanych tej samej sprawie przez organy administracji publicznej różnych rozstrzygnięć.
Mając powyższe na uwadze Skarżący wnieśli o :
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
- ewentualnie o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym,
- zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu wskazano, iż zdaniem Skarżących nieruchomość objęta wnioskiem mieści się w zakresie przedmiotowym art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Skarżący przywołali orzeczenia sądów administracyjnych w których stwierdzono, że nabycie o którym mowa w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. dotyczy każdego przypadku odjęcia dotychczasowemu właścicielowi (uprawnionemu) jego prawa w trybie administracyjnym uregulowanym u.g.g.w.n. Przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie zawęża - tak jak ma to miejsce w art. 216 ust. 2 pkt 1 i 2 u.g.n. - podstaw prawnych nabycia nieruchomości do konkretnych norm wymienionych w nich ustaw. Oznacza to, że zakresem swym obejmuje całość tego aktu prawnego, a więc wszelkie sposoby "nabycia" nieruchomości w tej ustawie ujęte, czyli nie ogranicza się do nabycia nieruchomości jedynie w wyniku wydania decyzji o wywłaszczeniu, ani też w wyniku zawarcia umowy cywilnoprawnej.
Według Skarżących Sąd I instancji błędnie zastosował art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w zw. z art. 216 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegającą na błędnej interpretacji i przyjęciu, że przejęcie nieruchomości mogło nastąpić również wtedy, gdy podział nieruchomości dokonywany był nie na wniosek jej właściciela. Zauważono, że w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział m.in. działki 50 obowiązywał art. 12 ust. 5 w następującym brzmieniu " 5. Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości". Ustawodawca zatem nie przewidywał wówczas jakiegokolwiek wniosku właściciela koniecznego do przejęcia nieruchomości w drodze podziału. Zatem podział taki organ mógł wykonać z urzędu, bez zgody właściciela. Decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] nr GI.8431/0/18/86 z dnia 13 sierpnia 1986 r. zatwierdzająca projekt podziału nr [...] z dnia 6 sierpnia 1986 r. i orzekająca o przejściu z mocy prawa na własność Skarbu Państwa działek wchodzących w skład projektowanej u. [...] została wydana na wniosek [...] Dyrekcji Inwestycji, a nie na wniosek poprzedników prawnych Skarżących. Wydanie decyzji zatwierdzającej podział poprzedzała decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 2 czerwca 1986 r. nr UAN IX 8332/110/86 wydana przez Wydział Urbanistyki, Architektury, Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego [...]. Powyższe wskazuje, że podział został dokonany przez organ z urzędu, a nie na wniosek. To z inicjatywy, władczej woli podmiotu publicznoprawnego doszło do przejęcia nieruchomości należącej do poprzednika prawnego Skarżących. Organ wydając decyzję podziałową z dnia 13 sierpnia 1986 r. obszedł prawo, m.in. naruszając art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości, zgodnie z którym decyzja z dnia 13 sierpnia 1986 r. w istocie ma charakter decyzji wywłaszczeniowej. Zgodnie z art. 50a ust. 1 ww. ustawy wywłaszczenie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
Zdaniem Skarżących zaskarżony wyrok naruszył zasadę równości, sprawiedliwości społecznej, a także ochronę prawa własności i proporcjonalności w korzystaniu z prawa własności w zakresie zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz zaufania obywatela do państwa stanowionego przez nie prawa, tj.: art. 32 i art. 64 ust. 2 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Zarzucono też, iż zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Tymczasem w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował się do tej reguły, albowiem nie odniósł się merytorycznie do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok w ogóle nie odniósł się do argumentów podnoszonych przez Skarżących świadczących o naruszeniu art. 32 Konstytucji.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w żadnym wypadku nie wywiązał się z tego obowiązku, albowiem nie wyjaśnił swojego stanowiska i podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzestając na stwierdzeniu, iż wyraźnie zarysowane w orzecznictwie administracyjnym w dacie wydania decyzji organu I instancji jest stanowisko zgodnie z którym, zmiana własności nieruchomości na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nie mieści się w zakresie zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołał w treści uzasadnienia wyroku orzeczenia Sądów administracyjnych wydanych w latach 2008 - 2021, w których sądy orzekły, że art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie mieści się w zakresie zastosowania art. 216 ust. 2 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie Sąd ten w treści uzasadnienia wskazał na orzeczenia przemawiające za szeroką interpretacją art. 216 ust. 2 pkt. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które były wydawane w tym samym okresie, w jakim wydawane były orzeczenia przemawiające za ścisłą wykładnią art. 216 ust. 2 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Takie zachowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi poważne naruszenie prawa procesowego i ma istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem w najmniejszym nawet stopniu nie pozwala na zrozumienie takiego rozstrzygnięcia oraz merytoryczną z nim polemikę. W niniejszej zaś sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął całkowicie bezkrytycznie ustalenia organów administracyjnych, mimo iż zostały one podważone przez Skarżących. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż kontrola działalności administracji pod kątem jej zgodności z prawem nie miała w niniejszej sprawie miejsca.
Odpowiedź ma skargę kasacyjną złożył Prezydent Miasta [...] wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j.Dz. U. z 2024 r. poz 935 ze zm. p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty przytoczone w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W ramach tej kategorii zarzutów podniesiono zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. polegający na nieodniesieniu się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze tj. dotyczących naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z uwagi na wydanie przez Wojewodę w jednej sprawie dwóch różnych rozstrzygnięć.
Zgodnie za art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. O jego naruszeniu można byłoby mówić, gdyby Sąd I instancji wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Taka sytuacja nie została wskazana w ramach zarzutu naruszenia art 134 § 1 p.p.s.a. Skarżący dopatruje się naruszenia tej normy w braku odniesienia się do podnoszonych w skardze zarzutów, a wskazany przepis nie ustanawia takiego obowiązku po stronie Sądu I instancji.
Obowiązek taki można wyprowadzić z art. 141 § 4 p.p.s.a., który normuje elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku tj: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Niemniej w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie wskazano braku odniesienia się do podnoszonych w skardze zarzutów, ale brak wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia stanowiska jakie przyjął w sprawie Sąd I instancji.
Z tak sformułowanym zarzutem także nie można się zgodzić. WSA przestawił dwa poglądy wyrażone w orzecznictwie sadów administracyjnych, dotyczące interpretacji art 216 ust.2 u.g.n. , a następnie wyjaśnił z jakich przyczyn podziela jeden z tych poglądów, zgodnie z którym art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. należy interpretować w ten sposób, iż przepisy ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajdują zastosowania do przypadków przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa na mocy art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. WSA wskazało zarówno podstawę prawną rozstrzygnięcia jak wyjaśnienie przyjętej przez niego interpretacji wskazanych wyżej przepisów u.g.n. oraz u.g.g.w.n. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 nie można skutecznie kwestionować ustaleń stanu faktycznego, jak też dokonanej przez sąd kontroli prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego przez działające w sprawie organy – do czego zmierza autor skargi kasacyjnej - a jedynie kompletność uzasadnienia.
Chybiony jest nadto zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepis ten jest normą o charakterze wynikowym i określa wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd pierwszej instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł sąd pierwszej instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku sądu pierwszej instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym.
Stawiając zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a Skarżący nie powiązali go z naruszeniem konkretnych zarzutów prawa procesowego. Stąd też tak sformułowany zarzut również nie może zostać uznany za zasadny. W tym miejscu zaznaczyć należy, że systemowe odczytanie art. 176 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej, poprzez dokonywanie wyboru za wnoszącego skargę kasacyjną, który przepis prawa został naruszony i dlaczego ani też korygowania ewentualnych błędów. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego zastępowanie skarżącego w formułowaniu uzasadnienia podstaw kasacyjnych.
Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, który Skarżący powiązali z zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 2 i art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Mając na uwadze, iż zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się w części zasadne - o czym będzie mowa dalej - doszło w konsekwencji do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do omawiania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego dotyczących błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 216 ust 2 pkt 3 u.g.n., art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. należy poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym.
Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. dopuszcza możliwość zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Podkreślić przy tym należy, że przepis ten ma zastosowanie wprost do nieruchomości, których prawo własności zostało odjęte na podstawie ustawy wywłaszczeniowej obowiązującej w danym czasie (wywłaszczenie sensu stricto). Przepis ten nie ogranicza zastosowania instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jedynie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie przewidzianym przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jak zauważył NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r. o sygn. akt I OSK 2504/19 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może dotyczyć także nieruchomości wywłaszczonych na podstawie innych, wcześniejszych aktów prawnych, jeżeli odjęcie własności spełnia kryteria wywłaszczenia (takę też w J. Jaworski, A. Prusaczyk, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. 9, 2025 komentarz do art. 136).
Nadto, ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje w art. 216, że przepisy rozdziału 6 działu III dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule.
Analizując brzmienie art. 216 powołanej ustawy należy dojść do wniosku, że ma on szczególny i wyjątkowy charakter i zawiera rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach nie mieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto. Przepis ten dotyczy regulacji prawnych innych niż "wywłaszczenie" choć również skutkujących przejściem na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości.
Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.g.n., poprzez wywłaszczenie nieruchomości (sensu stricto) rozumieć należy pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Ewentualny zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić jedynie na podstawie przepisu art. 136 powyższej ustawy, przewidującego w ust. 3, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Stosowanie do art. 216 ust.2 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172); 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31); 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).
Przepis ten odwołuje się wprost do pojęcia nabycia nieruchomości, które zostało zdefiniowane na potrzeby ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 3b u.g.n., przez zbywanie albo nabywanie nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste.
Naczelny Sąd Administracyjny w mniejszym składzie podziela zatem stanowisko, iż "nabycie" nieruchomości, o którym mowa w art. 216 u.g.n., nie może być utożsamiane z "przejęciem" nieruchomości na podstawie decyzji czy też z mocy prawa, co oznacza, że przepis ten nie odnosi się do tych nieruchomości, których własność Skarb Państwa lub gmina uzyskali wskutek wydanej decyzji, nie zaś poprzez dokonanie czynności prawnej.
W rozpoznawanej sprawie , nieruchomość, której zwrotu domagają się Skarżący przeszła na własność Skarbu Państwa w skutek decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 sierpnia 1986 r. znak: G.I.8431(o)18/86, zatwierdzającej m.in. projekt podziału nieruchomości nr [...], wydanej na podstawie art. 12 ust .1 , 3 i 5 u.g.g.w.n.
Zgodnie z brzmieniem tych przepisów z daty wydania ww decyzji podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (ust. 1), podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału ( ust. 3), grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 5). Treść tego przepisu wskazuje, że przejście własności nieruchomości w analizowanym postępowaniu nie następowało w wyniku czynności prawnej, a to oznacza to, że zmiana własności nieruchomości na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie mieści się zakresie zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę, iż w opisanym w art. 12 ust. 5 u.g.g.w postępowaniu podziałowym przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa następowała w z mocy prawa, a nie na skutek decyzji wywłaszczeniowej sensu stricto. Zwracano też uwagę, iż decyzja podziałowa była dokonywana na wniosek właściciela, a więc nie dochodziło do przymusowego pozbawiania prawa własności, bowiem to z inicjatywy właściciela własność nieruchomości przechodziła na rzecz Skarbu Państwa (por. m.in. wyrok NSA z 13 czerwca 2019 r. o sygn. akt I OSK 2135/17) . Trzeba zatem zaznaczyć, iż stanowisko to wydane zostało w odniesieniu do brzmienia art. 12 ust. 5 ( a później od 10 kwietnia 1991r. do brzmienia art. 10 ust. 5 u.g.g.w), które obowiązywało od dnia 20 lipca 1988 r. Z tym dniem doszło do zmiany treści art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. (zmienionego przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Po tej nowelizacji grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodziły na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Zatem po zmianie tego przepisu przejście własności nieruchomości następowało jedynie w sytuacji gdy do podziału, a w konsekwencji do utraty prawa własności dochodziło z inicjatywy jej dotychczasowego właściciela. Od tego momentu nie można było zatem mówić o przymusowym charakterze pozbawiania tego prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż pozbawienie prawa własności nieruchomości wydzielonej w skutek decyzji podziałowej pod drogę publiczną, na podstawie art. 12 ust 5 u.g.g.w.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 lipca 1988 r. dokonywanego z urzędu mogło nosić znamiona decyzji wywłaszczeniowej sensu stricto. Zwłaszcza w sytuacji gdy tego podziału dokonywano w drodze decyzji, z urzędu lub z inicjatywy podmiotu realizującego inwestycję publiczną, bez zgody właściciela dzielonej nieruchomości, a skutkiem tego działu było pozbawienie dotychczasowego właściciela wydzielonej na ulicę części nieruchomości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka decyzja podziałowa nosi w rzeczywistości znamiona decyzji wywłaszczeniowej sensu stricto - spełnia definicję zawartą zarówno w art. 2 ust. 2 u.g.g.w.n. jak i w art. 112 u.g.n. Bezpośrednim skutkiem wydania tej decyzji było pozbawienie prawa własności w sytuacji, w której podmiotem inicjującym postępowanie podziałowe nie był bynajmniej dotychczasowy właściciel, który działa we własnym interesie gospodarczym (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2014 r., SK 7/13 odnoszące się do pozbawienia prawa własności wskutek podziału nieruchomości na wniosek właściciela na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n - OTK-A 2014, nr 8, poz. 93.)
Trzeba przy tym zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 maja 1990 r., K 1/90, OTK 1990, nr 1, poz. 2. oraz uchwale z 29 marca 1993 r., W 13/92 odnosił się do skutków podziału uregulowanego w art. 12 ust. 5 ( później art. 10 ust. 5) u.g.g.w.n. wyrażając stanowisko, iż ta forma pozyskiwania gruntów z mocy prawa przez Państwo jest w skutkach prawnych zbieżna z wywłaszczeniem, a nadto ze względu na przewidziane w tym przepisie obliczanie odszkodowania według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, przyjąć należy, że jest to forma wywłaszczenia nie poprzedzona postępowaniem właściwym dla postępowania wywłaszczeniowego.
Reasumując, decyzja podziałowa Naczelnika Dzielnicy [...] z 13 sierpnia 1986 r. znak: G.I.8431(o)18/86, wydana z inicjatywy podmiotu publicznego, wskutek której na własność Skarbu Państwa przeszła m.in. nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka [...], położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. [...], z uwagi na jej charakter i skutek stanowiła de facto decyzję wywłaszczeniową, wydaną z pominięciem procedury wywłaszczeniowej określonej wówczas w rozdziale 6 u.g.g.w.n. W odniesieniu do dotychczasowego właściciela skutek decyzji podziałaj wydawanej na podstawie art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. (w brzemieniu do dnia 20 lipca 1988 r) był taki sam jak wydania decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 50 i następne u.g.g.w.n. W obu przypadkach w skutek decyzji organu administracji publicznej dotychczasowy właściciel został pozbawiony, bez swojej woli, na rzecz Skarbu Państwa, prawa własności nieruchomości w celu realizacji celu o charakterze publicznym.
Zatem, mimo iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. - nie doszło bowiem do "nabycia" na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to przejętą nieruchomość należy uznać za nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n.
Z tych też przyczyn choć zarzut naruszenia art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. uznać należy za niezasadny, to zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. oraz art 136 ust. 3 u.g.n. Wskutek błędnej wykładni art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. organy - a za nimi Sąd I instancji - doszły do błędnej konkluzji o bezprzedmiotowości prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej, przedmiotowej nieruchomości, czym naruszyły art. 136 ust. 3 u.g.n.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej norm konstytucyjnych, zwłaszcza iż naruszenie to nie zostało szerzej uzasadnione. Jak wskazano wyżej wadliwość zaskarżonego wyroku wynikała z błędnej wykładni art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n., pominięcia brzmienia obowiązującego w dacie wydania decyzji podziałowej i błędnego założenia, iż decyzja ta została wydana wskutek inicjatywy dotychczasowego właściciela.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę właściwy organ administracji uwzględni wyżej przedstawioną ocenę prawną i przeprowadzi stosowne postępowanie w celu ustalenia zaistnienia ustawowych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.