Orzeczenie · 2016-04-21

I OSK 2245/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2016-04-21

NSAAdministracyjneŚredniansa

ochrona danych osobowychopłata skarbowazwrot skargiubóstwozwolnienie z opłatpostępowanie administracyjneGIODONSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO). Sprawa dotyczyła zwrotu skargi Z. J. na przetwarzanie jego danych osobowych, spowodowanego nieuiszczeniem opłaty skarbowej w wysokości 10 zł. Skarżący powoływał się na swoją trudną sytuację materialną, wskazując, że jest bezrobotny, jego zasiłek został zajęty przez komornika na poczet alimentów, a pozostałe środki przeznacza na leki. Mimo przedstawienia dokumentów potwierdzających jego ubóstwo, GIODO i WSA uznały, że nie spełnia on kryteriów do zwolnienia z opłaty skarbowej, ponieważ ustawa o opłacie skarbowej (art. 7 pkt 5) wymaga przedstawienia zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa, a nie innych dokumentów potwierdzających trudną sytuację. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że zwolnienie z opłaty skarbowej następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach, a ustawa wymaga konkretnego zaświadczenia. NSA zaznaczył, że choć w postępowaniu sądowym Z. J. uzyskał prawo pomocy na podstawie tych samych dokumentów, to w postępowaniu administracyjnym obowiązywały ściśle określone wymogi formalne. Sąd kasacyjny wskazał również, że organ administracji mógł rozważyć inne rozwiązania, np. rozpoznanie sprawy merytorycznie mimo nieuiszczenia opłaty (art. 261 § 4 kpa) lub działanie z urzędu (art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych), aby uniknąć obciążania sądów sprawami o nieproporcjonalnej wadze merytorycznej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opłaty skarbowej w postępowaniu administracyjnym, w szczególności wymogu posiadania zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieuiszczenia opłaty skarbowej od skargi w postępowaniu administracyjnym i ścisłego wymogu formalnego dotyczącego zaświadczenia o ubóstwie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy osoba ubiegająca się o zwolnienie z opłaty skarbowej na podstawie art. 7 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej, która nie przedstawiła zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa, ale przedłożyła inne dokumenty potwierdzające jej trudną sytuację materialną (np. zajęcie zasiłku przez komornika), może zostać zwolniona z tej opłaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie może zostać zwolniona z opłaty skarbowej, ponieważ ustawa o opłacie skarbowej wymaga przedstawienia konkretnego zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa, a organ administracji nie może samodzielnie oceniać sytuacji majątkowej na podstawie innych dokumentów.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że zwolnienie z opłaty skarbowej następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. Ustawa o opłacie skarbowej (art. 7 pkt 5) jednoznacznie wskazuje, że wymagane jest zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Organ administracji nie ma uprawnień do zwalniania z opłaty skarbowej na podstawie innych dowodów potwierdzających ubóstwo, jeśli nie spełniają one wymogów formalnych określonych w ustawie.

Czy postanowienie organu administracji o zwrocie pisma z powodu nieuiszczenia opłaty skarbowej, mimo złożenia wniosku o zwolnienie z tej opłaty, jest prawidłowe, jeśli organ nie rozpoznał wcześniej wniosku o zwolnienie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w sytuacji gdy organ administracji uznał, że nie ma podstaw do zwolnienia z opłaty skarbowej na podstawie przedstawionych dokumentów, mógł wydać postanowienie o zwrocie pisma. Wniosek o zwolnienie od opłaty skarbowej, jeśli nie spełnia wymogów formalnych, nie stanowi przeszkody do zastosowania art. 261 § 2 kpa.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że wniosek o zwolnienie z opłaty skarbowej, jeśli nie spełnia wymogów formalnych określonych w ustawie, nie obliguje organu do jego rozpoznania przed wydaniem postanowienia o zwrocie pisma. Organ prawidłowo uznał, że przesłanki zwolnienia nie zostały spełnione, co skutkowało zastosowaniem art. 261 § 2 kpa.

Czy organ administracji ma możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy pomimo nieuiszczenia opłaty skarbowej, jeśli strona nie spełnia warunków do zwolnienia?

Odpowiedź sądu

Tak, NSA zasugerował, że organ administracji mógł rozważyć merytoryczne rozpatrzenie sprawy pomimo nieuiszczenia opłaty skarbowej, np. na podstawie art. 261 § 4 kpa (załatwienie podania bez wymaganej opłaty) lub przepisów szczególnych (np. możliwość działania z urzędu w ustawie o ochronie danych osobowych).

Uzasadnienie

NSA, wykraczając poza granice skargi kasacyjnej, zaznaczył, że organ mógł zastosować inne mechanizmy prawne, aby uniknąć zwrotu pisma i umożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy, co pozwoliłoby uniknąć obciążania sądów administracyjnych sprawami o nieproporcjonalnej wadze merytorycznej w stosunku do zaangażowanych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Z. J. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 261 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podanie podlega zwrotowi w przypadku nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej w wyznaczonym terminie.

u.o.p.s. art. 7 § pkt 5

Ustawa o opłacie skarbowej

Zwalnia się od opłaty skarbowej osoby, które składając wniosek o dokonanie czynności urzędowej przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 267

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej może zwolnić stronę w całości lub w części od ponoszenia opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania, jeśli stwierdzi niewątpliwą niemożność ich poniesienia. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach.

u.o.d.o. art. 18

Ustawa o ochronie danych osobowych

Uprawnia GIODO do podjęcia działania z urzędu, niezależnie od wniosku strony.

p.p.s.a. art. 151