I OSK 2269/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA odmówił dopuszczenia Województwa Małopolskiego do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, uznając, że wynik sprawy nie dotyczy jego interesu prawnego.
Województwo Małopolskie wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnik, powołując się na interes prawny wynikający z prawa własności nieruchomości. Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia, stwierdzając, że wynik postępowania sądowego, które dotyczyło jedynie kwestii formalnej niedopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego, nie oddziałuje na sferę praw i obowiązków Województwa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek Województwa Małopolskiego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Województwo powołało się na interes prawny wynikający z prawa własności nieruchomości, która była przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1958 roku. Postępowanie to zostało odmówione wszczęciem z powodu przekroczenia terminu. NSA, opierając się na art. 33 § 1 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że w przypadku postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, stroną jest jedynie wnioskodawca. Wynik postępowania sądowego, które dotyczyło wyłącznie kwestii formalnej niedopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego, nie wpływa na interes prawny podmiotów, które nie były stronami postępowania administracyjnego. Dlatego też, nawet hipotetyczne posiadanie interesu prawnego przez Województwo Małopolskie w postępowaniu administracyjnym, nie czyni go uczestnikiem postępowania sądowego w tej konkretnej sprawie, gdzie ocenie podlegała jedynie dopuszczalność wszczęcia postępowania. W konsekwencji, NSA odmówił dopuszczenia Województwa do udziału w postępowaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podmiot taki nie może być uczestnikiem postępowania sądowego, jeśli wynik tego postępowania dotyczy wyłącznie kwestii formalnej niedopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że w przypadku postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, stroną jest tylko wnioskodawca. Wynik postępowania sądowego, które kontroluje takie postanowienie, nie wpływa na interes prawny podmiotów, które nie były stronami postępowania administracyjnego, ponieważ nie dotyczy ono merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 33 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.
p.p.s.a. art. 33 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
u.g.n. art. 12
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 158 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa trzydziestoletni termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynik postępowania sądowego, które dotyczyło jedynie kwestii formalnej niedopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego, nie wpływa na sferę praw i obowiązków podmiotu, który nie był stroną postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Województwo Małopolskie posiada interes prawny w udziale w postępowaniu sądowym, wynikający z prawa własności nieruchomości, która była przedmiotem postępowania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. Wydanie postanowienia tej treści powoduje niemożność przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego orzeczenia z przyczyn proceduralnych. Skoro postępowanie nie toczy się, nie odnosi się ono również do interesu prawnego stron postępowania, ale jedynie do interesu prawnego podmiotu, który złożył wniosek o jego wszczęcie.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście udziału w postępowaniu sądowym, gdy przedmiotem kontroli jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie sądowe dotyczy wyłącznie kwestii formalnych, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej dotyczącej możliwości udziału w postępowaniu sądowym i definicji interesu prawnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kiedy można zostać uczestnikiem postępowania sądowego? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2269/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Dopuszczenie do udziału w postępowaniu Sygn. powiązane IV SA/Wa 471/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-10 Skarżony organ Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Odmówiono dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 33 par. 1 w zw. z art. 193 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 471/24 w sprawie ze skargi R.G., M.D., J.G., W.G., S.G., B.C. i K.G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 listopada 2023 r. znak sprawy DO.4.7613.22.2022.RF w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić dopuszczenia Województwa Małopolskiego do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Uzasadnienie Skargą kasacyjną Minister Rozwoju i Technologii zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 471/24, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu tym, pismem z 17 września 2025 r., Wojewoda Małopolski wniósł o dopuszczenie Województwa Małopolskiego do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Przedstawił argumentację świadczącą o posiadaniu przez Województwo Małopolskie interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, wynikającego z prawa własności nieruchomości, obejmującej działki nr [...], [...] i [...], obręb N., zabudowanej obiektami dawnego Małopolskiego Ośrodka Rehabilitacyjno-Opiekuńczego w N., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], której to nieruchomości dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Nabycie prawa własności przez Województwo Małopolskie mienia Skarbu Państwa nastąpiło wskutek decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 maja 2003 r., znak RR.VIII.BR.7722/4-12/02. Interes prawny upatruje w przepisach art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. 2025 poz. 1071 ze zm.) i art. 12 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2024 poz. 1145, ze zm., dalej jako "u.g.n.") Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Stosownie do treści § 2 ab initio przywołanego przepisu, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Ocena czy w danym przypadku występuje interes prawny, wynika z konfrontacji tego, co uważa się za interes prawny, z normami prawa materialnego, regulującymi określoną sferę stosunków społecznych. Uznanie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia czy istnieje przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia roszczenia albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2019 r., II OSK 2879/17, z 8 stycznia 2020 r., II OSK 1094/18, z 11 lutego 2025 r., II OSK 1316/22). Niniejsze postępowanie sądowe związane jest z kontrolą legalności postanowienia wydanego w oparciu o art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej "k.p.a."), o odmowie wszczęcia z wniosku R. G., M. D., J. G., W. G., S. G., B. C. i K.G. postępowania nieważnościowego, o którym mowa w art. 156 § 1 i n k.p.a., w stosunku do orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 lutego 1958 r., nr Sa.21/155/58 (dalej jako "orzeczenie z 25 lutego 1958 r.") w części dotyczącej stwierdzenia wywłaszczenia nieruchomości położonej w N., oznaczonej jako parcele I. kat. [...], o pow [...], I. kat. [...], o pow. [...] m2 1. kat [...], o pow. [...] m2, I. kat [...], o pow. [...] m2, stanowiących współwłasność W. B. (1/3 części), R. G. (4/15 części), M. G. (1/15 części) oraz I.G. (1/3 części) - pkt 5 orzeczenia, oraz I. kat. [...] o pow. [...] m2, stanowiących współwłasność W.B. (1/3 części), R. G. (4/15 części), M. G. (1/15 części) oraz I.G. (1/3 części) - pkt 6 orzeczenia, tj. następców prawnych ówczesnych właścicieli. W związku z powyższym należy zauważyć, że Województwo Małopolskie nie było stroną postępowań administracyjnych w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzeczenia z 25 lutego 1958 r. Dotyczy to zarówno postępowania nieważnościowego zakończonego postanowieniem Ministra Rozwoju i Technologii z 24 listopada 2023 r. nr DO.4.7613.22.2022.RF, jak i utrzymującego go postanowienia z 7 lipca 2023 r. nr DO.IV.7613.22.2022.AD. Powodem odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego było stwierdzenie, że wnioskodawcy przekroczyli trzydziestoletni termin wskazany w art. 158 § 3 k.p.a., który najpóźniej upływał 3 marca 1988 r., podczas gdy przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia złożyli 28 czerwca 2021 r. Zważywszy, że z akt archiwalnych wynika, iż objęte wnioskiem orzeczenie z 25 lutego 1958 r. zostało, zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w N. od 3 marca 1958 r. do 17 marca 1958 r., wnioskodawcy przekroczyli termin wskazany w przywołanym przepisie o 63 lata, licząc od dnia doręczania – ogłoszenia tego orzeczenia. W przypadku gdy postępowanie administracyjne zakończone zostało orzeczeniem odmawiającym wszczęcia postępowania, jego stroną jest jedynie ta osoba, która domagała się jego wszczęcia (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 661/09). Wydanie postanowienia tej treści powoduje niemożność przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego orzeczenia z przyczyn proceduralnych. Rozstrzygnięcie to nie załatwia bowiem sprawy merytorycznie co do istoty, orzeka li tylko o kwestii formalnej niedopuszczalności wszczęcia, czyli prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro postępowanie nie toczy się, nie odnosi się ono również do interesu prawnego stron postępowania, ale jedynie do interesu prawnego podmiotu, który złożył wniosek o jego wszczęcie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2014 r. sygn. akt I OZ 719/14, z 19 września 2025 r., I OSK 1119/25). W związku z powyższym, nawet hipotetyczne przysługiwanie Województwu Małopolskiemu statusu uczestnika w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 lutego 1958 r., nr Sa.21/155/58, z uwagi na wskazywany we wniosku interes prawny, nie czyni go uczestnikiem postępowania sądowego w niniejszej sprawie, w którym ocenie podlega wyłącznie to, czy wnioskodawcy mogli spowodować wszczęcie takiego postępowania. Dlatego też wynik postępowania sądowego wywołanego ww. skargą kasacyjną nie będzie oddziaływał na sferę praw i obowiązków wnoszącego o dopuszczenie do udziału. Kwestia istnienia po stronie Województwa Małopolskiego interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. byłaby aktualna dopiero wówczas, gdyby przedmiotem zaskarżenia do sądu było przedmiotowe orzeczenie wydane już we wszczętym z wniosku R. G., M. D., J. G., W. G., S. G., B. C. i K. G. postępowaniu nadzorczym, co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI