I OSK 2271/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym błędnej oceny dowodów dotyczących budowy infrastruktury elektroenergetycznej, oraz naruszenia prawa materialnego, kwestionując wykładnię przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Argumentowała, że linia wysokiego napięcia i słup kratowy nie stanowiły realizacji celu wywłaszczenia, jakim było budowanie osiedla mieszkaniowego, lecz były inwestycją o charakterze ogólnomiejskim lub regionalnym. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, odniósł się do zarzutów procesowych i materialnych. Sąd uznał, że infrastruktura techniczna, w tym sieci elektroenergetyczne, gazowe i wodociągowe, znajdujące się na spornych działkach, były elementami funkcjonalnie związanymi z planowaną budową osiedla i niezbędnymi do jego funkcjonowania. Podkreślono, że cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko inwestycję główną, ale także infrastrukturę towarzyszącą, która umożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące błędnej oceny dowodów i wykładni prawa materialnego, uznając, że infrastruktura techniczna została zrealizowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem nieruchomości te nie podlegają zwrotowi. W sprawie wystąpiły również kwestie proceduralne związane ze śmiercią skarżącej i zawieszeniem postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'celu wywłaszczenia' w kontekście budowy infrastruktury technicznej towarzyszącej inwestycjom mieszkaniowym oraz zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z budową osiedla mieszkaniowego i towarzyszącej mu infrastruktury elektroenergetycznej, gazowej i wodociągowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy infrastruktura techniczna (np. linie energetyczne, sieci gazowe, wodociągowe) stanowiąca część wywłaszczonej nieruchomości, ale służąca również innym celom niż pierwotnie zakładane, może być podstawą do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli infrastruktura techniczna jest nierozerwalnie związana z realizacją celu wywłaszczenia (np. budową osiedla mieszkaniowego) i niezbędna do jego funkcjonowania, nawet jeśli służy również innym celom, nieruchomości te nie podlegają zwrotowi.
Uzasadnienie
NSA uznał, że cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko inwestycję główną, ale także infrastrukturę towarzyszącą, która umożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie. Infrastruktura techniczna, która została zrealizowana zgodnie z celem wywłaszczenia, nie stanowi podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości.
Jak należy interpretować przepisy dotyczące zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia (art. 137 ust. 1 u.g.n.) w kontekście budowy infrastruktury technicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeśli nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia w ciągu 7 lat lub cel nie został zrealizowany w ciągu 10 lat od ostateczności decyzji. Budowa infrastruktury technicznej, która jest funkcjonalnie związana z celem wywłaszczenia (np. osiedlem mieszkaniowym), może stanowić realizację tego celu, nawet jeśli sama infrastruktura nie jest celem głównym.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ocena realizacji celu wywłaszczenia musi uwzględniać całość inwestycji, w tym infrastrukturę towarzyszącą. Budowa infrastruktury technicznej, która jest niezbędna do funkcjonowania celu wywłaszczenia, nie wyklucza uznania, że cel został zrealizowany.
Czy sąd administracyjny może dokonywać ponownej oceny dowodów i ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie może polemizować z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez organy, chyba że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 K.p.c. nie mogą służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie może dokonywać własnej oceny dowodów.
Przepisy (17)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.c. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
u.g.n. art. 216 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieruchomość (linie energetyczne, słup) nie stanowiła realizacji celu wywłaszczenia, lecz była inwestycją o charakterze ogólnomiejskim/regionalnym. • Budowa podziemnej infrastruktury technicznej sama w sobie nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości. • Błędna wykładnia art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. przez sądy i organy administracji.
Godne uwagi sformułowania
infrastruktura techniczna jest nierozerwalnie związana z realizacją celu wywłaszczenia • cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących • Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'celu wywłaszczenia' w kontekście budowy infrastruktury technicznej towarzyszącej inwestycjom mieszkaniowym oraz zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z budową osiedla mieszkaniowego i towarzyszącej mu infrastruktury elektroenergetycznej, gazowej i wodociągowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji celu wywłaszczenia, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i deweloperów. Pokazuje, jak sądy podchodzą do kwestii infrastruktury technicznej.
“Czy infrastruktura energetyczna na Twojej działce uniemożliwia jej zwrot po wywłaszczeniu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.