I OSK 227/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. sp. z o.o. sp.k. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił sprzeciw spółki od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Spółka zarzucała naruszenie przepisów KPA i PPSA, w szczególności dotyczące kręgu stron postępowania. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że stronami postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie są wyłącznie osoby wywłaszczone zgodnie z prawem materialnym (art. 128 ust. 1 ugn), a nie cesjonariusze wierzytelności z tytułu odszkodowania, gdyż wierzytelność ta nie jest przedmiotem skutecznego rozporządzenia w prawie cywilnym. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu badając nieważność postępowania, stwierdził brak przesłanek do uwzględnienia skargi. Sąd podkreślił, że postępowanie ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej jest ograniczone do oceny przesłanek zastosowania art. 138 § 2 KPA, a nie obejmuje kontroli przepisów prawa materialnego, chyba że mają one wpływ na tę przesłankę. NSA uznał, że WSA prawidłowo zastosował art. 151a § 2 PPSA, oddalając sprzeciw, i nie naruszył przepisów, na które powoływała się spółka. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron w postępowaniach o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Dotyczy specyficznej procedury związanej ze sprzeciwem od decyzji kasatoryjnej i wywłaszczeniem nieruchomości.
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – wywłaszczony właściciel czy cesjonariusz wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stroną w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest wyłącznie osoba wywłaszczona zgodnie z prawem materialnym, a nie cesjonariusz wierzytelności, gdyż wierzytelność ta nie jest przedmiotem skutecznego rozporządzenia w prawie cywilnym.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu administracyjnym wynika z prawa materialnego. W przypadku wywłaszczenia nieruchomości, prawo do odszkodowania przysługuje wywłaszczonemu właścicielowi na podstawie art. 128 ust. 1 ugn. Odszkodowanie to jest odrębną instytucją prawa publicznego, nie tożsamą z odszkodowaniem cywilnym, a umowa cesji nie zmienia kręgu stron postępowania administracyjnego.
Jaki jest zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 KPA, a nie wszystkie aspekty postępowania administracyjnego, w tym prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego, o ile nie mają one wpływu na przesłanki decyzji kasatoryjnej.
Uzasadnienie
Postępowanie ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej jest uregulowane przepisami szczególnymi (art. 64a-64e, art. 151a PPSA), które ograniczają zakres kontroli sądu do badania prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 KPA.
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 128 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje stronę postępowania, której interes prawny lub obowiązek dotyczy postępowanie.
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy organ odwoławczy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa rodzaje orzeczeń podlegających kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli zaskarżonej decyzji przez sąd.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia decyzji lub postanowienia.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia sprzeciwu od decyzji.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki oddalenia sprzeciwu od decyzji.
p.p.s.a. art. 182 § § 2a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że skarga kasacyjna od wyroku WSA oddalającego sprzeciw od decyzji jest rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które NSA bada z urzędu.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stronami postępowania o odszkodowanie za wywłaszczenie są wyłącznie osoby wywłaszczone zgodnie z prawem materialnym, a nie cesjonariusze wierzytelności. • Zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej jest ograniczony do oceny przesłanek zastosowania art. 138 § 2 KPA.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 28 KPA w zw. z art. 128 ust. 1 ugn przez przyjęcie, że stronami postępowania powinni być cesjonariusze wierzytelności odszkodowawczej. • Naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a PPSA przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ odwoławczy prawa materialnego. • Naruszenie art. 138 § 2 KPA przez jego niezasadne zastosowanie. • Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 KPA przez niezasadną odmowę jego zastosowania. • Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 PPSA przez nieprzeprowadzenie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji. • Naruszenie art. 135 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 PPSA przez niepodjęcie działań zmierzających do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. • Naruszenie art. 151 PPSA przez niezasadne oddalenie sprzeciwu.
Godne uwagi sformułowania
wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi lub też jego następcom prawnym pod tytułem ogólnym. Nie jest to zatem roszczenie, którym uprawniony może skutecznie rozporządzać. • źródłem uprawnień do występowania w postępowaniu w charakterze strony jest przepis prawa materialnego, a nie skutek czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. • sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej ze sprzeciwem od decyzji kasatoryjnej i wywłaszczeniem nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego tego, kto ma prawo do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli i inwestorów.
“Kto naprawdę dostaje pieniądze za wywłaszczoną ziemię? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o odszkodowanie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.