I OSK 2253/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów administracji, uznając, że świadczenie na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej przysługuje do czasu faktycznego opuszczenia rodziny przez dziecko, co nie nastąpiło w marcu 2020 r.
Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji o uchyleniu świadczenia na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej. Skarżąca M. B. twierdziła, że świadczenie powinno jej przysługiwać nadal, mimo że dziecko przebywało u rodziców matki. Organy i WSA uznały, że dziecko faktycznie opuściło rodzinę zastępczą w marcu 2020 r. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, stwierdzając, że do faktycznego opuszczenia rodziny nie doszło, a dziecko nadal przebywało pod opieką zastępczą, a rodzic zastępczy ponosił koszty jego utrzymania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji uchylającej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. B. w rodzinie zastępczej. Decyzją z października 2018 r. Starosta przyznał świadczenie, jednak decyzją z lipca 2020 r. uchylił ją z dniem marca 2020 r., uznając, że dziecko opuściło rodzinę zastępczą. WSA oddalił skargę M. B. na tę decyzję. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego (art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) oraz przepisów postępowania. NSA uznał skargę kasacyjną za skuteczną. Sąd stwierdził, że do faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez D. B. nie doszło w marcu 2020 r., ponieważ dziecko przebywało u rodziców matki za zgodą rodzica zastępczego, a orzeczenie sądu o rozwiązaniu pieczy zastępczej zapadło dopiero w lipcu 2020 r. Ponadto, do tego czasu rodzic zastępczy ponosił koszty utrzymania dziecka. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracji, zasądzając od SKO na rzecz M. B. zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie przysługuje do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko, pod warunkiem, że nie zapadło orzeczenie sądu o rozwiązaniu pieczy zastępczej i rodzic zastępczy nadal ponosi koszty utrzymania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że "faktyczne opuszczenie" rodziny zastępczej w rozumieniu art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wymaga zarówno faktycznego nieprzebywania dziecka w rodzinie, jak i zapadnięcia orzeczenia sądu o rozwiązaniu pieczy. W tej sprawie dziecko przebywało u rodziców matki za zgodą rodzica zastępczego, a orzeczenie sądu zapadło później, co oznacza, że świadczenie nadal przysługiwało.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
u.p.z. art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Faktyczne opuszczenie rodziny zastępczej wymaga, aby dziecko rzeczywiście w niej nie przebywało ORAZ zapadło orzeczenie sądu w sprawie rozwiązania pieczy zastępczej.
u.p.z. art. 80 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Pomocnicze
k.p.a. art. 154 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 11
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.r.o. art. 92
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.c. art. 5791 § § 3
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 87 ust. 1 u.p.z. poprzez błędne przyjęcie, że w marcu 2020 r. doszło do faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 i 2 k.p.a.) poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i nie uwzględnienie związku przyczynowo-skutkowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 80 ust. 1a u.p.z. (niezasadne, gdyż decyzja dotyczyła świadczenia na utrzymanie, a nie świadczenia wychowawczego). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (niezasadne, uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. (niezasadne, WSA nie stosuje art. 138 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
"faktyczne opuszczenie" rodziny zastępczej w rozumieniu art. 87 ust. 1 u.p.z. - co do zasady - wypełniać będzie sytuacja gdy: po pierwsze - dziecko rzeczywiście w rodzinie zastępczej nie przebywa. Po drugie - zapadło orzeczenie sądu w sprawie rozwiązania pieczy zastępczej. Pomoc publiczna dla rodziny zastępczej jest zasadą, a jej brak wyjątkiem. Z momentem umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej materializuje się po stronie państwa obowiązek zapewnienia tej rodzinie środków finansowych na utrzymanie dziecka.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Maciej Dybowski
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"faktycznego opuszczenia\" rodziny zastępczej w kontekście prawa do świadczeń, a także relacji między orzeczeniem sądu o umieszczeniu dziecka a nabyciem pełni praw rodzicielskich przez matkę po osiągnięciu pełnoletności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, gdzie rodzic zastępczy nadal ponosi koszty utrzymania, a dziecko przebywa tymczasowo poza rodziną zastępczą, ale bez formalnego rozwiązania pieczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wsparcia dla rodzin zastępczych i praw dziecka, pokazując, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i prawnego dla przyznawania świadczeń.
“Czy dziecko opuściło rodzinę zastępczą? Kluczowe znaczenie ma nie tylko fizyczna obecność, ale i formalne orzeczenie sądu.”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2253/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-09-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-12-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Maciej Dybowski Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Łd 248/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-08-17 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 154 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2020 poz 821 art. 87 ust. 1 Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 248/21 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. B. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r. sygn. II SA/Łd 248/21 oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2020 r., którą (z dniem [...] marca 2020 r.) uchylono decyzję z dnia [...] października 2018 r. w sprawie przyznania rodzinie zastępczej spokrewnionej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. B. . Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] października 2018 r. Starosta [...] przyznał rodzinie zastępczej spokrewnionej M. B. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania D. B. ur. [...] września 2018 r. umieszczonego w rodzinnej pieczy zastępczej (...) do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Starosta [...] uchylił z dniem [...] marca 2020 r., własną decyzję z dnia [...] października 2018 r., w sprawie przyznania rodzinie zastępczej spokrewnionej M. B. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. B. . Decyzja ta stała się ostateczna. M. B. wniosła do Starosty [...] o uchylenie w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego – dalej jako: "k.p.a.", decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2020 r. Decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. Starosta [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lipca 2020 r. Z decyzją ta nie zgodziła się M. B., ale po rozpoznaniu jej odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 821 z późn. zm. - dalej jako: "u.p.z."), rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania. Z kolei zgodnie z art. 87 ust. 1 u.p.z. świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88. Kolegium przyjęło, że momentem końcowym przysługiwania wskazanych świadczeń i dodatków jest faktyczne opuszczenie rodziny zastępczej przez dziecko. Wskazano, że z akt sprawy wynika, że na dzień 9 marca 2020 r. ustalono, że małoletni D. B. opuścił rodzinę zastępczą, i razem z matką - S. B. , zmienił miejsce zamieszkania. Powyższa okoliczność, w ocenie Kolegium, stanowi o wystąpieniu w sprawie zdarzenia, z którym należało wiązać utratę przez Skarżącą prawa do świadczeń pieniężnych. W związku z tym, w ocenie Kolegium, błędnie twierdzi ona, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja sprzeczna z prawem, która odmawia należnych jej świadczeń. M. B. zaskarżyła decyzję Kolegium, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r. sygn. II SA/Łd 248/21 skargę tę oddalił. W przewidzianym prawem terminie M. B. wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako: p.p.s.a. podnosząc zarzuty: I. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 87 § 1 w zw. z art. 80 § 1 i 1a u.p.z. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżąca od marca 2020 r. nie jest uprawniona do otrzymywania świadczeń tytułem pokrycia kosztów utrzymania małoletniego D. B. , gdyż w tej dacie doszło do faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej; II. naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego skutkującą bezzasadnym uznaniem, że D. B. faktycznie opuścił rodzinę zastępczą w marcu 2020 r.; b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, poprzez uznanie, iż w sprawie niniejszej Skarżąca nie jest uprawniona do otrzymywania świadczeń tytułem pokrycia kosztów utrzymania małoletniego D. B. od marca 2002 r., gdyż w tej dacie doszło do faktycznego opuszczenia przez małoletniego D. rodziny zastępczej. Zaakcentowano, że Skarżąca jako rodzina zastępcza przez cały czas ponosiła koszty utrzymania D. u jego pradziadków, a jego pobyt u nich miał miejsce za wiedzą i zgodą M. B. ; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. "poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu, gdy Sąd winien był decyzję uchylić". Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik Skarżącej oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się skuteczna. Jakkolwiek, skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania to przepis art. 174 p.p.s.a. powołano bez wskazania która jednostka redakcyjna tekstu prawnego zawarta w treści art. 174 p.p.s.a. została naruszona. Na podstawie zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia można jednak stwierdzić, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy interpretacji przesłanki "faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej" w rozumieniu art. 87 § 1 u.p.z. oraz prawidłowości dokonanych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń, co do momentu faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez D. B. . 1.Zasadnie skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, a konkretnie: art. 87 § 1 u.p.z. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że marcu 2020 r. doszło do faktycznego - w rozumieniu art. 87 ust. 1 u.p.z. - opuszczenia rodziny zastępczej przez D. B. . Na podstawie art. 87 ust. 1 u.p.z. "faktyczne umieszczenie" w rodzinie zastępczej - co do zasady - oznacza, że ziściły się dwa elementy. Po pierwsze - dziecko rzeczywiście w rodzinie zastępczej przebywa. Po drugie - zapadło orzeczenie sądu, które podleganie dziecka pieczy innych osób, niż rodzice dziecka, czyni legalnym (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2015 r. sygn. I OSK 1411/14). Odpowiednio zatem należy przyjąć, że "faktyczne opuszczenie" rodziny zastępczej w rozumieniu art. 87 ust. 1 u.p.z. - co do zasady - wypełniać będzie sytuacja gdy: po pierwsze - dziecko rzeczywiście w rodzinie zastępczej nie przebywa. Po drugie - zapadło orzeczenie sądu w sprawie rozwiązania pieczy zastępczej. W badanej sprawie zaistnienie żadnego z tych elementów nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Po pierwsze - z akt sprawy (pismo z dnia 09 marca 2020 r.) wynika, że D. B. "za przyzwoleniem rodzica zastępczego" wraz ze swoją matką Sandrą przebywał u rodziców M. B. . Po drugie - Skarżąca z funkcji rodziny zastępczej została zwolniona przez Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli dopiero postanowieniem z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. III Nsm 138/20. Do tego czasu ponosiła ona koszty utrzymania D. B. . Ustalenia faktyczne pozostają niesporne. Ma zatem rację Skarżąca, że wadliwie Starosta [...] wydając decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. utożsamił uzyskanie przez S. B. (matkę D. ) pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 - dalej jako: "k .c."), z nabyciem przez nią pełni praw rodzicielskich (art. 92 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 - dalej jako: "k.r.o."). Niesłusznie tę wadliwą ocenę zaakceptował Sąd I instancji. Jakkolwiek, S. B. (ur. [...] marca 2002r.) uzyskała pełnoletniość w marcu 2020 r., to Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r. o sygn. III Nsm 445/18 ustanowił dla jej małoletniego syna - D. B. - opiekę u M. B. , a obowiązki jego opiekuna prawnego powierzył rodzicowi zastępczemu M. B. i zobowiązał M. B. do składania sprawozdań z opieki w terminach raz na kwartał. Skoro zatem w obrocie prawnym w dniu [...] marca 2020 r. pozostawało postanowienie Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli o umieszczeniu D. B. w rodzinie zastępczej (które niewątpliwie jest środkiem ingerencji sądu we władzę rodzicielską) to S. B. z dniem uzyskania pełnoletniości nie mogła nabyć pełni praw rodzicielskich. Jak wynika z udokumentowanych w aktach sprawy ustaleń, w dniu [...] marca 2020 r. "rodzina zastępcza nie została jeszcze rozwiązana i nie została uchylona opieka prawna nad Dawidem". Na sądzie opiekuńczym nadal spoczywał na mocy art. 5791 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm. - dalej jako: "k.p.c.") obowiązek dokonywania oceny sytuacji dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w celu ustalenia możliwości powrotu dziecka do rodziny. Zgodzić zatem się należy, że wadliwie przyjęto, że z dniem [...] marca 2020 r. w sprawie ziściły się przesłanki pozbawiające M. B. prawa do świadczeń o których mowa w art. 87 ust. 1 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 1 u.p.z. Podkreślić trzeba, że w art. 80 ust. 1 u.p.z. ustawodawca wprowadził zasadę, zgodnie z którą rodzinie zastępczej, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania. W judykaturze konsekwentnie i jednoznacznie przyjmuje się, że pomoc publiczna dla rodziny zastępczej jest zasadą, a jej brak wyjątkiem (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1148/21). Z momentem umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej materializuje się po stronie państwa obowiązek zapewnienia tej rodzinie środków finansowych na utrzymanie dziecka, zgodnie z art. 87 ust. 1 u.p.z. (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18.10.2013 r. II SA/Po 742/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14.11.2019 r. II SA/Łd 505/19, aprobowane przez S. Niteckiego w: S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, LEX/el 2021 uw. 3 do art. 87; uw. 2 do art. 80). Sąd I instancji prawidłowo, za istotne dla oceny zasadności uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. uznał zagadnienie faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez D. B. Wadliwie jednak stwierdził, że w ustalonym i niespornym stanie faktycznym to z dniem [...] marca 2020 r. ziściła się przesłanka "faktycznego opuszczenia" rodziny zastępczej - w rozumieniu art. 87 ust. 1 u.p.z., a w konsekwencji, że Skarżącej od tego dnia nie przysługiwały już świadczenia o których mowa w art. 80 ust. 1 u.p.z. Niezasadnie natomiast w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 80 ust. 1a u.p.z. bowiem, decyzją z dnia [...] października 2018 r. orzeczono o przyznaniu M. B. wyłącznie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Tymczasem, art. 80 ust. 1a u.p.z. dotyczył świadczenia wychowawczego określonego w przepisach o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. 2. Zgodzić też należy się, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego, a to czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że do dnia 21 lipca 2020 r. w obrocie prawnym pozostawało orzeczenie o umieszczeniu D. B. w rodzinie zastępczej u babki M. B. . Bezspornie też, D. B. u pradziadków przebywał "za zgodą" M. B. Materiał dowodowy przeczy zatem przyjętym przez organy i zaakceptowanym przez Sąd I instancji ustaleniom o faktycznym opuszczeniu przez D. B. rodziny zastępczej w marcu 2020 r. W tej sytuacji, uchylenie decyzji przyznającej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymanie D. w rodzinie zastępczej, było dla Skarżącej rażąco krzywdzące i sprzeczne z ustawą o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Przepis art. 154 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., II OSK 1406/06). Obowiązujący w dniu [...] lipca 2020 r. przepis art. 87 ust. 1 u.p.z. stanowił, że świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się (...) do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Skoro zatem przed dniem [...] lipca 2022 r. D. B. faktycznie nie opuścił rodziny zastępczej, to do tej daty M. B. w oparciu o art. 87 ust. 1 u.p.z. przysługiwało świadczenie na pokrycie kosztów jego pobytu w rodzinie zastępczej przyznane decyzją z [...] października 2018 r. Skoro Skarżąca ponosiła koszty jego utrzymania, to zgodzić się trzeba, że jej słuszny interes uzasadniał uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. uchylającej z dniem [...] marca 2020 r. decyzję z [...] października 2018 r. przyznającą Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania D. w rodzinie zastępczej. W świetle powyższego zasadnie Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 i 2 k.p.a. 3. Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem uzasadnienie wyroku spełnia wymogi określone w tym przepisie. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uchwałą NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FSP 8/09, przesądzono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy w sprawie nie miał miejsca. Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez Skarżącą nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym. 4. Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. "poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu, gdy Sąd winien był decyzję uchylić". Zauważyć trzeba, że sąd administracyjny nie jest organem administracyjnym, a postępowanie sądowe nie jest postępowaniem w kolejnej instancji administracyjnej, a więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i nie mógł "utrzymać w mocy decyzji organu ". Z kolei warunkiem zastosowania dyspozycji normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Jeżeli Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie może stosować tego przepisu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę (art. 188 p.p.s.a.). Wskazania dla organu administracji co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych powyżej argumentów. Rozpoznając sprawę ponownie Starosta [...] uwzględni fakt, że do faktycznego opuszczenia przez D. B. rodziny zastępczej - w rozumieniu art. 87 § 1 u.p.z. - nie doszło w marcu 2020 r., dziecko wówczas nadal w rodzinie zastępczej przebywało, nie zapadło wówczas orzeczenie sądu w sprawie rozwiązania pieczy zastępczej, a Skarżąca nadal ponosiła koszty utrzymania D. Mając na uwadze powyższe Starosta [...] ponownie rozważy zasadność wniosku M. B. o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego obejmujących wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm., dalej rozporządzenie), uwzględniając wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem za II instancję (240 zł) i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, uwzględniając wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem za I instancję (480 zł). Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI