I OSK 2242/21

I OSK 2242/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1163/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1202
art.151 w zw. z art. 124 b ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 7 a w zw z art. 3 pkt 8
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Dnia 16 listopada 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1163/20 w sprawie ze skargi G.D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r., I SA/Wa 1163/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. D. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości położonej we wsi B., gmina J., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 4,4162 ha, w granicach pasa technologicznego o powierzchni 0,0120 ha niezbędnego do przeprowadzenia przez P. S.A. w L. prac związanych z wykonaniem remontu linii napowietrznej niskiego napięcia polegającego na wymianie istniejącej linii bez zmiany jej przebiegu oraz dwóch stanowisk słupowych bez zmiany miejsca ich posadowienia, w terminie 14 dni od daty rozpoczęcia prac.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. D., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja organu II Instancji jest prawidłowa i nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów k.p.a., a tym samym niesłuszne przyjęcie, że wymiana istniejącej linii napowietrznej niskiego napięcia bez zmiany jej przebiegu oraz dwóch stanowisk słupowych bez zmiany miejsca ich posadowienia stanowi remont, podczas gdy prawidłowa oraz wszechstronna analiza w tym zakresie prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa wymiana stanowi przebudowę w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2018.1202 ze zm.), dalej jako "p.b.", ze względu na zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie odniesienie się do kluczowych w przedmiotowej sprawie administracyjnej okoliczności faktycznych, takich jak zastąpienie obecnej linii niskiego napięcia linią o przekroju dwukrotnie większym niż dotychczas, znaczące zwiększenie na skutek wymiany linii możliwości przesyłu i natężenia prądu, jak również mocy oraz zasięgu pola oddziaływania elektromagnetycznego, zastąpienie dotychczasowych dwóch słupów słupami o większej długości żerdzi, co skutkuje uniemożliwieniem bądź przynajmniej znaczącym utrudnieniem możliwości zdekodowania procesu rozumowania, jaki doprowadził Sąd I Instancji do uznania, iż wymiana istniejącej linii napowietrznej niskiego napięcia bez zmiany jej przebiegu oraz dwóch stanowisk słupowych bez zmiany miejsca ich posadowienia stanowi remont, a nie przebudowę;
3) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez niewykonanie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2020 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 436/19, przez brak odniesienia się do wskazywanych przez skarżącego elementów mających na celu rozważenie, czy wykonywane roboty wskutek zwiększenia przekroju linii doprowadzą do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu, co skutkowało niesłusznym przyjęciem, że wymiana istniejącej linii napowietrznej niskiego napięcia bez zmiany jej przebiegu oraz dwóch stanowisk słupowych bez zmiany miejsca ich posadowienia stanowi remont, podczas gdy prawidłowa oraz wszechstronna analiza w tym zakresie prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa wymiana stanowi przebudowę w rozumieniu p.b. ze względu na zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi;
4) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.121 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", w zw. z art. 3 pkt 7a i w zw. z art. 3 pkt 8 p.b. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wymiana istniejącej linii napowietrznej niskiego napięcia bez zmiany jej przebiegu oraz dwóch stanowisk słupowych bez zmiany miejsca ich posadowienia stanowi remont, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów prawa budowlanego, oparta na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b. ze względu na zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowalnego, bowiem zmiana taka wyklucza remont, a stanowi o istocie przebudowy, co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu sadowi Administracyjnemu w Warszawie a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Uczestnik postępowania P. S.A. w L. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną powyższe stanowisko szerzej umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Mając na uwadze, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznanie zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Ocenę zarzutów podniesionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wypada rozpocząć od zarzutu naruszenia 153 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, iż ceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu administracyjnego w danej sprawie związany jest zarówno organ, jak i sąd ponownie rozpoznający sprawę. Powyższe związanie oznacza zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem i konieczność podporządkowania się temuż poglądowi (vide: wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSNAPiUS 1999/1/2). W okolicznościach niniejszej sprawy wyrokiem z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 436/19 Naczelny Sąd Administracyjny, wskutek rozpoznania wcześniejszej skargi kasacyjnej G. D., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2018 r., IV SA/Wa 1201/18 i przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania sprawę ze skargi G. D. na ww. decyzję Wojewody M. z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości P.S.A. w L. W motywach powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż lektura uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2018 r. nie pozwala ustalić jakie dokładnie okoliczności przyczyniły się do stwierdzenia przez ten Sąd, że prace inwestycyjne na działce skarżącego będą wypełniały znamiona remontu, a nie przebudowy. Z ustaleń i rozważań Sądu I instancji nie wynikało precyzyjne odniesienie stwierdzenia, że zakres prac wypełnia definicję remontu, do konkretnych okoliczności sprawy. Zakreślając jedynie rodzaj inwestycji, nie odniesiono się do wskazywanych przez skarżącego elementów mających na celu rozważenie, czy wykonywane roboty wskutek zwiększenia przekroju linii doprowadzą do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu. Świadczyło to o braku przedstawienia przez Sąd I instancji toku rozumowania, co implikowało stwierdzenie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia warunków określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. gdyż nie pozwala na kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku w zakresie oceny prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w kontekście zaistniałych w sprawie warunków dla zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n.
Analiza motywów powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala stwierdzić, iż wyrażona wówczas ocena prawna odnosiła się wyłącznie do rozumienia i sposobu zastosowania przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Ocena ta w szczególności nie przesądzała, czy w okolicznościach badanej sprawy wnioskowane prace inwestycyjne na działce skarżącego należy uznać za remont, czy też za przebudowę, choć powyższe zagadnienie uznane zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny za oś sporu wyeksponowaną w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji wyraźnie wskazał, iż prace projektowane przez inwestora nie będą prowadzić do zmiany trasy istniejącej linii oraz do zmiany jej napięcia. Nie zmieni się także długość linii. Przedmiotowa linia energetyczna pozostanie nadal linią niskiego napięcia, zaś nowe słupy staną w miejscu starych. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że użycie nowych materiałów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów niż te, które wykorzystane zostały w stanie pierwotnym. Tym samym wypada zauważyć, iż uznanie przez Sąd I instancji projektowanych prac za remont linii energetycznej doczekało się wyraźnego umotywowania wskazującego, iż użycie nowych materiałów, a zatem także takich, które zwiększają przekrój linii, nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, a w konsekwencji nie stanowi przebudowy tej linii. Powyższe pozwala uznać, iż Sąd I instancji należycie wywiązał się z obowiązku podporządkowania się poglądowi prawnemu wyrażonemu w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r.
Konsekwencją powyższych uwag jest także niezasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jakkolwiek formułując powyższy zarzut kasacyjny wskazano na nie odniesienie się przez Sąd I instancji do kluczowych okoliczności faktycznych sprawy, to powyższe, w świetle tego co zostało powyżej powiedziane, nie odpowiada prawdzie. Sąd I instancji wyraźnie bowiem wskazał, iż wymiana istniejących linii i słupów na nowe, wykonane z innych materiałów nie przekreśla tego, iż tego rodzaju prace stanowią remont. Użycie nowych materiałów w miejsce dotychczasowych stanowi bowiem ustawową cechę definicji remontu wynikającą z art. 3 pkt 8 p.b. Jakkolwiek rzeczywiście Sąd I instancji nie prowadził analizy skutków zastosowania nowych materiałów, w szczególności w zakresie możliwości zwiększenia natężenia prądu, oddziaływania pola elektromagnetycznego i zwiększenia długości żerdzi słupa, to powyższe nie stanowi o wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku, skoro motywy wyroku wyraźnie wskazują, iż użycie nowych materiałów nie skutkowało zmianą długości linii oraz parametrów technicznych takich jak moc przesyłu i pole elektromagnetyczne. Należy zatem uznać, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, istnieje bowiem możliwości rekonstrukcji podstawy podjętego rozstrzygnięcia.
Ocenę procesowego zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wypada połączyć z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 7a i art. 3 pkt 8 p.b., bowiem to norma prawa materialnego wskazuje na fakty istotne w konkretnej sprawie rozstrzyganej na jej podstawie (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, s. 456-457).
Kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie została już wskazana wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 436/19 i sprowadza się do ustalenia czy planowane przez inwestora prace można uznać za remont w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Nie budzi wątpliwości, iż na gruncie powyższego przepisu warunkiem uznania planowanych robót za czynności związane z remontem urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej jest wykazanie, że roboty te spełniają przesłanki określone w art. 3 pkt 8 p.b. Roboty (czynności) remontowe w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 8 p.b., wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym, muszą polegać na odtworzeniu (także z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów) stanu pierwotnego (nie stanowiąc bieżącej konserwacji), bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu, co stanowiłoby przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b., w tym bez zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość, gdyż zmiana w tym zakresie prowadzi do rozbudowy lub nadbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b. (vide: W.Piątek [w:] A.Gliniecki (red), Prawo budowlane. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 65-66; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., I OSK 56/19; wyrok NSA z dnia 6 września 2022 r., I OSK 1758/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przy czym za ugruntowane uznać należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujące, iż nie można zamieszczonych w p.b. definicji przenosić wprost na grunt art. 124b u.g.n., bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej, jak również nie można poprzestawać na definicjach p.b. z pominięciem obowiązków operatora systemu przesyłowego, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U.2017.220 ze zm.), dalej jako "p.e.". Wykładnia art. 124b u.g.n. winna zatem sięgać do uregulowań p.e. w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość realizacji inwestycji przewidziana w art. 124b u.g.n. stanowi bowiem jedynie narzędzie do wypełniania przez operatora systemu przesyłowego obowiązków, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 p.e. Tym samym są to dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w p.b. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 p.e. obowiązkiem przedsiębiorstwa przesyłowego jest zagwarantowanie bezpieczeństwo oraz niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego może być uznane za remont w rozumieniu art. 124b u.g.n. Celem art. 124b u.g.n. jest bowiem przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami p.e. i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię (vide: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2020 r., I OSK 1603/18; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2021 r., I OSK 2783/18; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2021 r., I OSK 2790/18; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., I OSK 56/19; wyrok NSA z dnia 6 września 2022 r., I OSK 1758/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl )..
W orzecznictwie sądów administracyjnych został sformułowany także przekonujący pogląd, że wymiana przewodów i słupów energetycznych stanowiących elementy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowych, nowych słupów wykonanych z nowego materiału i w nowej technologii, może być kwalifikowana jako remont jeżeli zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe powyższego urządzenia i związanych z nim przewodów oraz przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej Użycie nowych materiałów nie pozostaje bowiem w sprzeczności z definicją remontu, w której to wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Racjonalne jest bowiem aby zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody o mniejszej średnicy) przy remoncie stosowane były nowe technologie, w tym betonowe słupy z żerdzi wirowanej oraz izolowane przewody o większej średnicy. Działania operatora systemu przesyłowego polegające na wymianie zużytych elementów linii elektroenergetycznej, w tym przewodów i słupów, stanowią co do zasady remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 p.b. (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., I OSK 983/17; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r., I OSK 1509/16; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., I OSK 56/19; wyrok NSA z dnia 6 września 2022 r., I OSK 1758/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Na linię elektroenergetyczną należy zatem patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać, czy mamy do czynienia z remontem, czy też z przebudową. Sama wymiana słupów i przewodów na części linii bądź trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak: zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć przyjmuje się, że nie każda zmiana w powyższym zakresie będzie wykluczać remont. Niewielkie, nieistotne zmiany powyższych parametrów nadal oznaczać mogą remont linii energetycznej. Przykładowo, wymiana słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu nawet gdy zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie dotychczasowe parametry techniczne linii (vide: wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r., I OSK 1006/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Również zwiększenie wysokości żerdzi wsporczych nie wpływa istotnie na warunki techniczne linii elektroenergetycznej, a polepsza warunki eksploatacyjne, niezawodność i zmniejsza awaryjność sieci (vide: wyrok NSA z dnia 25 lutego 2021 r., I OSK 3489/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Także planowanie prac remontowych (remontu kapitalnego) w stosunku do całej linii, nie oznacza jednoczesnego demontażu całej linii przesyłowej, choć z czasem, w wyniku przeprowadzenia prac dojdzie do całkowitej wymiany słupów, fundamentów, przewodów, izolatorów itp. na nowe, a nawet do zamontowania nowych urządzeń zabezpieczających. Jeżeli następuje to bez zamiany długości i przebiegu linii, posadowienia słupów, parametrów technicznych i użytkowych obiektu liniowego, to nie oznacza, że mamy do czynienia z przebudową lub odbudową obiektu (vide: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2020 r., I OSK 1603/18; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., I OSK 56/19; wyrok NSA z dnia 6 września 2022 r., I OSK 1758/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż na odcinku 60 m inwestor planuje wymianę przestarzałej napowietrznej linii niskiego napięcia, na nową, napowietrzną linię niskiego napięcia. Nie ulegnie zatem zmianie napięcie linii. Nie zmieni się także usytuowanie dwóch słupów energetycznych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, a tym samym niezmieniony pozostanie dotychczasowy przebieg linii. Nie będzie miała miejsca także zmiana długości tej linii. Zostaną natomiast zastosowane nowe słupy, które są wyższe od dotychczasowych o 50 cm, co stanowi różnicę 5% wysokości dotychczasowego słupa oraz użyte będą nowe przewody o większym przekroju.
W świetle tego co zostało powyżej powiedziane powyższe różnice między dotychczasową a projektowaną linią energetyczną nie wskazują na zmianę jej istotnych parametrów użytkowych lub technicznych. Napięcie prądu przesyłanego linią nie ulegną zmianie po wykonaniu prac. Linia pozostanie linią niskiego napięcia. Zmianie może natomiast ulec natężenie prądu i wielkość pola elektromagnetycznego. Jakkolwiek zawarta w p.b. definicja remontu przewiduje wykonanie robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, to jednak nie chodzi o dokładne odwzorowanie tego co pierwotnie wykonano. Już tylko możliwość posłużenia się wyrobami budowlanymi innymi niż użyte w stanie pierwotnym, przewiduje istnienie pewnego marginesu odmienności tegoż odtworzenia, co nadal nie przekreśla wykonania w ten sposób remontu. Natomiast warunkiem brzegowym odróżnienia na gruncie art. 124b u.g.n. remontu od przebudowy jest brak zmiany parametrów użytkowych lub technicznych linii energetycznej. Norma prawna wynikająca z art. 124b u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 8 p.b. oraz przepisami p.e., a w szczególności z wymogami formułowanymi wobec operatora systemu przesyłowego w art. 4 ust. 1 i art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 p.e., istotne znaczenie nakazuje przyznać parametrowi napięcia linii energetycznej oraz wielkości pola elektromagnetycznego. Takiego charakteru nie ma natomiast sama możliwość zwiększenia natężenia prądu w sieci wskutek zastosowania przewodów o większych przekrojach. Możliwość zmiany powyższego parametru należy bowiem oceniać w kategoriach wymagań bezpieczeństwa odbiorców energii i gwarancji niezakłóconego i niezawodnego korzystania z sieci energetycznej. Konieczności utrzymywania linii energetycznej w dobrym stanie oznacza także konieczność stosowania przy ich remoncie zamiast przestarzałych technologii, technologii nowych, spełniających współczesne wymagania bezpieczeństwa i gwarantujących niezawodne użytkowanie sieci. Możliwość zwiększenia natężenia sieci wskutek zastosowania przewodów o większych przekrojach wypełnia ten warunek. Natomiast moc pola elektromagnetycznego dla linii niskiego napięcia nie stanowi kategorii prawnie i technicznie istotnej i jest pomijalna. Tym samym nawet potencjalne zwiększenie natężenia prądu w sieci niskiego napięcia nie prowadzi do konieczności oceny tegoż parametru. Parametry linii energetycznej nie ulegają w ten sposób zmianie. Z kolei zastosowanie słupów wyższych o 5% od słupów dotychczasowych również nie stanowi o zmianie istotnych parametrów użytkowych lub technicznych linii energetycznej, tym bardziej, że o ostatecznej wysokości linii napowietrznej zdecyduje także sposób posadowienia stanowiska słupowego.
Powyższe uwagi zaprzeczają temu aby Sąd I instancji w sposób wadliwy rozumiał art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 7a i 8 p.b. Jakkolwiek w motywach zaskarżonego wyroku norma prawna wynikająca z powyższych przepisów nie została wyprowadzona także z przepisów p.e., to jednak wynik przedstawionej wykładni prawa nie odbiega od tej prezentowanej w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Za nietrafny wypada zatem uznać zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego.
Z kolei stawiając zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. autor kasacji nie wskazał aby stan faktyczny będący podstawą wyrokowania został wadliwie ustalony, w szczególności w zakresie elementów różnicujących dotychczasową linię energetyczną i linię projektowaną. Kontrowersja powstała w niniejszej sprawie dotyczy natomiast sposobu subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy do prawidłowo zinterpretowanych norm prawa materialnego. Zarzut tego rodzaju został w badanej skardze kasacyjnej postawiony i okazał się niezasadny. Zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wypada zatem uznać za nietrafny.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Wniosek uczestnika postępowania – P. S.A. w L. o zwrot kosztów postępowania, nie znajdował oparcia w przepisie art. 204 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.