I OSK 2246/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-21
NSAAdministracyjneŚredniansa
nieruchomościgazociągremontprzebudowaprawo budowlanegospodarka nieruchomościamidecyzja administracyjnaskarga kasacyjnasądownictwo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając wymianę gazociągu o zwiększonej średnicy za przebudowę, a nie remont, co wyklucza zastosowanie przepisów o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję odmawiającą wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości pod wymianę gazociągu. Spółka argumentowała, że wymiana gazociągu jest remontem, a nie przebudową, co pozwoliłoby na zastosowanie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zwiększenie średnicy gazociągu i zmiana materiału stanowi przebudowę, a nie remont, co wyklucza zastosowanie wskazanego przepisu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P. Spółka z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody Małopolskiego. Decyzja ta odmawiała wydania zezwolenia na udostępnienie nieruchomości w celu wymiany odcinka gazociągu. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z definicją remontu i przebudowy w Prawie budowlanym. Argumentowała, że wymiana gazociągu stalowego o średnicy 50 mm na polietylenowy o średnicy 160 mm na długości 50 m nie stanowi przebudowy, lecz remontu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że planowane prace, polegające na wymianie gazociągu stalowego na polietylenowy o znacznie większej średnicy, prowadzące do zwiększenia parametrów użytkowych i technicznych (przepustowości), stanowią przebudowę, a nie remont. W związku z tym, nie było podstaw do wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko organów administracyjnych i Sądu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wymiana gazociągu stalowego na polietylenowy o zwiększonej średnicy, prowadząca do zmiany parametrów użytkowych i technicznych (w tym przepustowości), stanowi przebudowę, a nie remont.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zwiększenie średnicy gazociągu i zmiana materiału wykraczają poza definicję remontu (odtworzenie stanu pierwotnego) i mieszczą się w definicji przebudowy (zmiana parametrów użytkowych lub technicznych). W związku z tym, nie można zastosować przepisów dotyczących zobowiązania do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.g.n. art. 124b § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

p.b. art. 3 § 8

Prawo budowlane

Definicja remontu jako odtworzenie stanu pierwotnego, niebędące bieżącą konserwacją.

p.b. art. 3 § 7a

Prawo budowlane

Definicja przebudowy jako roboty budowlane zmieniające parametry użytkowe lub techniczne obiektu.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 184

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. 6

p.b. art. 3 § 3a

Prawo budowlane

Definicja obiektu liniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Planowana wymiana gazociągu o zwiększonej średnicy i zmienionym materiale stanowi przebudowę, a nie remont. Nie można zastosować art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami do przebudowy sieci gazowej. Zarzuty skargi kasacyjnej były wadliwie sformułowane, co uniemożliwiło ich skuteczne rozpoznanie. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że wymiana gazociągu jest remontem. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji i organy administracji.

Godne uwagi sformułowania

wymiana odcinka gazociągu stalowego średniego ciśnienia (...) na gazociąg polietylenowy średniego ciśnienia (...) nie stanowi remontu (...) lecz przebudowę zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego roboty budowlane prowadzone w stosunku do znacznej części obiektu liniowego i polegają na zastąpieniu jej nową substancją, to nie można mówić o remoncie – jest to przebudowa lub odbudowa nie można wyrokować w oparciu o wadliwie sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Piotr Niczyporuk

przewodniczący sprawozdawca

Karol Kiczka

sędzia

Arkadiusz Blewązka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna robót budowlanych jako remontu lub przebudowy w kontekście przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i Prawa budowlanego, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wymiany gazociągu, ale zasady interpretacji pojęć remontu i przebudowy mają szersze zastosowanie. Ograniczenia wynikają z konieczności analizy konkretnych parametrów technicznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego rozróżnienia między remontem a przebudową, co ma kluczowe znaczenie dla wielu inwestycji budowlanych i infrastrukturalnych. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i ustawy o gospodarce nieruchomościami jest istotna dla praktyków.

Remont czy przebudowa gazociągu? Kluczowe rozróżnienie dla inwestorów i właścicieli nieruchomości.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2246/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Kr 36/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-05-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Spółka z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 36/21 w sprawie ze skargi P. Spółka z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 października 2020 r., znak WS-VI.7536.1.49.2020.KA w przedmiocie odmowy wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 36/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę P. spółka z o.o. w T. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Wojewody Małopolskiego (dalej: "Wojewoda") z 21 października 2020 r., znak WS-VI.7536.1.49.2020.KA w przedmiocie odmowy wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości.
Skargą kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: "u.g.n."). w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. Z 2020 r., poz. 1333, dalej: "p.b."; "Prawo budowlane") poprzez błędny Ich wykładnię I uznanie, że wymiana odcinka gazociągu stalowego średniego ciśnienia (o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5 MPa), o średnicy 50 mm, wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 20 września 1978 r. Znak: APLP-797/NH/1553/77, na gazociąg polietylenowy średniego ciśnienia (o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5 MPa), o średnicy 160 mm, na długości 50 m, na działce położonej w K., o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna, [...] nie stanowi remontu, o którym mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. i art. 3 pkt 8 Prawa budowalnego, lecz przebudowę, o której mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowalnego lub rozbudowę, nadbudowę, odbudowę, o której mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowalnego, z uwagi na zmianę średnicy gazociągu stanowiącą zmianę parametrów użytkowych, technicznych oraz rozmiarów gazociągu, podczas gdy średnica gazociągu, którego dotyczy niniejsze postępowania nie jest parametrem użytkowym, technicznym lub charakterystycznym miarodajnym dla przebudowy, rozbudowy, nadbudowy lub odbudowy w rozumieniu Prawa budowlanego;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy narusza ona prawo materialne w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy (naruszenie to jest tożsame ze wskazanym w zarzucie ad 1);
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy narusza ona przepisy postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych oraz brak należytego uzasadnienia decyzji, a to poprzez:
a) pominięcie następujących okoliczności:
• decyzja o pozwoleniu na budowę z 20 września 1978 r. Znak: APLP- 797/NH/1553/77 nie precyzowała średnicy gazociągu, który podlegać ma remontowi zgodnie z wnioskiem;
• w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, zmiana średnicy gazociągu nie stanowi istotnego odstępstwa od projektu budowalnego, a sposób odbioru gazociągów i związanego z nim badania ich szczelności nie rożni się w przypadku gazociągów średniego ciśnienia w zależności od Ich średnicy;
• w budownictwie gazociągów średniego ciśnienia nie mają już zastosowania rury stalowe o średnicy 50 mm, lecz rury polietylenowego o innych średnicach;
• zmiana średnicy gazociągu średniego ciśnienia (o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5MPa) nie powoduje zmiany szerokości strefy kontrolowanej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie;
• wymiana stalowego gazociągu średniego ciśnienia wybudowanego na postawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 20 września 1978 r. na nowy polietylenowy gazociąg średniego ciśnienia spowoduje 3-krotne zmniejszenie strefy kontrolowanej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie;
• średnica nie jest parametrem charakterystycznym gazociągu w rozumieniu Prawa budowlanego;
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy narusza ona przepisy postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, a to art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak poprzedzenia wydania decyzji zawiadomieniem o zakończeniu postępowania dowodowego i gotowości do wydania decyzji, z wyznaczeniem terminu do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów, w szczególności w kontekście przedłużenia terminu załatwienia sprawy do 13 listopada 2020 r.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniosła o przeprowadzenie rozprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W piśmie z dnia 20 stycznia Spółka przedstawiła stanowisko Skarżącego na rozprawę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, iż zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji został wadliwie sformułowany. Za jego pomocą nie można jednak skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 781/09, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Ponadto zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. zawarty w petitum skargi kasacyjnej został wadliwie skonstruowany. Przepis ten dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Skarżący kasacyjnie nie wskazał konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jego ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzował zarzutu, nie przytoczył właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwił ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 107 § 1 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżący kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny punkt, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, oraz sformułowane zostały zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Mając jednak na uwadze, że istota sporu dotyczy kwestii materialnoprawnych, w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n – wskazanego w skardze kasacyjnej jako naruszony – starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody.
Zgodnie z art. 3 pkt 7a p.b. pod pojęciem przebudowy należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Natomiast według art. 3 pkt 8 p.b. pod pojęciem remontu należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Wobec tego dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy istotne jest ustalenie, czy zakres prac planowanych przez inwestora można zaliczyć do remontu, stanowiącego jedną z przesłanek umożliwiających udostępnienie nieruchomości, czy też będzie stanowił przebudowę lub rozbudowę istniejącej sieci gazowej, jak również czy materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie pozwalał na dokonanie takiego ustalenia.
Na wstępie należy wskazać, iż sieć gazowa stanowi obiekt budowlany jako całość. Celem remontu obiektu budowlanego jest odtworzenie jego stanu pierwotnego, natomiast w wyniku robót budowlanych planowanych przez inwestora nastąpi zmiana parametrów użytkowych, technicznych oraz rozmiarów przedmiotowej linii. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności w wyroku z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. I OSK 1751/18 (źródło CBOSA), jeżeli roboty budowlane są prowadzone w stosunku do znacznej części obiektu liniowego i polegają na zastąpieniu jej nową substancją, to nie można mówić o remoncie – jest to przebudowa lub odbudowa. Z tej perspektywy należy więc oceniać prace wykonywane na obiekcie liniowym. Jeżeli zatem roboty budowlane prowadzone są w stosunku do całego obiektu, a tylko realizowane są etapami w stosunku do poszczególnych jego fragmentów i de facto efektem tych robót będzie demontaż całej linii przesyłowej (lub znacznej jej części) i zastąpienie jej nową substancją, o innych parametrach, to tym samym nie można takich robót kwalifikować jako remontu, lecz jako przebudowę lub odbudowę obiektu budowlanego. Roboty budowlane polegające na całkowitym zdemontowaniu, rozebraniu obiektu budowlanego i zastąpienie go nową substancją należy traktować jako przebudowę lub odbudowę obiektu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1509/16, źródło CBOSA).
Należy wskazać, że Sąd I instancji oraz organy obu instancji prawidłowo uznały, że planowane roboty budowlane jako przebudowa istniejącej sieci nie kwalifikują się do trybu wskazanego w art. 124b u.g.n. Zakres robót został we wniosku (k. 17 akt administracyjnych I instancji) określony następująco: "przebudowa sieci gazowej (w tym rozebranie starego gazociągu i poprowadzenie nowego) na odcinku ok. 1200 m (...). Dodatkowo poprzez zwiększenie średnicy sieci gazowej ma nastąpić likwidacja ograniczeń możliwości przesyłowych". W piśmie z 18 października 2019 r. (k. 49 akt administracyjnych I instancji) sprecyzowano, że "wniosek dotyczy awaryjnej wymiany gazociągu średniego ciśnienia, stalowego, o średnicy 50 mm, na odcinku 50 m, na gazociąg średniego ciśnienia, z polietylenu (PE), o średnicy 160 mm, na odcinku długości 50 m. Powierzchnia zajętości gazociągu wynosi 50 m2 (pas o długości 50 m i szerokości 1 m)". Dokonując kwalifikacji tak określonych robót prawidłowo posłużono się regulacjami zawartymi w ustawie Prawo budowlane, a w szczególności zastosowano definicję "remontu" (art. 3 pkt 8) i "przebudowy" (art. 3 pkt 7a). Planowane roboty obejmą rozebranie starego gazociągu i poprowadzenie nowego - o innej średnicy i z innego materiału, zatem wykraczają poza zakres remontu czy konserwacji. Sam inwestor zresztą posługuje się określeniem "awaryjna przebudowa sieci" (np. we wniosku inicjującym postępowanie). Z kolei fakt, że decyzję o przebudowie podjęto z powodu awarii, która nastąpiła 4 marca 2019 r. (kopia protokołu - k. 30 akt administracyjnych I instancji) nie może rozstrzygać, że mamy do czynienia z "usuwaniem awarii" w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. To planowana zmiana parametrów gazociągu (materiał, średnica) przesądza, że w tym przypadku mamy do czynienia z przebudową, a zatem nie można wydać decyzji, o której mowa w art. 124b u.g.n.
Zatem planowane przez inwestora prace w założeniu mają też doprowadzić nie tyle do zachowania, ile do zwiększenia funkcjonalności sieci gazowej (znaczne zwiększenie średnicy gazociągu ma zlikwidować ograniczenia możliwości przesyłowych, zwiększyć przepustowość sieci i pozwolić na podłączenie większej liczby użytkowników). Niewątpliwie doszłoby zatem do zmiany parametrów użytkowych i technicznych obiektu. Nader istotną okolicznością, na co zasadnie wskazał Sąd I instancji, jest również to, że roboty objęte wnioskiem są elementem szerzej zakrojonej przebudowy sieci gazowej. Dopuszczalność kwalifikacji robót budowlanych jako remontu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku prac ulegnie wymianie gazociąg stalowy o średnicy 50 mm, na gazociąg polietylenowy o tożsamej średnicy. Natomiast znaczne zwiększenie średnicy gazociągu zlikwiduje ograniczenia możliwości przesyłowych, zwiększy przepustowość sieci i pozwoli na podłączenie większej liczby użytkowników.
Zakres i rodzaj prac wskazanych przez pełnomocnika wnioskodawcy stanowi więc określoną w art. 3 pkt 7a p.b. "przebudowę", przez którą należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego. W tych okolicznościach prawidłowo wywiódł Wojewoda, że zmianie ulegną parametry użytkowe sieci gazowej. Wskutek zmiany przekroju gazociągu inwestor będzie mógł wykorzystywać przebudowywaną linię w szerszym zakresie (będzie miał zwiększone możliwości przesyłania paliwa gazowego). Nie ma przy tym znaczenia, czy inwestor skorzysta z tych zwiększonych możliwości przesyłu, czy też nie. Ponadto pozwoli to na podłączenie większej liczby użytkowników.
Wobec tego należy podzielić stanowisko organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie, że zakres planowanych robót przesądza o tym, że będą one polegać na przebudowie lub rozbudowie istniejącej dotychczas sieci gazowej, a nie na jej remoncie, nie było więc podstaw do kwalifikacji określonych we wniosku prac jako remontu, a w konsekwencji do wydania decyzji zobowiązującej, o której mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n.
Na ocenę taką nie mają również wpływu argumenty podniesione w skardze kasacyjnej. Najistotniejszy z nich sprowadza się do twierdzenia, że średnica gazociągu średniego ciśnienia przebiegającego przez nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie, nie stanowi parametru, który podlega weryfikacji z punktu widzenia kwalifikacji prawnej prac objętych wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie. W szczególności średnica ta, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest ani parametrem technicznym lub użytkowym miarodajnym dla ustawowej definicji przebudowy, ani parametrem charakterystycznym gazociągu miarodajnym dla rozbudowy lub odbudowy, będącej w istocie budową w rozumieniu Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 3a p.b. ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności gazociąg. Z przepisu tego nie wynika jednak, że średnica i materiał, z którego gazociąg jest zbudowany nie stanowią parametrów użytkowych lub technicznych w rozumieniu art. 3 pkt 7a tej ustawy. W myśl § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 640) gazociągi dzieli się według:
1) maksymalnego ciśnienia roboczego (MOP) na:
a) gazociągi niskiego ciśnienia do 10,0 kPa włącznie,
b) gazociągi średniego ciśnienia powyżej 10,0 kPa do 0,5 MPa włącznie,
c) gazociągi podwyższonego średniego ciśnienia powyżej 0,5 MPa do 1,6
MPa włącznie,
d) gazociągi wysokiego ciśnienia powyżej 1,6 MPa;
2) stosowanych materiałów na:
a) gazociągi stalowe,
b) gazociągi z polietylenu.
Zatem z przepisów tego rozporządzenia wynika wprost, że w dalszym ciągu możliwe jest projektowanie i budowanie gazociągów stalowych (np. § 9 ust. 3, § 12 ust. 2, § 21, § 23). Nie jest więc zgodne z prawdą zawarte w skardze twierdzenie, że "w budowie gazociągów średniego ciśnienia nie mają już zastosowania rury stalowe o średnicy 50 mm, lecz rury polietylenowe o innych średnicach".
Ponadto ewentualny brak sprecyzowania w decyzji o pozwoleniu na budowę z 1978 r. średnicy gazociągu tudzież kwalifikacja potencjalnej zmiany średnicy gazociągu jako istotne bądź nieistotne odstępstwo od projektu budowlanego – nie stanowią o możliwości uznania przedmiotowych robót za remont. Nawet gdyby sama średnica gazociągu nie była parametrem charakterystycznym gazociągu (z czym trudno się zgodzić), to przecież zmieniałyby się też inne jego parametry użytkowe i techniczne (w tym przepustowość).
Nie jest usprawiedliwiona proceduralna podstawa skargi kasacyjnej. Podzielając zatem stanowisko Sądu I instancji, odnoszące się do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zważyć nadto trzeba, iż w myśl naczelnej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają każdorazowo obowiązek dokonać wszechstronnej oceny konkretnej sprawy, jak i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2443/21, źródło CBOSA).
Sąd I instancji zasadnie uznał, że analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w sprawie niezbędne czynności mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie umotywowane poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji Skarżących. Organy wyjaśniły również w należyty sposób podstawę prawną wydanych decyzji.
Postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, zebrano dostępny materiał, który poddano całościowej analizie, a wnioski z niej wyciągnięte są zgodne z doświadczeniem życiowym. Brak podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych oraz brak należytego uzasadnienia decyzji.
Nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2619/22, źródło CBOSA). Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. okazał by się skuteczny gdyby strona wykazała, że ewentualne uchybienie organu miało wpływ na wynik sprawy – ten warunek w niniejszej sprawie nie został spełniony. W szczególności Spółka nie wskazała, w jaki sposób dodatkowo uzupełniłaby swoje stanowisko w sprawie.
Stwierdzić zatem należy, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI