I OSK 2235/23

I OSK 2235/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2521/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-21
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 134 ust. 1-3, art. 154 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1984
art. 9s ust. 4, art. 9y ust. 3
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 555
§ 36 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. i B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2521/22 w sprawie ze skargi A. A. i B. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 września 2022 r. nr DLI-V.7616.8.2022.MG w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. A. i B. B. solidarnie na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 2702 (dwa tysiące siedemset dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2521/22 oddalił skargę A. A. i B. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 27 września 2022 r. nr DLI-V.7616.8.2022.MG w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A. A. i B. B. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:
I) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, to jest:
1) art. 134 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1988 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", w związku z art. 9s ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1984 ze zm.), polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, został wykonany zgodnie z tymi przepisami, pomimo tego że wartość nieruchomości nie została w nim określona według aktualnego sposobu jej użytkowania (na zarobkową działalność gospodarczą właścicieli), w sytuacji gdy przeznaczenie nieruchomości zgodnie z celem jej wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.) jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, przez co wycena została dokonana przy niczym nieuzasadnionym i nieudokumentowanym założeniu, że przeznaczenie nieruchomości na potrzeby infrastruktury kolejowej zwiększy jej wartość;
2) art. 154 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 134 ust. 1-3 u.g.n. przez uznanie, że faktyczny sposób użytkowania nieruchomości na dzień wywłaszczenia (decyzja wywłaszczeniowa I instancji) nie mógł być brany pod uwagę przez biegłego, a w konsekwencji przez błędne uznanie przez Sąd I instancji prawidłowości doboru przez biegłego metody i techniki szacowania nieruchomości według miejscowego planu zagospodarowania terenu zmienionego na potrzeby decyzji wywłaszczeniowej i w zakresie wywłaszczanych gruntów (z terenów usługowych pod działalność gospodarczą [D] przeznaczenie zmieniono na [E] – ciągi komunikacyjne i infrastruktura kolejowa), podczas gdy wybory biegłego w omawianym zakresie są niezgodne z dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 134 u.g.n.;
3) art. 154 ust. 1 u.g.n. w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", przez uznanie przez Sąd I instancji prawidłowości ustaleń dotyczących wysokości odszkodowania na podstawie błędnie wykonanego operatu szacunkowego;
II) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, to jest braku uzasadnienia prawnego w zakresie wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia toku rozumowania Sądu, które pozwoliłoby zrozumieć adresatom, dlaczego Sąd uznał, że organ miał prawo ustalić – sprzecznie z art. 9y ust. 3 ustawy – odszkodowanie w wysokości odpowiadającej cenom rynkowym nieruchomości położonych w całkowicie odmiennej lokalizacji, mających inną klasyfikację gruntów i według poziomu cen z 2018 r., dodatkowo obniżonych o wskaźniki korygujące, podczas gdy na przedmiotowym terenie dokładnie takie samo wywłaszczenie tej samej nieruchomości miało miejsce w 2012 r. zaś odszkodowanie wynosiło 300% odszkodowania ustalonego w niniejszej sprawie;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na nieuwzględnieniu skargi w wyniku błędnego uznania, że w postępowaniu prowadzonym w celu ustalenia należnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jedynym dowodem jest dokonana w sposób dowolny wycena nieruchomości, bez względu na niezgodność tej wyceny z obowiązującym stanem prawnym oraz stanem faktycznym w sprawie, a także dowodami powoływanymi przez stronę w postępowaniu, bowiem gdyby Sąd I instancji przyjął (zgodnie z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego), że organ oparł decyzję na wycenie szkody dokonanej przez biegłego w oderwaniu od rzeczywistych realiów sprawy, bez skonfrontowania jej z pozostałym materiałem dowodowym powoływanym przez stronę (decyzja i operat szacunkowy z 2012 r., dotyczące wywłaszczenia tej samej nieruchomości), to w konsekwencji oddaliłby skargę, podobnie jak w sytuacji gdyby Sąd I instancji prawidłowo ocenił wartość dowodową dokumentu w postaci operatu szacunkowego;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi w wyniku błędnego uznania, że w przedmiotowym postępowaniu organ słusznie zastosował przepis art. 134 ust. 4 u.g.n., co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem gdyby Sąd przyjął na podstawie przepisów prawa i zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, że w realiach prowadzonego postępowania i w obowiązującym stanie prawnym zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 134 ust. 3 u.g.n., to w konsekwencji uwzględniłby skargę, uchylając wydane w sprawie decyzje;
4) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez ogólnikowe i niespójne (wewnętrznie sprzeczne) uzasadnienie wyroku w części dotyczącej oceny opinii wydanej przez biegłego, pominięcie oceny dowodu zgłoszonego przez stronę, przy jednoczesnym wskazaniu jakie dokumenty powinna złożyć strona w przypadku kwestionowania operatu szacunkowego bez podstawy prawnej, z której wynika taka możliwość.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Wnoszący skargę kasacyjną w uzasadnieniu zarzucili Sądowi I instancji błędne przyjęcie, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę odszkodowania, został wykonany zgodnie z przepisami art. 134 ust. 1-3 u.g.n. Wartość rynkowa nieruchomości nie została określona według aktualnego sposobu jej użytkowania (na zarobkową działalność gospodarczą właścicieli). Przeznaczenie nieruchomości zgodnie z celem jej wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości. Organ ustalił odszkodowanie stosując art. 134 ust. 4 u.g.n., co oznacza że wycena została dokonana przy niczym nieuzasadnionym i nieudokumentowanym założeniu, że przeznaczenie nieruchomości na potrzeby infrastruktury kolejowej zwiększy jej wartość.
Ponadto, przy wycenie nie zastosowano art. 134 ust 2 u.g.n. Biegły bezzasadnie przyjął przeznaczenie nieruchomości na cele wywłaszczenia jako ciąg pieszo-jezdny ([E]), mimo, że powinien ocenić ją jako nieruchomość przeznaczoną na działalność gospodarczo-zarobkową ([D]). Biegły nie uwzględnił ani położenia nieruchomości w gminie [C], ani aktualnie kształtujących się cen w obrocie nieruchomościami. Takie postępowanie biegłego zaakceptował Sąd I instancji, który wskazał też, że prawidłowe jest przyjęcie przez biegłego do porównania cen transakcyjnych z 2018 r., gdyż żaden przepis prawa nie określa długości monitorowania tych cen.
Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną, ustalone w ten sposób odszkodowanie nie jest ceną rynkową za wywłaszczony grunt użytkowany przez właścicieli na potrzeby działalności gospodarczej usługowej, przez co zaskarżona decyzja organu narusza w sposób ewidentny przepisy art. 134 ust. 1-3 u.g.n.
Wnoszący skargę kasacyjną zwrócili uwagę, że przejęta przez Skarb Państwa działka nr [2] została wyodrębniona z działki nr [1] i jest to już druga decyzja Wojewody Mazowieckiego dotycząca tego terenu, wywłaszczająca A. i B. B. Z pierwotniej nieruchomości położonej przy ul. [F] o pow. 0,0981 ha najpierw Wojewoda Mazowiecki przejął działkę o pow. 0,0405 ha (decyzja nr 724/12 z 9 maja 2012 r.), a obecnie zaskarżoną decyzją przejmuje kolejne 0,0099 ha, co prowadzi do wniosku, że Skarb Państwa zabrał właścicielom ponad połowę ich nieruchomości, używanej w całości dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego działka o nr [1] (przed wywłaszczeniem) zakwalifikowana została jako [D]. Po wywłaszczeniu działka przejęta przez Skarb Państwa zmieniła kwalifikację na [E] (w zakresie 90 m2 – ciąg pieszo jezdny) i [G] (w zakresie 9 m2 – droga główna). Pozostała we własności strony nieruchomość nadal należy do kategorii [D], czyli teren zabudowy usługowej, choć nie spełnia po wywłaszczeniu warunków minimalnych dla takiego terenu. Wojewoda Mazowiecki w decyzji z 9 maja 2012 r. przejął część nieruchomości strony pod inwestycję drogową, ustalając na podstawie operatu szacunkowego odszkodowanie, przyjmując cenę 1 m2 gruntu w wysokości 978 zł.
W opinii wnoszących skargę kasacyjną, obecnie brak jest podstaw do ulgowego traktowania PKP, ponieważ jest to "działanie na szkodę strony, niezgodne z konstytucyjnymi zasadami ochrony prawa własności, zasadami dokonywania wyceny na potrzeby odszkodowań, poziomem wzrostu cen i usług od 2012 r. (kwestionowanym przez biegłego) do 2022 r., poziomem inflacji" i powoduje szkodę strony, przekładającą się także na spadek wartości prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, a także brak możliwości inwestycji wobec dwukrotnego okrojenia nieruchomości o ponad 50% jej powierzchni.
Jak podali wnoszący skargę kasacyjną, z zestawienia wartości z wyceny nieruchomości drogowych z 2012 r i z 2021 r. (powinno być z 2022 r.) wynika, że cena 1 m2 takiego samego gruntu w tym samym miejscu w 2012 r. wynosiła 978 zł, a w 2021 r. - 394,10 zł. Oznacza to, że biegły ustalił spadek cen nieruchomości w Warszawie o 60% wartości względem 2012 r.
Z uwagi na powyższe, operat szacunkowy nie mógł być uznany w niniejszej sprawie za miarodajny dowód, służący do ustalenia odszkodowania. Ponadto, skoro Sąd I instancji uznał, że nie ma norm prawnych określających długość monitorowania cen transakcyjnych, to powinien uwzględnić wartość szkody ustalonej w 2012 r. dla tej samej nieruchomości. Tymczasem, Sąd I instancji nie doszukał się błędu w wyborze parametrów przyjmowanych do wyceny nieruchomości z pokrzywdzeniem właścicieli i wyjaśnił, że wycena z 2012 r. była indywidualną opinią wydaną na potrzeby poprzedniego wywłaszczenia i nie może stanowić dowodu na zaniżenie odszkodowania w niniejszej sprawie.
Jak podkreślili wnoszący skargę kasacyjną, Sąd I instancji wyjaśnił, z jakiego względu biegły nie mógł ocenić wartości nieruchomości według faktycznego sposobu jej użytkowania wskazując na art. 154 u.g.n., podczas gdy zasady wyceny określa art. 134 u.g.n., który jednak nie został prawidłowo zastosowany. Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 134 ust. 4 u.g.n.
Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wnoszący skargę kasacyjną zarzucili Sądowi I instancji, że nie wyjaśnił na jakiej podstawie organ miał prawo ustalić, sprzecznie z art. 9y ustawy o transporcie kolejowym, odszkodowanie w wysokości odpowiadającej cenom rynkowym nieruchomości położonych w całkowicie odmiennej lokalizacji, mających inną klasyfikację gruntów i według poziomu cen z 2018 r., dodatkowo obniżonych o wskaźniki korygujące, podczas gdy na przedmiotowym terenie dokładnie takie samo wywłaszczenie tej samej nieruchomości miało miejsce w 2012 r., a ustalone odszkodowanie wyniosło 300% ustalonego w niniejszej sprawie.
W ocenie wnoszących skargę kasacyjną, w niniejszej sprawie błędnie uznano, że jedynym dowodem jest dokonana w sposób dowolny wycena nieruchomości, bez względu na niezgodność tej wyceny z obowiązującym stanem prawnym oraz stanem faktycznym w sprawie, a także dowodami powoływanymi przez stronę w postępowaniu (decyzja i operat szacunkowy z 2012 r. dotyczące wywłaszczenia tej samej nieruchomości).
Jak dalej zwrócili uwagę wnoszący skargę kasacyjną, Sąd I instancji nie uwzględnił skargi w wyniku błędnego uznania, że w przedmiotowym postępowaniu organ słusznie zastosował przepis art. 134 ust. u.g.n., co miało istotny wpływ na treść orzeczenia.
Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczyli, że Sąd I instancji przez ogólnikowe, niespójne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku w części dotyczącej oceny opinii wydanej przez biegłego i pominięcie oceny dowodu zgłoszonego przez stronę, przy jednoczesnym wskazaniu jakie dokumenty powinna złożyć strona w przypadku kwestionowania operatu szacunkowego, działał bez podania podstawy prawnej, z której wynika taka możliwość.
Wnoszący skargę kasacyjną podkreślili, że domagają się odszkodowania w wysokości wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi Minister Rozwoju i Technologii wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Jak wskazał Minister, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania, został wykonany zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia, a przede wszystkim w postępowaniu odszkodowawczym słusznie zastosowano przepis art. 134 ust. 4 u.g.n.
Minister wyjaśnił, że zgodnie z ustaleniami rzeczoznawcy majątkowego, w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wyceniana działka znajdowała się na terenie, na którym obowiązywał miejscowy planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [H]. Zgodnie z tym planem, wywłaszczana działka ewid. [2] położona jest na terenie oznaczonym symbolem [E] - ciąg pieszo-jezdny (ok. 90 m2) i na terenie oznaczonym symbolem [G] - droga główna ruchu przyspieszonego (ok. 9 m2). Mając na uwadze, że przeznaczenie wycenianej działki ustalone w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jest odmienne od jej przeznaczenia wynikającego z ustaleń dokumentów planistycznych obowiązujących na przedmiotowym obszarze i w związku z koniecznością realizacji tzw. zasady korzyści, biegły dokonał analizy dwóch segmentów rynku: nieruchomości kolejowych oraz nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne i ciągi pieszo-jezdne. Zatem, z uwagi na fakt, że wyceniana nieruchomość przeznaczona była w części pod ciąg pieszo-jezdny oraz w części pod drogę główną ruchu przyspieszonego oraz z uwagi na brak transakcji kolejowych, biegły prawidłowo przyjął do porównań transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Część działki przeznaczonej pod ciąg pieszo-jezdny biegły wycenił w oparciu o nieruchomości drogowe i zastosował odpowiedni zmniejszający współczynnik korygujący z uwagi na brak podobnych transakcji. Oznacza to, że wycena przedmiotowej nieruchomości została sporządzona prawidłowo, w oparciu o właściwy dobór transakcji porównawczych, zgodnie z art. 134 ust. 3 u.g.n. w związku z § 36 ust. 1 rozporządzenia.
Zdaniem Ministra, zawarte w art. 134 u.g.n. określenie "przeznaczenie nieruchomości", powinno być interpretowane zgodnie z zasadami ustalonymi w art. 154 u.g.n. Oznacza to, że decydujące dla określenia wartości nieruchomości jest przeznaczenie jakie nieruchomość miała przed dniem wydania decyzji, na podstawie której nastąpiło przejecie nieruchomości na cele inwestycji kolejowej. Z konstrukcji art. 154 u.g.n. wynika, że w pierwszej kolejności rzeczoznawca powinien uwzględnić przeznaczenie nieruchomości określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zatem, skoro wyceniana nieruchomość zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru [H], położona jest na terenie oznaczonym symbolem [E] – ciąg pieszo-jezdny (ok. 90 m2) i na terenie oznaczonym symbolem [G] – droga główna ruchu przyspieszonego (ok. 9 m2), to zasadne było przyjęcie w operacie szacunkowym jako materiału porównawczego transakcji nieruchomościami gruntowymi o takiej właśnie funkcji.
Powyższe oznacza, że niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należało przypomnieć, że Sąd I instancji przyjął za podstawę orzekania stan sprawy, zgodnie z którym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 2 marca 2022 r. nr 538/2022 w punkcie pierwszym zostało ustalone odszkodowanie w wysokości 39 016,00 zł. na rzecz B. B. i A. A. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej oraz w punkcie drugim zobowiązano PKP [...] S.A. do wypłaty ww. odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. Odszkodowanie zostało ustalone za nieruchomość położoną w Warszawie, dzielnicy [C], w obrębie [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [2] o pow. 0,0099 ha, stanowiącą byłą własność B. i A. małżonków B., objętą decyzją Wojewody Mazowieckiego nr 79/SPEC/2020 z 20 lipca 2020 r., o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn.: "[...]". Decyzją z 8 lutego 2022 r. znak: DLI-II.7620.24.1020.EŁ.14, Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję z 20 lipca 2020 r. w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości.
Od decyzji z 2 marca 2022 r. nr 538/2022 o ustaleniu odszkodowania odwołanie wnieśli A. A. i B. B.
Minister Rozwoju i Technologii zaskarżoną decyzją z 27 września 2022 r. nr DLI-V.7616.8.2022.MG utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę wnioskodawców na powyższą decyzję.
Wstępnie zaznaczenia wymaga, że zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ze względu na to, że konstrukcja art. 174 P.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1688/07, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poczynienie powyższych uwag było niezbędne wobec wystąpienia uchybień w konstrukcji rozpoznawanej skargi kasacyjnej, które objawiały się w sposobie formułowania podniesionych zarzutów kasacyjnych, co z kolei rzutuje w bezpośredni sposób na możliwość i zakres dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w ramach sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej.
W przytoczonych podstawach kasacyjnych skarżący kwestionują w istocie prawidłowość sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowił podstawę do ustalenia i wypłacenia na rzecz skarżących odszkodowania za nieruchomość przejętą przez PKP [...] S.A. pod inwestycję kolejową. Zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, koncentrują się na kwestionowaniu prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli operatu szacunkowego, będącego głównym dowodem w przedmiotowej sprawie. Dlatego też wszystkie zarzuty zostaną omówione łącznie.
Nie zasługuje na uwzględnienie podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., gdyż dokonana przez Sąd I instancji i organy administracyjne ocena sporządzonego operatu szacunkowego została zrealizowana zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że ocena ta nie może dotyczyć weryfikacji wiadomości specjalnych rzeczoznawcy majątkowego, gdyż sąd administracyjny nie posiada wiedzy specjalistycznej w tym zakresie. Dokonanie natomiast oceny operatu szacunkowego przez Sąd powinno polegać na weryfikacji rzetelności, jak również wiarygodności takiego dowodu. W tym zakresie Sąd zobligowany jest do oceny, czy przy sporządzaniu operatu szacunkowego rzeczoznawca majątkowy nie naruszył przepisów dotyczących wyceny wartości nieruchomości. Kolejno, Sąd I instancji zasadnie uznał, że konieczne jest zbadanie operatu szacunkowego, nie tylko pod względem logiczności i zupełności, ale także pod względem zgodności wyboru przez rzeczoznawcę majątkowego podejścia, metod i technik wyceny w ramach i granicach wyznaczonych przez stosowne przepisy materialnoprawne zawarte ustawie o transporcie kolejowym, ustawie o gospodarce nieruchomościami i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy, którego prawidłowej oceny dokonał Sąd I instancji, jest zgodny z tymi przepisami. W tym kontekście niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego - art. 134 ust. 1-3 u.g.n. w związku z art. 9s ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 154 ust. 1 u.g.n.
W myśl art. 9s ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez [...] S.A. nieruchomości, o których mowa w art. 9q ust. 1 pkt 7, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. Zgodnie z art. 9y ust. 1 specustawy kolejowej za nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, o których mowa w art. 9s ust. 3 i 3a oraz art. 9x ust. 4, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, a także osobom, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, przysługuje odszkodowanie.
Stosownie do art. 9y ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, wysokość odszkodowania ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy, sporządzony w dniu 2 czerwca 2021 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. (nr uprawnień [...]), którego aktualność biegły potwierdził klauzulą z 25 lipca 2022 r.
Wskazać jeszcze trzeba, że zgodnie z art. 9ad ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 2b zatytułowanym "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych" (obejmującym ww. przepisy art. 9s i art. 9y) stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W myśl art. 134 ust. 1, 3 i 4 u.g.n. podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Natomiast jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
Z kolei na podstawie art. 154 ust. 1 u.g.n. wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Podkreślenia wymaga, że w przepisie art. 154 ust. 1 u.g.n. jest zawarta jedyna norma prawna, która wskazuje rzeczoznawcy majątkowemu sposób ustalenia przeznaczenia nieruchomości. Konstrukcja przepisu jest jasna i nie wymaga głębszych zabiegów interpretacyjnych. Z jego treści w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wynika kolejność działań do jakich zobowiązany jest rzeczoznawca majątkowy ustalając przeznaczenie nieruchomości. W pierwszej kolejności rzeczoznawca zobowiązany jest uwzględnić przeznaczenie nieruchomości określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten nie zawiera odesłania do innych regulacji prawnych, nie zawiera zastrzeżenia "chyba, że ustawa stanowi inaczej" lub "chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej", co mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do odstąpienia od określonej w nim procedury ustalania przeznaczenia nieruchomości. W przepisach § 56 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia prawodawca wskazał, że w operacie szacunkowym musi się znaleźć m.in. opis stanu nieruchomości oraz wskazanie przeznaczenia wycenianej nieruchomości.
Z analizy powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że przeznaczenie nieruchomości jest jednym z elementów (obok m.in. stanu nieruchomości), jaki rzeczoznawca majątkowy sporządzając operat szacunkowy w celu określenia wartości nieruchomości na potrzeby ustalenia wysokości odszkodowania (również z tytułu przejęcia gruntu pod inwestycję kolejową), obowiązany jest wziąć pod uwagę.
Skarżący kasacyjnie kwestionując prawidłowość operatu szacunkowego, wskazali, że biegły bezzasadnie przyjął przeznaczenie nieruchomości na cele wywłaszczenia jako ciąg pieszo-jezdny ([E]), mimo że powinien ocenić ją jako nieruchomość przeznaczoną na działalność gospodarczo-zarobkową ([D]). Skarżący podkreślili, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego działka o nr [1] (oznaczenie przed wywłaszczeniem) zakwalifikowana została jako [D], czyli teren zabudowy usługowej. Po wywłaszczeniu działka przejęta przez Skarb Państwa zmieniła kwalifikację na [E] (w zakresie 90 m2 – ciąg pieszo jezdny) i [G] (w zakresie 9 m2 – droga główna). W ich ocenie, biegły nie uwzględnił zatem ani położenia nieruchomości w gminie [C], ani aktualnie kształtujących się cen w obrocie nieruchomościami.
Wskazane przez skarżących ustalenia nie znajdują jednak potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Wyceniana działka o nr ew. [2] znajdowała się bowiem na terenie, na którym obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru [H], zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] r. Zgodnie z jego przepisami, wywłaszczona działka ewid. nr [2] położona jest na terenie oznaczonym symbolem [E] - ciąg pieszo - jezdny (ok. 90 m2) i na terenie oznaczonym symbolem [G] - droga główna ruchu przyspieszonego (ok. 9 m2). Zatem w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wyceniana działka nie znajdowała się już na terenie zabudowy usługowej ([D]). Z tego powodu wycena części zabudowanej nieruchomości skarżących (dz. ew. nr [3]) w decyzji Wojewody Mazowieckiego z 9 maja 2012 r. i ustalenie odszkodowania za jej przejęcie pod inwestycję drogową na podstawie operatu szacunkowego, w którym przyjęto cenę 1 m2 gruntu w wysokości 978 zł, nie może być miarodajna dla wyceny części nieruchomości objętej niniejszą sprawą. Przeznaczenie działki nr [3] na dzień utraty przez skarżących jej własności w maju 2012 r. było bowiem inne niż działki nr [2] na dzień jej przejęcia decyzją z 20 lipca 2020 r. W dniu wydania decyzji z 9 maja 2012 r. nie obowiązywał jeszcze miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru [H], który – co należy przypomnieć - został zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] r. W przeciwieństwie do działki nr [2], której przeznaczenie zostało zdefiniowane przepisami właśnie tego planu. To zaś powoduje, że zarzuty skarżących kasacyjnie dotyczące niezgodności wyceny nieruchomości w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. ze stanem prawnym i faktycznym oraz z dowodami powoływanymi przez strony, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Przeznaczenie wycenianej działki ustalone w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jest odmienne od jej przeznaczenia wynikającego z ustaleń dokumentów planistycznych obowiązujących na przedmiotowym obszarze. Wobec tego, zasadnie rzeczoznawca majątkowy, mając na uwadze tzw. zasadę korzyści, dokonał analizy dwóch segmentów rynku, tj. nieruchomości kolejowych oraz nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne i ciągi pieszo-jezdne. Rzeczoznawca majątkowy szacując nieruchomość, w pierwszej kolejności dokonał analizy rynku nieruchomości kolejowych. Następnie, wobec braku stosownych transakcji dotyczących nieruchomości przeznaczonych lub nabywanych pod inwestycje kolejowe, biegły oszacował wartość wycenianej nieruchomości w oparciu o ceny gruntów przeznaczonych pod ciągi pieszo-jezdne i drogi, zgodnie z przeznaczeniem wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, że do celów wyceny przeanalizował rynek określony na terenie m.st. Warszawy, dzielnicę [C], biorąc pod uwagę przedział ostatnich dwóch lat, a wobec braku transakcji przeznaczonej pod ciąg pieszo-jezdny i wystarczającej ilości transakcji przeznaczonych pod drogi publiczne, rozszerzył analizę rynku na teren m.st Warszawy i o grunty przeznaczone pod drogi o różnych kategoriach, jako najbardziej zbliżone pod względem pełnionych funkcji. Wydłużył ponadto analizę badanego rynku do początku 2018 r. wyjaśniając, że w analizowanym okresie ceny nieruchomości drogowych utrzymywały się na stałym poziomie.
W odniesieniu do tej ostatniej kwestii Sąd I instancji wyjaśnił, że żaden przepis prawa nie określa długości monitorowania cen transakcyjnych. Kwestia ta uregulowana jest w Powszechnych Krajowych Zasadach Wyceny i stanowi normę zawodową, a nie przepis powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z powyższymi zasadami do porównań należy wykorzystywać nieruchomości podobne, które były przedmiotem sprzedaży w okresie najbliższym, poprzedzającym datę wyceny, ale nie dłuższym niż dwa lata od daty, na którą określa się wartość nieruchomości, natomiast wykorzystanie cen z innych okresów wymaga szczegółowego uzasadnienia, które w ocenie Sądu I instancji zostało podane.
W tej sytuacji, należało zgodzić się z Sądem I instancji, że rzeczoznawca majątkowy wyczerpująco wyjaśnił wybór przyjętej metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny. Skarżący kasacyjnie nie podważyli skutecznie stanowiska Sądu I instancji, że opinia rzeczoznawcy spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu, opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym skorygowaniu przyjętych cech rynkowych. Zasadnie też Sąd I instancji podkreślił, że wycena nieruchomości, a już zwłaszcza wybór sposobu wyceny, wymaga wiedzy specjalistycznej, której organ administracyjny ani Sąd nie ma podstaw ani możliwości podważania. To rzeczoznawca, kierując się standardami zawodowymi analizuje rynek i decyduje o doborze nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, i które przyjmuje do porównania. Wybór cech rynkowych mających wpływ na wartość nieruchomości i ustalenie ich wag jest wiec zadaniem powierzonym rzeczoznawcy majątkowemu, ściśle wiążącym się ze specjalistyczną wiedzą z zakresu wyceny nieruchomości. Zdefiniowanie rynku, jego obszaru i przeprowadzona analiza, w tym także dotycząca określania cech i ich wpływu na cenę nieruchomości, to również wiedza specjalna o charakterze ekonomicznym, a nie prawnym. W sytuacji, kiedy wartość nieruchomości jest określana przez biegłego, zastrzeżenia co do wyceny, w tym doboru i analizy cech nieruchomości stanowią zatem wkraczanie w wiadomości specjalne.
Nie można przy tym dopatrzeć się żadnej sprzeczności w powyższych wywodach Sądu I instancji i wywodach dotyczących zarzutów podniesionych przez skarżących, które - w ocenie Sądu I instancji - wkraczają w sferę wiadomości specjalnych. Sąd Wojewódzki prawidłowo bowiem wyjaśnił, że nie mogą one być podstawą do zakwestionowania wartości dowodowej operatu szacunkowego, natomiast ocena operatu szacunkowego w takim zakresie jest możliwa przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych zgodnie z art. 157 u.g.n.
Nie można było zatem skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (punkt II podpunkty 1 i 4 skargi kasacyjnej). Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu zawartych w zaskarżonym wyroku wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto wskazać trzeba, że za pomocą art. 141 § 4 P.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez Sąd tego przepisu (por. wyroki NSA: z 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3218/19, z 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 175/18, z 17 grudnia 2019 r. sygn. akt I FSK 1789/17). Polemika z ustaleniami Sądu I instancji i oceną stanu faktycznego dokonaną przez Sąd nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Wbrew przekonaniu skargi kasacyjnej uzasadnienie wyroku nie musi też zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak w wyroku NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 3919/17). Oznacza to, że wskazane w skardze kasacyjnej uchybienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie mogły być skutecznie podważane zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wyrok poddaje się kontroli, a jego merytoryczna poprawność nie mogła być podważana za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
W przypadku zarzutów naruszenia prawa materialnego konieczne jest też uzupełnienie wywodu i zwrócenie uwagi, ze zostały one sporządzone z uchybieniami mającymi wpływ na zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji. Autor skargi kasacyjnej zarzucił bowiem naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, jednak ani osnowa skargi kasacyjnej, ani jej uzasadnienie nie pozwalają na określenie, na jakie wadliwe rozumienie przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji wskazują skarżący oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się bowiem, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy bądź też zastosowaniu normy nieobowiązującej (por. M. Niezgódka-Medek (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, System Informacji Prawnej LEX). Skarga kasacyjna takiego wywodu nie zawiera.
Kolejno, analiza argumentacji powołanej przez autora skargi kasacyjnej na poparcie zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazuje, że skarżący usiłują w ten sposób zwalczyć sferę ustaleń faktycznych. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. nie jest skuteczne. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być ona skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z: 13 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 414/08, 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2887/12; 13 maja 2014 r. sygn. akt I GSK 482/12; 11 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1633/15 i II FSK 1690/15). Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie.
Ponadto odnośnie do zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego w punkcie I podpunkcie 3 skargi kasacyjnej, należy wytknąć, że niewystarczające jest wskazanie ogólne na naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1420/14).
Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że odszkodowanie nie obejmuje w szczególności utraconych przez właściciela zysków, utraty wartości pozostałej części nieruchomości, kosztów przeprowadzki w inne miejsce, doznanych uciążliwości itp. (wyroki NSA z: 29 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 296/10; 3 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 302/11, Lex 1120672; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 5 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 186/11, 9 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 147/10). Odszkodowanie za wywłaszczenie części nieruchomości może być rekompensatą tylko za ten grunt, a nie za spadek wartości pozostałej części. Odszkodowanie nie obejmuje pozostałej części nieruchomości skarżących, skoro ta część nadal stanowi ich własność (wyrok I OSK 296/10, aprobowany przez M. Wolanina w: Ugn. Komentarz, s. 767, nb 4). Charakter odszkodowania za wywłaszczenie ma charakter cywilny (tak uznaje TK, ale dochodzone w trybie administracyjnym; tak orzecznictwo Sądu Najwyższego, w części orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktryna, gdzie utrwalony jest pogląd, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość (lub inne prawo rzeczowe), jak również roszczenia z tym związane są - co do zasady - roszczeniami z zakresu prawa cywilnego; E. Mzyk w: red. S. Kalus - op. cit., s. 784-785, uw. 1, s. 786-787, uw. 1). Art. 21 ust. 2 Konstytucji RP respektuje także art. 9y ust. 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym.
Wobec stwierdzenia, że żaden z postawionych zarzutów nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).