I OSK 2253/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-13
NSAAdministracyjneWysokansa
dodatek węglowygospodarstwo domoweadrespostępowanie administracyjneKPANSAprawo materialnezasada informacyjnawywiad środowiskowy

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że brak możliwości ustalenia odrębnego adresu dla gospodarstw domowych pod jednym adresem nie obciąża wnioskodawcy, jeśli organ nie podjął odpowiednich działań.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego S.F., który zamieszkiwał pod jednym adresem z córką i synem, prowadząc odrębne gospodarstwa domowe w różnych częściach budynku. WSA uchylił decyzję odmowną, uznając, że organ nie zastosował właściwie przepisów dotyczących sytuacji, gdy ustalenie odrębnego adresu było niemożliwe do 30 listopada 2022 r. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podkreślając, że ciężar wykazania podjęcia działań w celu ustalenia odrębnego adresu spoczywa na organie, a nie na wnioskodawcy, jeśli organ nie poinformował go o ryzyku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję o odmowie przyznania dodatku węglowego S.F. S.F. wraz z synem prowadzili odrębne gospodarstwa domowe w głównym budynku, a córka zamieszkiwała w pomieszczeniach w budynku gospodarczym, oba pod tym samym adresem. Wnioskodawca złożył wniosek o dodatek węglowy, jednak organ odmówił jego przyznania, powołując się na brak możliwości ustalenia odrębnego adresu dla gospodarstw domowych do 30 listopada 2022 r. oraz fakt, że córka otrzymała już dodatek. WSA uznał, że organ nie zastosował prawidłowo art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym, który przewiduje wyjątek od zasady jednego dodatku na adres, gdy ustalenie odrębnego adresu jest niemożliwe. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania podjęcia działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu spoczywa na organie, a nie na wnioskodawcy, zwłaszcza gdy organ nie poinformował strony o ryzyku związanym z brakiem takich działań, zgodnie z zasadą zaufania do organów państwa i obowiązkiem informacyjnym wynikającym z KPA. Sąd wskazał również na utrwalony pogląd orzeczniczy, że obowiązek informowania stron przez organ powinien być rozumiany szeroko, a urzędnik ma obowiązek jasnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i ryzyka związanego z zaplanowanymi działaniami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przyznanie dodatku węglowego w takiej sytuacji nie jest uzależnione od podjęcia przez wnioskodawcę formalnych działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania, jeśli organ nie poinformował go o tym wymogu i ryzyku.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że ciężar wykazania podjęcia działań w celu ustalenia odrębnego adresu spoczywa na organie, a nie na wnioskodawcy, zwłaszcza gdy organ nie poinformował strony o ryzyku związanym z brakiem takich działań, zgodnie z zasadą zaufania do organów państwa i obowiązkiem informacyjnym wynikającym z KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

udw art. 2 § ust. 3c

Ustawa o dodatku węglowym

udw art. 2 § ust. 3d

Ustawa o dodatku węglowym

Pomocnicze

udw art. 2 § ust. 1

Ustawa o dodatku węglowym

udw art. 2 § ust. 3a

Ustawa o dodatku węglowym

udw art. 2 § ust. 3b

Ustawa o dodatku węglowym

udw art. 16

Ustawa o dodatku węglowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.w.t.i.r.o.c.e.b. art. 27a § ust. 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie poinformował strony o ryzyku związanym z brakiem podjęcia działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu. Ustalenie odrębnego adresu dla gospodarstw domowych nie było możliwe do 30 listopada 2022 r. z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy (np. długi czas oczekiwania na nadanie numeru).

Odrzucone argumenty

Wnioskodawca nie podjął wystarczających działań w celu ustalenia odrębnego adresu dla swojego gospodarstwa domowego. Organ prawidłowo odmówił przyznania dodatku węglowego, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki z art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym.

Godne uwagi sformułowania

Prawo nie może być interpretowane w oderwaniu o celów, którym ma służyć. Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa), winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami.

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Łaskarzewska

sędzia

Maria Grzymisławska-Cybulska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego w sytuacji zamieszkiwania wielu gospodarstw domowych pod jednym adresem, a także obowiązków informacyjnych organów administracji publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkiem węglowym i terminami jego przyznawania. Interpretacja obowiązków informacyjnych organów jest jednak szersza.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak ważne są obowiązki informacyjne organów administracji. Pokazuje też, jak złożone mogą być sytuacje faktyczne w praktyce.

Dodatek węglowy: Czy urząd musi Cię informować o ryzyku utraty świadczenia?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2253/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 519/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-07-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 3c w zw. z art. 2 ust. 3d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art.8, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 519/23 w sprawie ze skargi S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 kwietnia 2023 r. znak SKO.4146.350.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 519/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 kwietnia 2023 r. znak SKO.4146.350.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia 7 marca 2023 r. znak GOPS.5402.2.1826. 2022.2023 (k. 17, 19-22v, 34-35 akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej Kolegium lub skarżący kasacyjnie), reprezentowane przez r. pr. K.W., zaskarżając w całości wyrok II SA/Łd 519/23, zarzucając wyrokowi naruszenie:
1. prawa materialnego:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 2 ust. 1 i 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z "2023 r. poz. 1630", dalej udw), przez ich błędną wykładnię i uznanie, że przyznanie świadczenia w postaci dodatku węglowego w warunkach określonych w art. 2 ust. 3c udw, tj. gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie zostało uzależnione od uprzedniego podjęcia przez zainteresowaną osobę działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa domowego, które to działania nie zakończyły się ustaleniem odrębnego adresu;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 2 ust. 3c udw, przez jego błędną wykładnię i uznanie, że sam fakt nieustalenia przez skarżącego odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. świadczył o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach;
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 2 ust. 3d udw, przez ich błędną wykładnię i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że powołany przepis udw miał zastosowanie w sprawie;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 2 ust. 3c i ust. 3d udw, przez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji, i decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymieniony przepisy udw;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023, poz. 775 ze zm., dalej kpa), przez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymienione przepisy kpa;
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 79a § 1 kpa, przez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że wymieniony przepis kpa znajduje zastosowanie w sprawie dotyczącej wypłaty dodatku węglowego w związku z przesłanką określoną w art. 2 ust. 3c udw polegającą na konieczności podjęcia przez zainteresowaną osobę działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa domowego, które to działania nie zakończyły się ustaleniem odrębnego adresu;
d. art. 141 § 4 ppsa przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku jego podstawy prawnej w zakresie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 [kpa].
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; rozpoznanie skargi S.F. (dalej wnioskodawca lub skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia "14 lutego" [winno być "14 kwietnia" - uw. NSA, k. 4 akt Kolegium] 2023 r. znak SKO.4146.250.23 i jej oddalenie, jako bezzasadnej; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; zasądzenie od skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; Kolegium zrzekło się rozpoznania sprawy na rozprawie i wniosło o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (k. 38-43v akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które - jej zdaniem - zostały naruszone przez Sąd I instancji (art. 174 i 176 ppsa). Przytoczenie podstaw kasacyjnych winno polegać na wskazaniu konkretnych przepisów, konkretnego aktu normatywnego i stopnia ich naruszenia. Ma to istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ppsa sąd II instancji jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania (postanowienie NSA z 24. 11.2004 r. OSK 948/04; wyrok NSA z 19.1.2012 r. II GSK 1449/10, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19).
Zarzuty naruszenia art. 2 ust. 1, 3c i 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z "2023 r. poz. 1630") zostały postawione niestarannie.
Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 § 1 ppsa; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 343-344, uw. 1 - zasada tempus regit actum). Autor skargi kasacyjnej jako wzorce kontroli wskazał art. 2 ust. 1, 3c i 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. z "2023 r. poz. 1630", mimo że ów jednolity tekst ustawy o dodatku węglowym wszedł w życie dnia 17 sierpnia 2023 r. - uwaga NSA), gdy tymczasem w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa o dodatku węglowym obowiązywała w brzmieniu j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 141, zm. poz. 295). Mimo tej niestaranności, zarzuty te nadawały się do rozpoznania.
Na podstawie art. 2 ust. 3c udw w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Dnia 23 listopada 2022 r. skarżący wniósł o wypłatę dodatku węglowego (w błędnie nieponumerowanych aktach Wójta). Organy ustaliły, że na wskazany we wniosku adres ([...]) wcześnie córka skarżącego (dalej córka) wniosła o wypłatę dodatku węglowego. Decyzją przyznano córce już dodatek węglowy, który jej wypłacono dnia 6 października 2022 r. Po 2 wizytach w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w trakcie których pracownik GOPS nie zdołał się skontaktować z wnioskodawcą a rozmawiał z córką wnioskodawcy, i nieudanej próbie rozmowy telefonicznej, po kolejnej próbie rozmowy telefonicznej uzgodniono termin wizyty. W trakcie wizyty dnia 9 grudnia 2012 r. pracownik GOPS ustalił, że na tej nieruchomości znajduje się dom piętrowy a nadto ciąg budynku gospodarczego, w którym obok garaży znajdują się 2 zamieszkałe pomieszczenia. Każdy z tych budynków znajduje się pod numerem [...]. Po uzyskaniu informacji, że w terminie do 30 listopada 2022 r. nie podjęto żadnych działań dla nadania odrębnego adresu zamieszkania dla wnioskodawcy, pozostawiono druk oświadczenia dla wnioskodawcy z prośbą o wyjaśnienie powodu, dla którego nie było możliwe ustalenie nowego adresu dla poszczególnych gospodarstw domowych pod tym samym adresem. Oświadczenia Wójtowi nie dostarczono.
Dnia 29 grudnia 2022 r. (prezentata GOPS G.) syn skarżącego K.F., będący pełnomocnikiem ojca, oświadczył, że "[...] podczas składania wniosku dla mojego taty S.F., zostałem poinformowany przez pracownice gminy, iż Urząd Gminy nie jest w stanie wydać nowego numeru dla budynku zamieszkiwanego przez moją siostrę J.F. mieszczącego się obecnie pod adresem [...], do 30 listopada 2022 roku. (w błędnie nieponumerowanych aktach Wójta).
Wójt decyzją z 7 marca 2023 r., powołując art. 2 ust. 2, 16 udw (Dz.U. z 2023 r. poz. 141 ze zm. [poz. 295 - uw. NSA]) odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku, że gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a udw). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b udw). Uzasadniając odmowne załatwienie wniosku wskazano, że podjęto próby uzyskania informacji, czy w terminie do 30 listopada [2022 r.] podjęto działania dla ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych. Mimo kontaktów telefonicznych i wizyt w środowisku nie otrzymano oświadczenia dotyczącego podejmowanych działań, co jest warunkiem niezbędnym dla pozytywnego załatwienia wniosku.
Decyzją z 14 kwietnia 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję z 7 marca 2023 r. wskazując, że z akt sprawy nie wynika, by do dnia 30 listopada 2022 r. podjęto działania mających na celu nadanie odrębnego numeru porządkowego dla jednego z budynków znajdujących się pod ww. adresem (k. 4 akt Kolegium).
Zaskarżony wyrok nie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 2 ust. 1, 3c i 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141, zm. poz. 295).
Prawo nie może być interpretowane w oderwaniu o celów, którym ma służyć.
Złożony przez skarżącego wniosek dotyczył dodatku węglowego. Skarżący trafnie wskazywał, że w toku wizyty w środowisku ustalono, że pod jednym numerem porządkowym znajdują się dwa odrębne budynki: 1. mieszkalny, w którym mieszka wnioskodawca i jego syn K.F. - ów budynek ogrzewany kotłem na paliwo stałe - ekogroszek; 2. ciąg budynku gospodarczego, w którym są dwa pomieszczenia mieszkalne, zajmowane przez córkę wnioskodawcy - pomieszczenia te ogrzewane są kozą.
Trafnie Sąd I instancji wskazał, że wyjątek od art. 2 ust. 3a i 3b udw przewiduje art. 2 ust. 3c udw, bowiem w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się art. 2 ust. 3a i 3b [udw] do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Stosownie do art. 2 ust. 3d udw w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 3c udw, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt [...] przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt [...] dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
W oświadczeniu z 29 grudnia 2022 r. syn skarżącego i jednocześnie jego pełnomocnik oświadczył, że podczas składania wniosku został poinformowany przez pracownice urzędu gminy, że "[...] Urząd Gminy nie jest w stanie wydać nowego numeru dla budynku zamieszkiwanego przez siostrę J.F. mieszczącego się obecnie pod adresem [...], do 30 listopada 2022 r.". Pismem z 29 grudnia 2022 r. skarżący wyjaśnił, że według informacji udzielonej przez pracownice Urzędu nadanie numeru dla budynku trwa około 30 dni i nie jest możliwe żeby został on nadany do końca listopada 2022 r. Z załączonej do akt notatki pracownika GOPS z 9 grudnia 2022 r. (w błędnie nieponumerowanych aktach Wójta) z wizyty w środowisku z 9 grudnia 2022 r., budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje skarżący to dom jednorodzinny murowany piętrowy, w którym zamieszkuje skarżący wraz z synem (prowadzą odrębne gospodarstwa domowe). W budynku mieszkalnym, w kotłowni znajduje się zainstalowany kocioł na paliwo stałe (ekogroszek). Na posesji znajduje się ciąg budynku gospodarczego, przy którym obok garaży znajdują się dwa pomieszczenia, w których zamieszkuje córka wnioskodawcy, która wcześniej otrzymała dodatek węglowy. W pomieszczeniach zajmowanych przez córkę skarżącego zainstalowany i eksploatowany jest piec typu koza.
W tej sytuacji, ewentualne konsekwencje braku podjęcia działań w celu ustalenia odrębnego adresu dla gospodarstwa domowego w stosownym terminie, nie mogły obciążać wnioskodawcy, co słusznie podniósł Sąd I instancji, wskazując, że organ winien był zastosować art. 2 ust. 3d udw.
Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sądów administracyjnych i doktrynie jest pogląd, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa), winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji [z 22 lipca 1952 r., pozostającego w mocy na podstawie art. 77 in fine Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. - Dz. U. nr 84, poz. 426 ze zm.; obecnie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 r. nr 114, poz. 946, dalej Konstytucja RP)] sposób rozumienia art. 9 kpa (wyrok SN z 23.7.1992 r. III ARN 40/92 z aprobującymi glosami: W. Tarasa - PiP 1993/3/112; J. Zimmermanna - PiP 1993/8/116 i n.; akceptowany przez B. Adamiak w : B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.B. Beck 2024, s., s. 119-124 nb 1-5 i Zespół pod red. A. Wróbla, Kpa orzecznictwo piśmiennictwo Zakamycze 2002, s. 144, uw. 8; także B. Adamiak - op. cit., s. 112-118, nb 1-11 do art. 8 kpa).
Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 2 ust. 3c i ust. 3d udw; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa i w zw. z art. 79a § 1 kpa i art. 141 § 4 ppsa w zakresie braku wyjaśnienia podstawy prawnej w zakresie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby organy informowały wcześniej stronę stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej kpa) o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony przez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane.
Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sądów administracyjnych i doktrynie jest pogląd, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa), winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji [z 22 lipca 1952 r., pozostającego w mocy na podstawie art. 77 in fine Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. - Dz. U. nr 84, poz. 426 ze zm.; obecnie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 r. nr 114, poz. 946, dalej Konstytucja RP)] sposób rozumienia art. 9 kpa (wyrok SN z 23.7.1992 r. III ARN 40/92 z aprobującymi glosami: W. Tarasa - PiP 1993/3/112; J. Zimmermanna - PiP 1993/8/116 i n.; akceptowany przez B. Adamiak w : B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.B. Beck 2024, s., s. 119-124 nb 1-5 i Zespół pod red. A. Wróbla, Kpa orzecznictwo piśmiennictwo Zakamycze 2002, s. 144, uw. 8; także B. Adamiak - op. cit., s. 112-118, nb 1-11 do art. 8 kpa).
Za nieuzasadniony uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 ppsa w zw. art. 2 ust. 1 i ust. 3c udw, przez ich błędną wykładnię i uznanie, że przyznanie świadczenia w postaci dodatku węglowego w warunkach określonych w art. 2 ust. 3c udw, tj. gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie zostało uzależnione od uprzedniego podjęcia przez zainteresowaną osobę działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa domowego. W tym zakresie Skład orzekający podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 7.3.2024 r. I OSK 2701/23, gdzie Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych ukształtowanie na gruncie analogicznych przepisów (wyroki WSA w Gliwicach z: 31 maja 2023 r. II SA/Gl 474/23, z 19 lipca 2023 r. II SA/Gl 391/23; z 31 stycznia 2024 r. II SA/Gl 1064/23; wyrok WSA w Poznaniu z 15 grudnia 2023 r. II SA/Po 290/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 listopada 2023 r. II SA/Bd 371/23, cbosa ) stanął na stanowisku, że w odniesieniu do braku możliwości ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych ustawodawca wcale nie uzależnił stwierdzenia wystąpienia tej przesłanki normatywnej od podjęcia przez osobę ubiegającą się o dodatek formalnych kroków zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, takich jak uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego czy też od potwierdzenia tej okoliczności stosownym dokumentem urzędowym bądź innym skonkretyzowanym dowodem. Uwzględniając dokumentację niezbędną dla zainicjowania tego rodzaju postępowania, poważne wątpliwości budziłoby dokonanie tego w terminie do 30 listopada 2022 r. w sytuacji, gdy opisana wyżej nowelizacja weszła w życie niecały miesiąc wcześniej - 3 listopada 2022 r. Odmienne stanowisko skutkowałoby nałożeniem na osoby ubiegające się o świadczenie wymogów, których nie przewiduje ustawa. Byłoby to sprzeczne z zasadą praworządności - zasadą działania organów na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Niezasadnie w tym kontekście skarga kasacyjna zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 ppsa. Zgodnie z art. 141 § 4 pppsa uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa - będącego przepisem procesowym - w myśl art. 174 pkt 2 ppsa może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego typu wpływ ewentualnego naruszenia wymogów uzasadnienia, skargą kasacyjną wykazany nie został.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI