I OSK 2282/16

I OSK 2282/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Nowak - Kolczyńska
Jolanta Rajewska
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1887/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-04-28
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1440
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1887/15 w sprawie ze skargi J. K. w decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1887/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. w decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
J. K. (dalej także, jako: "skarżący") wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. We wniosku wyjaśnił, że jest w trudnej sytuacji. Wskazał, że jego niskie możliwości zarobkowe i majątkowe spowodowane są jego niepełnosprawnością. Cierpi na zespół depresyjno-lękowy, nawracający zespół bólowy, padaczkę i ociężałość umysłową. W chwili obecnej nie ma żadnych dochodów. Ponadto podniósł, że jest osobą nieporadną życiowo.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] maja 2014 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), odmówił przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony o ponowne rozpatrzenia sprawy, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację wskazując, iż renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ w sprawie nie została spełniona przesłanka niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i wyrokiem z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1899/14 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż wydanie ostatecznej decyzji w sprawie winno być poprzedzone ponownym skierowaniem skarżącego do lekarza orzecznika ZUS w celu zbadania jego aktualnego stanu zdrowia i ustalenia zdolności do pracy oraz analizą jego sytuacji rodzinnej i finansowej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2014 r. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest możliwe jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił wszystkie warunki wymienione w tym przepisie. Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r. ustaliła, iż skarżący jest częściowo niezdolny do pracy od [...] czerwca 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r. Mając to na uwadze ZUS Oddział w K. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. przyznał skarżącemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zbiegu świadczenia określonego w art. 83, o przyznaniu którego decyduje Prezes ZUS, ze świadczeniami ustawowymi przyznawanymi przez organy emerytalno-rentowe.
Na powyższą decyzję J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji, zaskarżonym obecnie wyrokiem, skargę oddalił. Wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia - odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu - przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w zwykłym trybie. Świadczenia z ww. przepisu nie mają charakteru roszczeniowego, są bowiem finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa Zakładu nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.
Z treści art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
W ocenie Sądu I instancji, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie została spełniona przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określona w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżący nie może być uznany za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy, bądź wiekiem. Oba elementy skarżącego zaś nie dotyczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest bowiem, że skarżący, który w dacie orzekania przez organ miał [...] lat, nie osiągnął ustawowego wieku emerytalnego mężczyzn. Nie orzeczono też wobec skarżącego całkowitej niezdolności do pracy. Prezes ZUS, kierując się dyspozycją art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przez sadami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a."), zrealizował wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1899/14 i ustalił stan zdrowia skarżącego na dzień orzekania, w formie wymaganego orzeczenia komisji lekarskiej ZUS. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem ostateczne orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] czerwca 2015 r. ustalające, że skarżący jest jedynie częściowo niezdolny do pracy. Orzeczenie to zostało wydane w trybie przewidzianym w art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji, celowości przekwalifikowania zawodowego - dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu. Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2a ww. ustawy, od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Komisja lekarska podejmuje rozstrzygnięcie również w formie orzeczenia (ust. 2f).
Sąd I instancji podkreślił, że Prezes ZUS orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie może dokonywać swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS. W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane ostatecznie przez Komisję Lekarską ZUS w orzeczeniu z dnia [...] czerwca 2015 r. były wiążące dla Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Także Sąd w ramach kontroli decyzji Prezesa ZUS nie ma uprawnień do określenia stanu zdrowia osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, czy też nakazywania wydania orzeczenia o stanie zdrowia określonej treści. Rola sądu administracyjnego sprowadza się jedynie do oceny zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. To zaś wyłącznie strona skarżąca może w każdym czasie, w sytuacji pogarszającego się stanu zdrowia, wnioskować do ZUS o ponowne przeprowadzenie badań, w celu ewentualnego stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy.
Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że przyznanie skarżącemu decyzją ZUS Oddział w K. z dnia [...] lipca 2015 r. renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem przesłanki uzyskania renty wyjątkowej zakreśla art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, wymieniając wśród nich m.in. niespełnienie warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Odpadnięcie któregokolwiek ze wskazanych w tym przepisie warunków powoduje niemożność przyznania lub utratę prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zbiegu uprawnień do wzajemnie wykluczających się świadczeń w trybie zwykłym i w trybie wyjątku, a zaistnienie takiej okoliczności stanowi podstawę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.):
1. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to:
• art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne i nieuzasadnione okolicznościami przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w powyższym przepisie, które warunkują przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a także, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący;
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to:
• art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności, opierając się na niewystarczającym i budzącym wątpliwości materiale dowodowym zgromadzonym w tej sprawie, dokonał dowolnej i pobieżnej jego oceny, i tym samym oparł swoje rozstrzygnięcie tylko na części dowodów i pominął te, które dowodzą przeciwnie i przyjął za udowodnione okoliczności niepokrywające się ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, w konsekwencji czego wyrok został wydany w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, co doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi oraz utrzymania w mocy nieprawidłowej decyzji organu.
Mając powyższe na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Nadto skarżący zrzekł się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący jest osobą schorowaną i nieporadną życiowo. Cierpi na wiele chorób i leczy się od kilku lat, przyjmując środki farmakologiczne. Pomimo leczenia jego stan zdrowia nie poprawia się. Uniemożliwia to skarżącemu nie tylko podjęcie jakiejkolwiek pracy, lecz również samodzielną egzystencję. Od kilki lat skarżącym opiekuje się jego ojciec, bez pomocy którego skarżący nie jest w stanie wykonywać bieżących czynności dnia codziennego. Ze względu na stan zdrowia, nie jest także możliwe aby skarżący przekwalifikował się i wykonywał inny zawód (z wykształcenia skarżący jest mechanikiem samochodowym, pracował również jako motorniczy tramwaju). Dolegliwości, na które cierpi skarżący, w tym w znacznym stopniu rozwinięta ociężałość umysłowa bardzo utrudnia skarżącemu przyswajanie nowych informacji, a w praktyce uniemożliwia mu uczenie się, czy przystosowanie do zmieniających się warunków życia. Skarżący pomimo chęci pojęcia pracy, ma bardzo poważne problemy z jej utrzymaniem, ponieważ po każdym ataku padaczki niezbędna jest długotrwała rekonwalescencja wiążąca się z absencją w miejscu pracy, czego przykładem jest ostatni wypadek z grudnia 2014 r. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę powyższych okoliczności faktycznych i błędnie oparł się jedynie na orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS, uznającej skarżącego jedynie za częściowo niezdolnego do pracy. Spowodowało to niezasadne przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Zdaniem skarżącego, orzeczenie z dnia [...] czerwca 2015 r. w ogóle nie uwzględnia szczegółowej dokumentacji lekarskiej skarżącego, a zarówno organ jak i Sąd I instancji nie wypowiedzieli się co do faktycznej możliwości podjęcia pracy przez skarżącego, który nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na rzeczywistą, całkowitą niezdolność do pracy. W tej sprawie, okoliczności faktyczne wskazują, że skarżący spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć należy, że w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach z reguły wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny zastosowania i wykładni prawa materialnego.
Zarzut procesowy postawiony w tej sprawie, sprowadza się do twierdzenia, że Sąd I instancji nieprawidłowo dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji, gdyż nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w ten sposób, że nie zbadał w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności sprawy, oraz oparł się jedynie na części dowodów, pomijając te, które dowodzą inaczej, tj. na korzyść skarżącego kasacyjnie.
Z zarzutem tym nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia o wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Regulacja ta ma charakter szczególny, albowiem pozwala na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Z treści omawianego przepisu wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tą możliwość.
W myśl art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 powołanej ustawy oceny niezdolności do pracy oraz m.in. jej stopnia dokonuje - lekarz orzecznik ZUS. Stosownie do art. 14 ust. 2a ustawy, od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 14 ust. 3 ustawy).
W świetle art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem rentowym.
W związku z powyższym rozstrzygając wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes ZUS zobowiązany był do oceny, czy skarżący spełnia ustawowy warunek całkowitej niezdolności do pracy. Ustalenia tego, organ musiał dokonać w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] czerwca 2015 r., z którego wynika jednak, iż skarżący jest jedynie częściowo niezdolny do pracy (decyzją z dnia 8 lipca 2015 r. przyznano z resztą skarżącemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy). Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, organ nie mógł pominąć tego dowodu i oprzeć swoje rozstrzygnięcie jedynie na twierdzeniach skarżącego (jak podano - ustaleniach faktycznych). Podkreślić należy, iż w postępowaniu dotyczącym świadczenia w drodze wyjątku nie istnieje możliwość weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS, a organ rozstrzygając sprawę w drodze decyzji administracyjnej związany jest treścią takiego orzeczenia.
W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny sprawy wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym nie naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgromadzono i oceniono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla wykazania faktu niespełnienia przez skarżącego kasacyjnie warunku określonego w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postaci niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy.
W tej sprawie nie można również przyjąć, iż skarżący nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu wieku. Jak wynika z akt sprawy, J. K. obecnie ma [...] lat. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą nie neguje trudnej sytuacji życiowej (w tym i zdrowotnej) skarżącego, jednakże ani wiek ani stopień niezdolności do pracy nie pozwalają na uznanie, że spełnia on omawianą przesłankę z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zauważyć należy, iż konieczność kumulatywnego spełnienia warunków podanych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oznacza, że w przypadku niespełnienia przez wnioskodawcę warunku niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek wyłączona jest możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W takiej sytuacji zbędne jest dokonywanie analizy spełnienia przez wnioskodawcę pozostałych warunków określonych w tym przepisie. Tym samym, brak było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., a zaskarżony wyrok, wydany w oparciu o art. 151 P.p.s.a. - wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie - należało uznać za prawidłowy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.