I OSK 2236/11

I OSK 2236/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Małgorzata Borowiec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1291/10 - Wyrok WSA w Krakowie z 2011-07-28
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 71 poz 733
art. 14 ust 6
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia del. WSA Maciej Dybowski, Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 1291/10 w sprawie ze skargi Z. W. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lipca 2011 r. oddalił skargę Z. W. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.
Prezydent Miasta Krakowa pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. nr ML-08.JŁ.714094-35/10 skierował na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5, art. 4, 14 i 23 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz § 1, § 5 ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 2, § 8 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIV/288/07 Rady Miasta Krakowa z dnia 24 października 2007 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków (Dz.Urz. Woj. Małop. Nr 850, poz. 5589 ze zm.) Z. W. , W. W. i U. J. zam. w Krakowie przy ul. [...] do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku na osiedlu Centrum [...] w Krakowie, obejmującego dwa pokoje o łącznej powierzchni mieszkalnej 29,70 m2 z zastrzeżeniem, że umowa najmu lokalu powinna być zawarta na okres jednego roku na zasadach czynszu socjalnego, niezwłocznie po otrzymaniu skierowania. Do wspólnego zamieszkania wraz z najemcą został wskazany małoletni A. J. , syn U. J.
Organ wyjaśnił, że skierowanie stanowi realizację obowiązku zapewnienia przez Gminę ww. osobom lokalu socjalnego, wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt I C 883/09/S. Wyrokiem tym nakazano pozwanym Z. W. , W. W. , U. i A. J. opuszczenie i opróżnienie z rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w budynku przy ul. [...] w Krakowie. Zarządzeniem nr 494/2010 z dnia 5 lipca 2010 r. Prezydent Miasta Krakowa wyraził zgodę na dostarczenie dla Z. W. lokalu socjalnego z pominięciem kolejności złożenia wniosku.
Z. W. wnioskiem z dnia 13 września 2010 r. zakwestionowała skierowanie, gdyż proponowany lokal jest mniejszy niż dotychczas zajmowany oraz jest położony w Nowej Hucie, z dala od centrum miasta, a ponadto osoby wymienione w skierowaniu stanowią trzy odrębne rodziny. W. W. jest jej byłym mężem, oboje mają problemy zdrowotne związane z chorobami kręgosłupa i potrzebują osobnej powierzchni do poruszania się. Wnuk A. J. jest alergikiem. Organ skierował ją do lokalu socjalnego przed rozstrzygnięciem sprawy o zniesienie współwłasności nieruchomości przy ul. [...], a ponadto zarzuciła, że eksmisja jej i skierowanie do lokalu socjalnego w odróżnieniu od pozostałych lokatorów następują w przyspieszonym tempie, co stanowi realizację interesów prywatnej spółki. Jej zdaniem organ winien przedstawić jej ofertę zawarcia umowy a nie wiążące skierowanie.
W odpowiedzi Prezydent wyjaśnił, że oferty zawarcia umowy stosuje się przy trybie realizacji ostatecznych list mieszkaniowych, a procedura ta nie ma zastosowania gdy na Gminie ciąży obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego z uwagi na prawomocny wyrok sądowy. Wydanie skierowania do zawarcia umowy jest ofertą przedstawioną przez Gminę. Proponowany lokal spełnia warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów... Od skierowania nie przysługuje tryb odwoławczy, zaś z uzasadnienia wyroku eksmisyjnego wynika, że bez znaczenia dla postępowania eksmisyjnego było toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. W. zarzuciła organowi, że nie potraktował jej pisma jako odwołania od skierowania do lokalu socjalnego i nie rozstrzygnął tego pisma zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego. Skierowanie zostało nadto wydane niezgodnie z uchwałą Rady Miasta Krakowa z pominięciem kolejności osób oczekujących. W 2006 r. złożyła do Wydziału Skarbu Miasta Krakowa wniosek o wykup lokalu, lecz organ nie rozpoznał tego wniosku.
W odpowiedzi organ wniósł o odrzucenie skargi z tego powodu, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych wyłączyła tryb decyzyjny w sprawach z zakresu mieszkalnictwa. Również obecnie obowiązująca ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie k.c. nie daje podstaw do wydawania decyzji administracyjnych. Obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego nakłada na gminę sąd w postępowaniu cywilnym, a wszelkie kwestie związane z prawem do lokalu socjalnego winny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym. Przepis art. 1 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie w sprawach indywidualnych należących do właściwości organów administracji publicznej. Natomiast gmina wypełniając nałożony przez sąd w wyroku eksmisyjnym obowiązek zwraca się z ofertą zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Były lokator może odmówić przeprowadzki do wskazanego lokalu i we własnym zakresie zaspokoić potrzeby mieszkaniowe. Jeżeli tego nie uczyni z chwilą przyznania lokalu socjalnego z zasobu gminy wierzycielowi wyroku eksmisyjnego przysługuje prawo do zwrócenia się do sądu o nadanie klauzuli wykonalności zapadłemu orzeczeniu, a następnie może skierować sprawę do komornika celem jego egzekucji. Z tych względów w ocenie organu uzasadnione jest odrzucenie skargi z uwagi na brak kognicji w sprawie sądu administracyjnego.
Alternatywnie organ wniósł o oddalenie skargi wywodząc, iż działanie jego jest zgodne z obowiązującymi aktami prawnymi i obszernie podał motywy tego stanowiska.
Pismem z dnia 28 maja 2011 r. pełnomocnik skarżącej sprecyzował przedmiot skargi stwierdzając, że jest nim pismo Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 sierpnia 2010 r. znak ML-08-JŁ.714094, wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzucił, iż pismo stanowi decyzję administracyjną i jest władczym rozstrzygnięciem o prawach i obowiązkach skarżącej, podlega więc kontroli sądu. Ponadto powtórzono argumentację zawartą we wcześniejszych pismach skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, natomiast opowiedział się za jej dopuszczalnością. Zdaniem Sądu skierowanie Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] (Sąd podaje błędną datę dzienną) stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, zw. dalej P.p.s.a.), podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Skierowanie tego rodzaju stanowi jednostronne władcze rozstrzygnięcie organu o sytuacji prawnej kierowanego do lokalu socjalnego. Warunkiem skutecznego zaskarżenia skierowania jest poprzedzenie go zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, a następnie wniesienie skargi w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usuniecie naruszenia prawa (art. 53 ust. 2 P.p.s.a).
Z. W. wyczerpała wymagany tryb zaskarżenia, gdyż wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 23 września 2010 r. natomiast skargę wniosła w ustawowym terminie, tj. w dniu 22 października 2010 r. biorąc pod uwagę, datę odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (5 października 2010 r.).
Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowym od szeregu lat dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Istotną rolę, dla ukształtowania się tego poglądu odegrała uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r. podjęta w składzie siedmiu sędziów ( III ZP 37/97), w której sformułowano pogląd że "wybór osoby do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art.16 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.)" – OSNP 1998, nr 7, poz. 200. Podobne stanowisko prezentowane było w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Zasadnicza zmiana w dotychczasowym orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w składzie siedmiu sędziów dnia 21 lipca 2008 r. (I OPS 4/08) następującej treści: "Uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)" (Lex nr 400065). Sąd stwierdza, że uchwała dotyczy odmiennego stanu faktycznego, niemniej jednak ugruntowała na tle mieszkaniowego zasobu gminy jednolite orzecznictwo w kierunku uznania szeroko pojętych spraw lokalowych za sprawy o charakterze administracyjnym, a co za tym idzie, podlegających kognicji sądu administracyjnego.
Odnosząc się ściśle do skargi Z. W. – w ocenie Sądu skierowanie, na podstawie którego został jej oraz W. W. i U. J. przyznany lokal na os. Centrum [...] w Krakowie zostało wydane w zgodzie z prawem. Sąd nie dopatrzył się uchybień, które stanowiłyby podstawę do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta Krakowa. Istotnie, co wynika wprost z przepisów prawa, gmina została zobowiązana do zapewnienia lokalu socjalnego osobie, wobec której sąd orzekł o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu (art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...). Art. 14 ust. 6 tej ustawy stanowi z kolei, że orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd ocenił, że skierowanie, na podstawie którego został przydzielony lokal skarżącej oraz W. W. i U. J. jest zgodne z prawem. Z przepisów prawa wynika wprost, że gmina została zobowiązana do zapewnienia lokalu socjalnego osobie, wobec której sąd orzekł uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu (art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów...). Art. 14 ust. 6 tej ustawy stanowi, że orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Realizację zapisów powyższej ustawy na terenie Gminy Miejskiej Kraków stanowi uchwała o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, która przewiduje w § 5 ust. 1, że lokale stanowiące mieszkaniowy zasób Gminy Miejskiej Kraków są przeznaczane na wynajem jako lokale socjalne i zamienne oraz pomieszczenia tymczasowe na zasadach i w przypadkach przewidzianych ustawą oraz niniejszą uchwałą. Rozdział 7 uchwały stanowi o zasadach przydziału lokali socjalnych, przewidując w § 7 ust. 2 pkt 2, że uprawnionymi do lokalu socjalnego są w pierwszej kolejności osoby, które nabyły prawo do ubiegania się o najem lokalu socjalnego na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego. Szczegółowe zasady realizacji wyroków przyznających uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego zawarte są w § 8 uchwały. W tej sprawie istotne są punkty: 1) że realizacja wyroków eksmisyjnych z lokalu będącego w mieszkaniowym zasobie Gminy Miejskiej Kraków następuje przy zastosowaniu zasad racjonalnego gospodarowania zasobem, 4) wnioskodawcy, nie wymienieni w pkt 3, posiadający prawo wynajmu lokalu socjalnego na podstawie wyroku sądowego, są uprawnieni do zawarcia umowy najmu lokalu, który może być o obniżonym standardzie lub pozyskanym przez Gminę w wyniku adaptacji budynków oraz pkt 7, że realizacja uprawnień osób eksmitowanych na mocy jednego wyroku, wynikających z przyznanego przez sąd uprawnienia do lokalu socjalnego oraz innego tytułu uprawniającego do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu Gminy, następuje poprzez zawarcie umowy najmu jednego, wspólnego lokalu socjalnego. W zakresie pojęcia "lokal socjalny" uchwała odsyła do ustawy o ochronie praw lokatorów (...), która określa w art. 2 ust. 1 pkt 5, że lokal socjalny to lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, którego powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż 5 m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego 10 m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie.
Kontrolując legalność aktu Prezydenta Sąd ocenił, że organ zrealizował obowiązek dostarczenia lokalu zgodnie z prawem.
Lokal, do którego skierowano Z. W. posiada łączną powierzchnię 47,64 m2 w tym powierzchnię mieszkalną 29,70 m2 co oznacza, że mieści się w zakreślonych przepisem granicach powierzchni mieszkalnej, przypadającej dla czterech osób. Nadto art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy wręcz dopuszcza możliwość skierowania do lokalu o obniżonym standardzie, z czego wynika, że wszelkie zarzuty skarżącej zmierzające do wykazania różnic w standardzie dotychczas zajmowanego lokalu przy ul. [...] nie mają znaczenia prawnego.
Realizując nakaz wynikający z wyroku Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 5 listopada 2009 r. w zakresie zapewnienia lokalu socjalnego organ nie naruszył prawa. Natomiast dla oceny, czy lokal ten spełnia wymagane przesłanki istotna jest treść regulacji ustawowej.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z. W. , reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że spełnione są w stanie faktycznym sprawy przesłanki art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, podczas gdy skarżąca wraz z pozostałymi trzema osobami tworzy w istocie trzy rozdzielne gospodarstwa domowe, a w konsekwencji minimalna powierzchnia pokoi na nich przypadająca winna wynosić łącznie 30 m2.
W oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na to, że Z. W. , wskazywała w trakcie postępowania przed organem, jak też WSA w Krakowie, że ona oraz pozostałe osoby, co do których eksmisję z zajmowanego dotychczas lokalu orzekł Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 roku, sygn. akt I C 883/09/S, tworzą trzy odrębne gospodarstwa domowe – odrębnie Z. W. , W. W. i U. J. wraz z A. J. – a co znalazło potwierdzenie w treści uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia sądu powszechnego, który na stronie 2 wskazał, iż "pozwani Z. W. , W. W. i U. J. z małoletnim A. J. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe". Oznacza to, iż na każde z tych gospodarstw domowych w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów... winno przypadać co najmniej 10 m2 powierzchni pokoi, a więc łącznie nie mniej niż 30 m2 powierzchni mieszkalnej [10 m2 + 10 m2 + (5 m2 + 5 m2)], a 29,70 m2 jest wartością niższą. W konsekwencji nie sposób przyjąć, by przedmiotowa czynność Prezydenta Miasta Krakowa była zgodna z prawem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta Krakowa wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Organ powołując się na przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów wywodzi, iż proponowany lokal odpowiada ustawowym warunkom lokalu socjalnego.
Ustawa o ochronie praw lokatorów w art. 2 ust. 1 pkt 9 definiując pojęcie gospodarstwa domowego odsyła do regulacji zwartej w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, która stanowi, iż przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby ( art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych).
Zdaniem strony przeciwnej przez gospodarstwo domowe najemcy w tym wypadku należy rozumieć wszystkie osoby wspólnie zamieszkujące z najemcą w chwili orzeczenia eksmisji.
Z uwagi na powyższe wyznacznikiem dla gminy czy sądu w kwestii przyznania lokalu socjalnego jest to ile osób faktycznie zamieszkuje lokal zwłaszcza jeżeli pierwotnie prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu wywodzono z prawa najmu przysługującego jednej osobie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wyliczone w przepisie art. 183 § 2 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w sprawie, w której droga sądowa była niedopuszczalna.
Błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż szeroko pojęte sprawy lokalowe mają charakter administracyjny i podlegają kognicji sądu administracyjnego. Nie można także zaakceptować stanowiska, że uprawnia do tego treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 90).
Uchwała NSA z dnia 21 lipca 2008 r., której treść przytoczono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ma zupełnie odmienny charakter od aktu wydanego w tej sprawie przez Prezydenta Miasta Krakowa w dniu 31 sierpnia 2010 r. Zaliczając tę uchwałę Zarządu do aktów z zakresu administracji publicznej i odnosząc się do przepisów regulujących tryb udzielania pomocy mieszkaniowej NSA uznał, że postępowanie tam uregulowane ma dwa etapy.
W pierwszym etapie wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega przeanalizowaniu i weryfikacji przez pracownika organu i zaopiniowaniu przez komisję lokalową, a następnie wniosek rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu. W drugim etapie postępowania, w razie skierowania przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy, wnioskodawca zawiera umowę najmu z zarządcą budynku. Działanie zarządu dzielnicy w pierwszym etapie nie stanowi ani oferty zawarcia umowy, ani negocjacji umowy. Ma natomiast charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Z reguły poprzedza ono etap drugi, stanowiący już czynności o charakterze cywilnoprawnym.
W tej sprawie uprawnienie Z. W. do lokalu socjalnego nie znajdowało uzasadnienia w akcie administracyjnym, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, lecz z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt I C 883/09/S. O charakterze prawnym czynności podejmowanych w wyniku realizacji wyroku w sposób wyraźny stanowi przepis art. 14 ust. 6 powołanej ustawy. Wynika z niego, iż orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Skierowanie Z. W. w piśmie z dnia 31 sierpnia 2010 r. do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego socjalnego nr [...] na Osiedlu Centrum [...] stanowiło zatem ofertę zawarcia umowy, nie zaś rozstrzygniecie w indywidualnej sprawie załatwiane w drodze decyzji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bądź czynność z zakresu administracji publicznej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Stanowisko Prezydenta Miasta Krakowa zawarte w odpowiedzi na skargę, wskazujące na jej niedopuszczalność, zasługiwało więc na uwzględnienie przez WSA w Krakowie. Trafność tego poglądu znajduje potwierdzenie w art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie k.c., który stanowi, że z zasobu mieszkaniowego gminy wydziela się część lokali, które przeznacza się na wynajem jako lokale socjalne. Z kolei z art. 23 tej ustawy wynika, że uzyskanie prawa do lokalu socjalnego następuje na podstawie umowy najmu. Zarówno oferta zawarcia umowy, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu stanowi czynność cywilnoprawną, a więc w przypadku kwestionowania przez stronę zainteresowaną jej warunków, jako sprawa cywilna podlega rozstrzygnięciu przed sądem powszechnym na podstawie art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
Dodać należy, iż o cywilnoprawnym charakterze spraw dotyczących przyznania lokalu (w tym także lokalu socjalnego) wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 22 lipca 2010 r. I OSK 362/10, z 10 lutego 2012 r. I OSK 2192/11 oraz w wyroku z dnia 3 listopada 2010 r. I OSK 885/10.
Z powyższych względów nie rozpoznając podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów... Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 tej ustawy odrzucił skargę z powodu braku kognicji sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną, ponieważ należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez WSA, do którego pełnomocnik winien się w tym zakresie zwrócić składając oświadczenie o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).