I OSK 2261/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Postanowieniem tym utrzymano w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy odmawiającą wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Powodem odmowy było ustalenie, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi pas drogowy ulicy [...], zaliczonej do dróg gminnych. Organy administracji i Sąd I instancji opierały się na wypisie z ewidencji gruntów, który wskazywał na użytek 'dr' i status drogi gminnej. Skarżąca podnosiła, że działka ta od lat jest w jej użytkowaniu wieczystym, obciążona służebnościami, a jej charakter jako drogi publicznej nie został należycie udowodniony. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną, stwierdzając naruszenie art. 218 § 2 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Sąd podkreślił, że samo oznaczenie w ewidencji gruntów jako 'dr' nie przesądza o statusie drogi publicznej, a postępowanie wyjaśniające powinno ustalić rzeczywisty charakter działki, zwłaszcza w kontekście innych okoliczności wskazujących na jej prywatnoprawny charakter (np. pobieranie opłat za użytkowanie wieczyste). NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów administracji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu postępowania wyjaśniającego w sprawach o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza gdy pojawiają się wątpliwości co do charakteru nieruchomości (np. częściowo stanowiącej drogę). Podkreślenie znaczenia analizy wszystkich dostępnych dokumentów i dowodów, a nie tylko danych z ewidencji gruntów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniem użytkowania wieczystego i charakterem nieruchomości jako drogi. Interpretacja przepisów k.p.a. i ustawy o przekształceniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, może oprzeć się wyłącznie na danych z ewidencji gruntów wskazujących, że działka stanowi pas drogowy, bez przeprowadzenia pogłębionego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy jest to droga publiczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ma obowiązek przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, zwłaszcza gdy inne okoliczności sprawy (np. pobieranie opłat za użytkowanie wieczyste, obciążenie służebnościami) wskazują na wątpliwości co do statusu drogi publicznej.
Uzasadnienie
Samo oznaczenie w ewidencji gruntów jako 'dr' i adnotacja 'droga gminna' nie jest wystarczające do odmowy przekształcenia, jeśli nie zostało to poparte analizą dokumentów potwierdzających status drogi publicznej i nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.
Czy nieruchomość, której część stanowi pas drogowy, może zostać przekształcona z prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeśli nie jest to droga publiczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustawa o przekształceniu nie wyłącza możliwości przekształcenia nieruchomości, na których znajduje się droga dojazdowa (wewnętrzna) niebędąca drogą publiczną.
Uzasadnienie
Ustawa przekształceniowa dotyczy nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, a samo oznaczenie działki jako drogi w ewidencji nie przesądza o jej statusie drogi publicznej, która jest wyłączona z obrotu i nie może być przedmiotem użytkowania wieczystego innych podmiotów.
Jakie znaczenie dla postępowania o wydanie zaświadczenia o przekształceniu ma wpis w księdze wieczystej?
Odpowiedź sądu
Wpisy w księdze wieczystej, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowią podstawę dla organu administracji, który nie może dokonywać odmiennych ustaleń prawnych.
Uzasadnienie
Organ administracyjny powinien opierać się na danych wynikających z księgi wieczystej, która w tym przypadku wskazywała na współużytkowanie wieczyste nieruchomości przez osoby fizyczne, co było kwestionowane przez organy.
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 218 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające przed wydaniem zaświadczenia.
ustawa o przekształceniu art. 1 § ust. 1
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Określa przesłanki przekształcenia.
ustawa o przekształceniu art. 1 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Dotyczy nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.d.p. art. 2a
Ustawa o drogach publicznych
Określa własność dróg publicznych i zakaz przenoszenia ich na rzecz podmiotów innych niż samorządy.
u.k.w.h. art. 8
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
u.k.w.h. art. 24
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Prowadzenie oddzielnych ksiąg wieczystych dla każdej nieruchomości.
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości gruntowej.
k.c. art. 143
Kodeks cywilny
Granice prawa własności nieruchomości.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
p.p.s.a. art. 106 § § 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odesłanie do przepisów k.p.c. w zakresie postępowania dowodowego.
p.p.s.a. art. 157 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o uzupełnienie wyroku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniechanie przeprowadzenia przez organy administracji i sąd I instancji postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, czy działka ewidencyjna nr [...] stanowi drogę publiczną. • Niewystarczalność danych z ewidencji gruntów (oznaczenie 'dr', adnotacja 'droga gminna') do definitywnego ustalenia statusu drogi publicznej. • Nieruchomość, której część stanowi droga dojazdowa (wewnętrzna), może podlegać przekształceniu, jeśli nie jest drogą publiczną.
Odrzucone argumenty
Stanowisko organów i WSA, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi pas drogowy ulicy [...] zaliczonej do dróg gminnych, co wyklucza przekształcenie.
Godne uwagi sformułowania
organ może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające • oznaczenie w ewidencji gruntu symbolem dr i zaliczenie do użytku drogowego dotyczy zarówno dróg publicznych, jak i dróg wewnętrznych • samo oznaczenie użytku gruntowego tym symbolem nie oznacza zatem, że wchodzi on w skład drogi publicznej
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kremer
członek
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu postępowania wyjaśniającego w sprawach o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza gdy pojawiają się wątpliwości co do charakteru nieruchomości (np. częściowo stanowiącej drogę). Podkreślenie znaczenia analizy wszystkich dostępnych dokumentów i dowodów, a nie tylko danych z ewidencji gruntów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przekształceniem użytkowania wieczystego i charakterem nieruchomości jako drogi. Interpretacja przepisów k.p.a. i ustawy o przekształceniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie wyjaśniające w administracji i jak łatwo można popełnić błąd proceduralny, który prowadzi do uchylenia decyzji. Dotyczy powszechnego problemu przekształceń własnościowych.
“Droga gminna czy prywatny dojazd? Kluczowe postępowanie wyjaśniające w sprawie przekształcenia własności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.