I OSK 2230/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne wniesione przez E.W. i A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargi na decyzję Ministra Rozwoju. Decyzja ta utrzymywała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z lat 1953 i 1956 dotyczących wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego. Skarżący zarzucali szereg naruszeń przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym wadliwe doręczenie orzeczeń, brak zgody stron na uchylenie decyzji, prowadzenie postępowania wobec osób zmarłych, brak kompletnych akt sprawy oraz niewykonalność orzeczeń. NSA, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, w tym własnych wcześniejszych wyrokach w analogicznych sprawach, uznał skargi kasacyjne za bezzasadne. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter wyjątkowy i wymaga udowodnienia kwalifikowanych wad prawnych decyzji, a nie domniemywania ich istnienia, zwłaszcza w przypadku orzeczeń sprzed kilkudziesięciu lat, których akta nie zachowały się w całości. NSA stwierdził, że mimo pewnych nieprawidłowości proceduralnych, takich jak prowadzenie postępowania wobec osób zmarłych, nie doszło do rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd wskazał również, że realizacja inwestycji przed formalnym zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego była dopuszczalna na gruncie obowiązujących przepisów dekretu z 1949 r. W konsekwencji, NSA oddalił obie skargi kasacyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście starych orzeczeń, braków w aktach, prowadzenia postępowań wobec osób zmarłych oraz specyfiki dekretu wywłaszczeniowego z 1949 r.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 50-tych XX wieku, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do współczesnych spraw. Kluczowe jest ustalenie, czy w danej sprawie występują podobne okoliczności (np. braki w aktach, długi czas od wydania decyzji).
Zagadnienia prawne (5)
Czy orzeczenie uchylające decyzję wywłaszczeniową z lat 50-tych XX wieku, wydane na podstawie art. 100 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r., mogło zostać wydane w warunkach res iudicata, jeśli nie zostało skutecznie doręczone przed wydaniem kolejnego orzeczenia wywłaszczeniowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie uchylające i orzeczenie wywłaszczeniowe wydane tego samego dnia na podstawie art. 100 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. stanowią jedno orzeczenie zmieniające i nie można mówić o res iudicata.
Uzasadnienie
NSA uznał, że orzeczenia wydane tego samego dnia, jedno uchylające poprzednie orzeczenie wywłaszczeniowe, a drugie wydające nowe orzeczenie wywłaszczeniowe na tej samej podstawie, należy traktować jako jedno orzeczenie zmieniające na podstawie art. 100 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. W związku z tym nie mogło dojść do sytuacji res iudicata.
Czy brak zgody wszystkich stron (w tym spadkobierców osób zmarłych przed wydaniem orzeczenia) na uchylenie decyzji wywłaszczeniowej z lat 50-tych XX wieku stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak zgody wszystkich stron nie zawsze stanowi rażące naruszenie prawa, zwłaszcza gdy przepis (art. 100 r.p.a. z 1928 r.) jest niejednoznaczny co do kręgu stron, a orzeczenie uchylające i wywłaszczeniowe wydano tego samego dnia, nie zmieniając sytuacji prawnej właścicieli.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 100 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. jest niejednoznaczny co do kręgu stron, które muszą wyrazić zgodę na uchylenie decyzji. Ponadto, fakt, że orzeczenie uchylające i wywłaszczeniowe wydano tego samego dnia, nie zmieniając sytuacji prawnej właścicieli, wyklucza uznanie braku zgody za rażące naruszenie prawa.
Czy skierowanie orzeczenia wywłaszczeniowego z lat 50-tych XX wieku do osób zmarłych przed jego wydaniem, w sytuacji gdy ich spadkobiercy nie byli ujawnieni w księdze wieczystej, stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy, gdzie spadkobiercy nie byli ujawnieni w księdze wieczystej, a przepisy dekretu z 1949 r. dopuszczały wywłaszczenie nieruchomości o nieustalonym stanie prawnym, skierowanie orzeczenia do zmarłych współwłaścicieli nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zgodnie z dekretem z 1949 r. i prawem o księgach wieczystych, brak ujawnienia praw spadkobierców w księdze wieczystej stanowił dla nich niekorzystną okoliczność. Ponadto, przepisy dekretu dopuszczały wywłaszczenie nieruchomości o nieustalonym stanie prawnym. W związku z tym, wymienienie zmarłych współwłaścicieli w orzeczeniu nie było rażącym naruszeniem prawa, a jedynie uzupełnieniem opisu nieruchomości.
Czy brak wskazania w orzeczeniu uchylającym z lat 50-tych XX wieku, czy stronom przysługuje od niego odwołanie lub skarga, stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak pouczenia o środkach prawnych nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli nie ma związku przyczynowego z treścią rozstrzygnięcia i nie przekłada się bezpośrednio na wadliwość decyzji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że naruszenie przepisów procesowych dotyczących pouczenia o środkach prawnych nie zawsze prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji. W tym przypadku brak związku przyczynowego między brakiem pouczenia a treścią rozstrzygnięcia, co wyklucza uznanie tego za rażące naruszenie prawa.
Czy realizacja inwestycji (budowa osiedla mieszkaniowego) przed wydaniem orzeczenia wywłaszczeniowego z lat 50-tych XX wieku stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy dekretu z 1949 r. dopuszczały możliwość objęcia nieruchomości przez inwestora przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego, co nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że dekret z 1949 r. przewidywał możliwość uzyskania zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości przez inwestora, co pozwalało na realizację inwestycji przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego. Fakt, że inwestycja została zakończona przed wydaniem orzeczenia, nie wpływał na ocenę legalności tego orzeczenia.
Przepisy (58)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 8 § ust. 1, 3 i 4
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 11 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 17 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Rozporządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie udzielania pomocy w formie dotacji lub pomocy zwrotnej w ramach programów operacyjnych na lata 2014-2020 w celu wspierania polskiej gospodarki w związku z wystąpieniem pandemii COVID-19 art. 5 § ust. 1 lit. b)
r.p.a. art. 100
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. art. 73 § ust. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. art. 83
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. art. 75 § ust. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. art. 76 § ust. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym
k.p.a. art. 77 § ust. 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 18 § ust. 2
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Przepisy ogólne prawa cywilnego art. 6 § § 1
Przepisy ogólne prawa cywilnego
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 9 § ust. 1 i 2
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 10
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego art. 6 § § 1
ustawa zmieniająca dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 4
Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniająca dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 5 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 17 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 17 § ust. 3 pkt 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 21 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
rozporządzenie o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. art. 100
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnym
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 8 § ust. 1 i 2
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 30 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 40 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 40 § ust. 4
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 6 § ust. 1 i 2
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 19 § ust. 1
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret wywłaszczeniowy z 1949 r. art. 5
Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
nie domniemujemy przesłanek nieważności, wręcz przeciwnie występuje domniemanie legalności działań podjętych przez władzę publiczną • tylko stwierdzone, a nie domniemane rażące naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji • brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych ciężkich wad prawnych decyzji ostatecznej, co do zasady wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Elżbieta Kremer
członek
Joanna Skiba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście starych orzeczeń, braków w aktach, prowadzenia postępowań wobec osób zmarłych oraz specyfiki dekretu wywłaszczeniowego z 1949 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 50-tych XX wieku, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do współczesnych spraw. Kluczowe jest ustalenie, czy w danej sprawie występują podobne okoliczności (np. braki w aktach, długi czas od wydania decyzji).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wywłaszczenia nieruchomości sprzed ponad 70 lat, co samo w sobie jest interesujące. Dodatkowo, argumenty skarżących dotyczące wadliwości postępowania (np. prowadzenie go wobec osób zmarłych) i obrona sądowa oparta na braku dowodów i domniemaniu legalności, tworzą ciekawy kontekst prawny.
“Wyrok NSA: Czy wywłaszczenie sprzed 70 lat może zostać unieważnione z powodu błędów w dokumentach?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.