I OSK 2221/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.K. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Skarżąca kasacyjnie zarzucała WSA naruszenie przepisów KPA i ppsa, twierdząc, że organ drugiej instancji orzekł w oparciu o niewłaściwie ustalony stan faktyczny i nie wyjaśnił wystarczająco motywów decyzji, co skutkowało przyznaniem zaniżonego zasiłku. NSA zwrócił uwagę na wadliwe sformułowanie zarzutu kasacyjnego, wskazując, że WSA nie mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, gdyż zaskarżony został wyrok oddalający skargę (art. 151 ppsa). Mimo tych wad, NSA uznał skargę za możliwą do merytorycznego rozpoznania. Sąd podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego oparta jest na uznaniu administracyjnym, a rola sądu ogranicza się do kontroli granic uznania i braku dowolności. NSA stwierdził, że organy administracji i WSA prawidłowo oceniły, iż skarżąca, mimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, nie może oczekiwać zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb w pełnym zakresie. Przyznana kwota 180 zł na środki czystości została uznana za mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego, zwłaszcza w kontekście otrzymywanego stałego wsparcia finansowego (ponad 15 tys. zł w ciągu roku) oraz obowiązku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Sąd uznał, że nie doszło do błędów w ustaleniach faktycznych ani ocenie materiału dowodowego, a organy działały w granicach uznania administracyjnego, nie w sposób dowolny. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zakresu kontroli sądowej decyzji opartych na uznaniu administracyjnym w sprawach świadczeń z pomocy społecznej oraz dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej mimo wadliwości zarzutów.
Dotyczy specyfiki zasiłków celowych i uznania administracyjnego w pomocy społecznej. Wady formalne skargi kasacyjnej mogły wpłynąć na sposób jej rozpoznania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, mające istotny wpływ na wynik sprawy, może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, nawet jeśli zarzut jest wadliwie sformułowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli mimo wadliwości możliwe jest ustalenie granic zaskarżenia i merytoryczne rozpoznanie skargi.
Uzasadnienie
NSA dopuścił merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej mimo częściowo błędnego sformułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania, powołując się na uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, która nie dyskwalifikuje automatycznie wadliwie sformułowanego zarzutu, jeśli możliwe jest ustalenie granic zaskarżenia.
Jaki jest zakres kontroli sądowej decyzji o przyznaniu zasiłku celowego opartej na uznaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres kontroli sądowej ogranicza się do zbadania, czy organ nie przekroczył granic uznania oraz czy decyzja nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia w ramach luzu decyzyjnego nie może być kwestionowany.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przyznawanie zasiłków celowych opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie ma obowiązku rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony, nawet przy spełnieniu przesłanek. Rola sądu polega na weryfikacji, czy organ działał w granicach uznania i czy decyzja nie jest dowolna.
Czy przyznanie zasiłku celowego w niższej kwocie niż wnioskowana, pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej, świadczy o naruszeniu prawa materialnego lub procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organy administracji działały w granicach uznania administracyjnego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w tym możliwości finansowe oraz obowiązek współdziałania strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy administracji miały prawo przyznać zasiłek celowy w ograniczonej wysokości, biorąc pod uwagę zasady pomocniczości pomocy społecznej, ograniczony budżet oraz fakt, że skarżąca otrzymywała już inne wsparcie finansowe i nie współpracowała właściwie z pracownikiem socjalnym. Nie stwierdzono błędów w ustaleniach faktycznych ani ocenie materiału dowodowego.
Przepisy (12)
Główne
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna wyroku WSA oddalającego skargę.
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
ups art. 39 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przepisy dotyczące przyznawania zasiłku celowego i oceny potrzeb.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia tych przepisów przez Sąd I instancji został podniesiony przez skarżącą kasacyjnie.
ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarżąca kasacyjnie błędnie powiązała naruszenie przepisów KPA z tym przepisem, który dotyczy uchylenia decyzji, podczas gdy zaskarżony został wyrok oddalający skargę (art. 151 ppsa).
ppsa art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Warunek naruszenia przepisów postępowania jako podstawy kasacyjnej – musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
ppsa art. 176 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej.
ppsa art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
ppsa art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zawartość uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
ups art. 3 ust. 1-4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zasady i cele pomocy społecznej.
ups art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Obowiązek współdziałania osób korzystających z pomocy społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyznawanie zasiłków celowych opiera się na uznaniu administracyjnym, a sąd bada jedynie granice uznania i brak dowolności. • Organy administracji działały w granicach uznania administracyjnego, uwzględniając całokształt okoliczności, w tym możliwości finansowe i obowiązek współdziałania strony. • Skarżąca kasacyjnie otrzymywała już inne formy wsparcia finansowego i nie współpracowała właściwie z pracownikiem socjalnym.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów KPA i ppsa przez Sąd I instancji poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i niewystarczające uzasadnienie decyzji. • Przyznanie zasiłku celowego w zaniżonej wysokości, nieadekwatnej do potrzeb skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
pomoc społeczna oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego • organ nie ma obowiązku rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony, nawet w przypadku spełnienia przez nią wszystkich przesłanek • rola sądu w takim przypadku ogranicza się do zbadania, czy organ wydający decyzję nie przekroczył granic uznania oraz czy wydana w sprawie decyzja nie nosi cech dowolności • osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej
Skład orzekający
Marian Wolanin
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądowej decyzji opartych na uznaniu administracyjnym w sprawach świadczeń z pomocy społecznej oraz dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej mimo wadliwości zarzutów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki zasiłków celowych i uznania administracyjnego w pomocy społecznej. Wady formalne skargi kasacyjnej mogły wpłynąć na sposób jej rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne aspekty uznania administracyjnego w pomocy społecznej i ograniczenia kontroli sądowej, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów prawa administracyjnego.
“Uznanie administracyjne w pomocy społecznej: kiedy sąd może interweniować?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.