Orzeczenie · 2022-11-16

I OSK 2240/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2022-11-16

NSAnieruchomościŚredniansa

nieruchomościkomunalizacjamienie państwowegminaprawo administracyjnegospodarka nieruchomościamirzekarów melioracyjnyNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę gminy na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Decyzja ta stwierdzała nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności państwowej nieruchomości gruntowej (rowu melioracyjnego). Gmina K. zarzucała naruszenie art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz przepisów postępowania, argumentując, że nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych i mogła należeć do Państwowego Funduszu Ziemi, co wyłączałoby komunalizację. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że komunalizacja mienia państwowego nastąpiła z mocy prawa w dniu wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość, będąca rowem melioracyjnym, pozostawała w dniu 17 maja 1990 r. we władaniu Urzędu Gminy K. i stanowiła własność Skarbu Państwa. Brak było przesłanek wyłączających komunalizację, w szczególności nie wykazano, aby nieruchomość należała do Państwowego Funduszu Ziemi lub służyła wykonywaniu zadań publicznych w sposób uniemożliwiający komunalizację. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P., wskazując, że przepis ten dotyczy odmiennej podstawy komunalizacji i nie ma związku z komunalizacją z mocy prawa z 1990 r. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego na podstawie ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, w szczególności w kontekście nieruchomości stanowiących rowy melioracyjne i ich faktycznego władania.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu transformacji ustrojowej. Interpretacja pojęcia 'należące do' w sensie prawnym może być kluczowa w podobnych sprawach.

Zagadnienia prawne (2)

Czy nieruchomość stanowiąca rów melioracyjny, będąca w dniu 17 maja 1990 r. we władaniu Urzędu Gminy, mogła zostać skomunalizowana z mocy prawa na podstawie ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość ta z mocy prawa przeszła na własność gminy, ponieważ nie istniały przesłanki wyłączające komunalizację.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nieruchomość była własnością Skarbu Państwa i pozostawała we władaniu Urzędu Gminy, a brak było dowodów na jej przynależność do Państwowego Funduszu Ziemi lub służenie wykonywaniu zadań publicznych w sposób uniemożliwiający komunalizację.

Czy art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi przesłankę negatywną dla komunalizacji mienia państwowego z mocy prawa na podstawie ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. statuuje odrębną podstawę komunalizacji i nie ma związku z komunalizacją z mocy prawa z 1990 r.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepis ten dotyczy innej podstawy prawnej komunalizacji i nie stanowi przesłanki negatywnej dla komunalizacji następującej z mocy samego prawa na podstawie ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Gminy K.

Przepisy (20)

Główne

u.p.w.s.t.p.s. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych, terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy te pełniły funkcję organu założycielskiego, oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin w dniu wejścia w życie ustawy.

Pomocnicze

u.g.n.r.S.P. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

u.p.w.s.t.p.s. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Określa przesłanki wyłączające komunalizację mienia państwowego (np. służenie wykonywaniu zadań publicznych organów administracji rządowej, sądów, władzy państwowej; należenie do przedsiębiorstw wykonujących zadania ogólnokrajowe; należenie do Państwowego Funduszu Ziemi).

u.p.w.s.t.p.s. art. 15

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Pozwalał na komunalizację na wniosek gminy gruntów Państwowego Funduszu Ziemi położonych na terenie tej gminy (w okresie swojego obowiązywania).

u.p.w. art. 90

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne

Zakładanie melioracji na gruntach państwowych było wykonywane i utrzymywane na koszt budżetu państwa przez samorząd województwa jako zadanie administracji rządowej.

u.p.w. art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne

Utrzymanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należało do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a w przypadku położenia na terenie spółki wodnej - do spółki.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 6 § ust. 1

Terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie u.p.w.s.t.p.s.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151