I OSK 2214/18

Naczelny Sąd Administracyjny2020-07-09
NSAAdministracyjneWysokansa
Krajowa Administracja Skarbowasłużba celnapropozycja zatrudnieniaprawo administracyjnepostępowanie sądoweakt administracyjnyskarżony organreformy administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na propozycję zatrudnienia w KAS, uznając, że taka propozycja nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu.

Skarżąca J. G. wniosła skargę na propozycję zatrudnienia w Krajowej Administracji Skarbowej, uznając ją za akt administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę, stwierdzając, że propozycja zatrudnienia nie jest decyzją administracyjną ani czynnością podlegającą zaskarżeniu. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy postanowienie WSA, podkreślając, że propozycja zatrudnienia w ramach reformy KAS nie jest władczym rozstrzygnięciem organu administracji, a jedynie etapem w procesie przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy lub jego wygaśnięcia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, które odrzuciło jej skargę na propozycję zatrudnienia złożoną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Skarżąca uważała, że propozycja ta stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej wprowadziła mechanizm przekształcenia stosunków służbowych w stosunki pracy lub ich wygaśnięcia w związku z reformą KAS. Kluczowe było rozróżnienie między propozycją zatrudnienia a propozycją pełnienia służby. NSA podkreślił, że propozycja zatrudnienia, w przeciwieństwie do propozycji pełnienia służby (która jest decyzją administracyjną), nie jest władczym rozstrzygnięciem organu administracji. Jest to jedynie etap w procesie, który nie rodzi samodzielnie wiążących konsekwencji prawnych dla adresata. Dopiero jego reakcja (przyjęcie lub odrzucenie) wraz z propozycją tworzy stan faktyczny wywołujący skutki prawne. Dlatego też, zdaniem NSA, propozycja zatrudnienia nie spełnia kryteriów aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a tym samym skarga na nią była niedopuszczalna. Sąd odwołał się również do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 1 lipca 2019 r., która potwierdziła, że przyjęcie propozycji zatrudnienia nie wiąże się z obowiązkiem wydania decyzji o zakończeniu stosunku służbowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pisemna propozycja zatrudnienia nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Propozycja zatrudnienia nie jest władczym rozstrzygnięciem organu administracji, nie rozstrzyga sprawy ani nie kończy postępowania. Nie kształtuje bezpośrednio praw i obowiązków administracyjnoprawnych adresata, a jedynie stanowi etap w procesie przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy lub jego wygaśnięcia, które następują z mocy prawa w zależności od reakcji adresata.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

przepisy wprowadzające art. 165 § 7

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

przepisy wprowadzające art. 165 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

przepisy wprowadzające art. 170 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

przepisy wprowadzające art. 170 § 3

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

przepisy wprowadzające art. 171 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, które nie są decyzjami ani postanowieniami.

p.p.s.a. art. 58 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy odrzucenia skargi.

p.p.s.a. art. 58 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 165 § 7

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 169 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o KAS art. 11 § 1

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 162

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 276 § 1

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 276 § 2

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 60

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Propozycja zatrudnienia w KAS nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Propozycja zatrudnienia nie jest decyzją administracyjną.

Odrzucone argumenty

Propozycja zatrudnienia stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu. Naruszenie przepisów P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 32 ust. 1, 60, 45 ust. 1).

Godne uwagi sformułowania

propozycja zatrudnienia nie stanowi aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie jest władczą formą rozstrzygnięcia organu administracji o wiążących dla jej adresata konsekwencjach nie rozstrzyga sprawy, ani nie kończy w żaden inny sposób postępowania w danej sprawie organ przedkładający propozycję występuje w charakterze pracodawcy, a nie jako organ administracji publicznej

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że propozycja zatrudnienia w ramach reformy KAS nie jest aktem administracyjnym podlegającym zaskarżeniu, a także rozróżnienie między propozycją zatrudnienia a propozycją pełnienia służby."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z reformą KAS i przekształceniem stosunków służbowych w stosunki pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z prawem do sądu w kontekście reformy administracji publicznej i przekształceń kadrowych. Jest interesująca dla prawników procesowych i administracyjnych.

Czy propozycja pracy w KAS to akt administracyjny? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2214/18 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sikorska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1478/17 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2018-02-14
II OSK 2214/18 - Wyrok NSA z 2019-09-30
II SA/Bd 642/17 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2018-01-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1948
art. 165 ust. 7, art. 169 ust. 4, art. 170 ust. 1 - 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 58 § 1 pkt 1, art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1478/17 o odrzuceniu skargi J. G. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia warunków zatrudnienia postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę J. G. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] października 2017 r. w przedmiocie określenia warunków zatrudnienia.
Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych:
J. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na złożoną jej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy pisemną propozycję z [...] października 2017 r., określającą nowe warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. Zdaniem skarżącej pismo to stanowi czynność lub akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., "p.p.s.a."). Wniosła o uchylenie zaskarżonej propozycji z uwagi na naruszenie przepisów art. 165 ust. 3 i ust. 7 oraz art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm., "przepisy wprowadzające") oraz art. 179 i art. 180 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz.1947 ze zm., "ustawa o KAS") poprzez błędną wykładnię tych przepisów i faktyczne zwolnienie jej ze służby, pomimo braku zaistnienia wskazanych tam przesłanek. Skarżąca zarzuciła ponadto niekonstytucyjność zaskarżonego aktu/czynności poprzez niezgodność z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 oraz art. 60 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że przedłożona skarżącej propozycja pracy nie może być uznana za decyzję administracyjną. Złożenie propozycji pracy nie stanowi czynności materialno-technicznej i nie może być postrzegane jako czynność objęta dyspozycją art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie mieści się ona w sferze działania administracji publicznej i nie może być zaliczona do kategorii spraw administracyjnych.
Odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że pisemna propozycja jedynie proponuje skarżącej nowe warunki zatrudnienia i to od niej zależy, czy ją przyjmie w określonym terminie, czy nie. Organ przedstawiający taką propozycję nie kształtuje jednostronnie praw i obowiązków podmiotu niezależnie od jego woli. Propozycja nie rodzi żadnych wiążących konsekwencji, a organ administracji nie narzuca swojego stanowiska, które bezwzględnie należy zaakceptować jako jedynie słuszne. Skierowanie pisemnej propozycji do adresata jest jedynie przedstawieniem pewnego rozwiązania. To od woli adresata, a konkretnie treści złożonego przez niego oświadczenia, zależą dopiero dalsze działania organu. Przedmiotowa propozycja nowych warunków zatrudnienia nie jest decyzją administracyjną, gdyż nie rozstrzyga niczego w sposób władczy, a w szczególności nie kształtuje w sposób jednostronny praw i obowiązków adresata, niezależnie od jego woli, w ramach stosunku administracyjnoprawnego.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedmiotowa propozycja nie jest też aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zarówno z treści pisma będącego przedmiotem osądu, jak i z przepisów stanowiących podstawę prawną jego wydania, wynika, że propozycja przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy nie spełnia kryteriów aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z literalnego brzmienia przepisu art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających wynika, że jest w nim mowa wyłącznie o propozycji skierowanej do pracownika lub funkcjonariusza, w odniesieniu do której powinien zająć on stanowisko w terminie 14 dni. Dopiero po upływie tego okresu i w zależności od podjętej decyzji następują określone w powołanej wyżej ustawie skutki prawne polegające bądź na przekształceniu stosunku służbowego w stosunek pracy (art. 171 ust. 1 ustawy), bądź na jego wygaśnięciu (art. 170 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Pisemna propozycja nie rozstrzyga żadnej sprawy, ani nie kończy w inny sposób postępowania administracyjnego w danej sprawie. Dopiero bowiem ustalenie w konsekwencji jej przyjęcia nowych warunków pracy (umowa o pracę, mianowanie do służby stałej lub przygotowawczej) albo rozwiązanie tego stosunku na skutek odmowy przyjęcia propozycji uruchamia odrębne postępowanie, w którym wydawana jest decyzja, od której, po wyczerpaniu trybu administracyjnego, przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 169 ust. 4 i ust. 7 przepisów wprowadzających).
W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca reprezentowana przez adwokata, zaskarżając postanowienie w całości. Domagała się "uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przyjęcia skargi do rozpoznania", ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego:
1. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że propozycja złożona skarżącej, tj. przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy, nie spełnia kryteriów aktu lub czynności, o jakich mowa w tym przepisie, podczas gdy spełnia ona wszystkie wymienione w tymże przepisie kryteria;
2. art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, iż wniesienie przez skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy było niedopuszczalne, podczas gdy zostały spełnione ustawowe przesłanki do jej wniesienia;
3. art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1948) w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię oraz nieprawidłowe uznanie, iż pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających, złożona skarżącej, nie stanowi aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a.;
4. naruszenie art. 169 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1948) w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnie gwarantowanej zasady równości;
5. naruszenie art. 45 ust 1 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącej dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając wnioski o rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej na rozprawie, zauważyć należy, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U z 2016 r., poz. 1947 ze zm.), "ustawa o KAS", w miejsce funkcjonujących: administracji podatkowej, Służby Celnej i kontroli skarbowej powołano administrację skonsolidowaną – Krajową Administrację Skarbową, podporządkowaną ministrowi właściwemu do spraw finansów. Preambuła tej ustawy wskazuje, że u podstaw regulacji leży doniosłość konstytucyjnego obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w szczególności podatków i należności celnych, troska o bezpieczeństwo finansowe Rzeczypospolitej Polskiej oraz ochrona bezpieczeństwa obszaru celnego Unii Europejskiej, w celu zapewnienia nowoczesnego i przyjaznego wykonywania obowiązków podatkowych i celnych, a także efektywnego poboru danin publicznych. W świetle art. 2 ust. 2 i 3 ustawy o KAS, Krajowa Administracja Skarbowa stanowi wyspecjalizowaną administrację rządową wykonującą zadania z zakresu realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ochrony interesów Skarbu Państwa oraz ochrony obszaru celnego Unii Europejskiej, a także zapewniającą obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługę i wsparcie przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych. W jej ramach wyodrębniono Służbę Celno-Skarbową, będącą jednolitą i umundurowaną formacją, którą tworzą funkcjonariusze. Z art. 160 przepisów wprowadzających wynika, że zniesiono m.in. Szefa Służby Celnej, dyrektorów izb celnych, naczelników urzędów celnych, urzędy celne wraz z podległymi oddziałami celnymi. Organy KAS określono m.in. w art. 162 tej ustawy i w art. 11 ust. 1 ustawy o KAS.
Nowa struktura organizacyjna i zadania nałożone na organy KAS wymagały dostosowania do niej dotychczasowego stanu zatrudnienia pracowników i funkcjonariuszy.
W myśl art. 165 ust. 3 przepisów wprowadzających, pracownicy zatrudnieni w izbach celnych oraz urzędach kontroli skarbowej oraz funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych albo w komórkach urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych stali się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 marca 2017 r., z zastrzeżeniem art. 170, odpowiednio pracownikami zatrudnionymi w jednostkach organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej, zwanych dalej "jednostkami KAS", albo funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej, zwanymi dalej "funkcjonariuszami", pełniącymi służbę w jednostkach KAS, i którzy zachowali ciągłość pracy i służby. Przy czym podkreślić należy, że użyte w tym przepisie słowo "odpowiednio" przyporządkowuje pracowników/funkcjonariuszy do określonych jednostek organizacyjnych jedynie na czas od dnia wejścia w życie ustawy o KAS do dnia złożenia i przyjęcia propozycji nowych warunków pracy/służby.
Analiza przepisów art. 165 ust. 7 w zw. z art. 165 ust. 1, art. 170 ust. 1-3 i art. 171 ust. 1 przepisów wprowadzających, w zestawieniu z zadaniami zastrzeżonymi dla funkcjonariuszy w ustawie o KAS, prowadzi do wniosku, że ustawodawca wprowadził szczególną, nadzwyczajną podstawę ustawową o charakterze przejściowym, umożliwiającą przekształcenie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej w stosunek pracy, pracownika w stosunek służby, poprzez przedstawienie przez właściwy organ w zakreślonym terminie – do dnia 31 maja 2017 r. propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub nowe warunki pełnienia służby, a także konstrukcję normatywną wygaśnięcia z mocy prawa stosunków służby i stosunków pracy. Właściwy organ został uprawniony do złożenia każdej z wymienionych w nim grup adresatów zarówno propozycji służby, jak i propozycji zatrudnienia. Jednocześnie ustawodawca organom wymienionym w art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających przyznał autonomiczne prawo do określenia rodzaju propozycji, która ma być przedstawiona konkretnej osobie. W ramach realizacji przedstawionych wyżej zmian strukturalnych, organizacyjnych i kadrowych ustawodawca nie wykluczył możliwości złożenia funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia w ramach stosunku pracy, a nie służby. Powyższe stwierdzenie znajduje potwierdzenie w treści art. 169 ust. 3 tej ustawy, w którym ustawodawca wprost odnosi się do kategorii funkcjonariuszy, którym została przedstawiona propozycja zatrudnienia.
Zauważyć należy, że ustawodawca odnośnie propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia, o której mowa w art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających, nie zastrzegał dla niej formy decyzji, nie przewidział możliwości jej zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, czy też wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku propozycji określającej nowe warunki pełnienia służby w art. 169 ust. 4-7 tej ustawy wskazał, że propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby. W terminie 14 dni od dnia przyjęcia propozycji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego złożenie nie wstrzymuje wykonania decyzji. Do postępowania w tego rodzaju sprawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja administracyjna jest jednostronnym, władczym rozstrzygnięciem organu administracji państwowej o wiążących konsekwencjach obowiązujących norm prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i w konkretnej sprawie, podejmowanym w sferze stosunków zewnętrznych, poza systemem organów państwowych i podległych im jednostek. Podstawą prawną takiego rozstrzygnięcia może być jedynie norma prawa administracyjnego, z której bezpośrednio lub pośrednio wynika, że jej konkretyzacja następuje w drodze wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 1987 r. sygn. akt SA/Wr 730/87, wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt II GPS 1/06 (CBOSA), wyraził pogląd, że w każdym przypadku należy indywidualnie badać, czy w sprawie mamy do czynienia z aktem władczym uprawnionego podmiotu i czy ten akt zmierza do władczego ukształtowania praw i obowiązków jego adresata. Z kolei Sąd Najwyższy w uchwale z 5 lutego 1988 r. sygn. akt III AZP 1/88 (Lex nr 11678), wskazał na trzy cechy dające podstawę do uznania czynności organu administracyjnego za decyzję administracyjną – po pierwsze, decyzja jest przejawem woli organu administracyjnego, co oznacza, iż organ ten rozstrzygając sprawę narzuca władczo swoje stanowisko; po drugie, decyzja musi wyraźnie wskazywać podstawę prawną w powszechnie obowiązujących przepisach prawa administracyjnego, po trzecie, decyzja rozstrzyga konkretną sprawę określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne; decyzja wyposażona jest w atrybut ważności.
Natomiast w przypadku czynności lub aktu, objęcie ich zakresem zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zależy od spełnienia kryterium pozytywnego (działanie dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej) oraz kryterium negatywnego (działanie nie jest podejmowane w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.). Przy czym ustawodawca pojęć "akt lub czynność z zakresu administracji publicznej" nie definiuje. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą być skierowane do konkretnego, zindywidualizowanego adresata, mieć charakter zewnętrzny, co oznacza, że są one skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu akt lub podejmującemu daną czynność, mają dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany, a także obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (zob. T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie VI, WK 2016, J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie V Lexis Nexis 2011).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że złożona skarżącej propozycja zatrudnienia nie stanowi aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia nie jest władczą formą rozstrzygnięcia organu administracji o wiążących dla jej adresata konsekwencjach. Nie rozstrzyga sprawy, ani nie kończy w żaden inny sposób postępowania w danej sprawie. Przepisy prawa nie wskazują, tak jak jest to w przypadku propozycji określającej warunki pełnienia służby, że stanowi ona decyzję administracyjną. Pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia bezpośrednio nie dotyczy praw i obowiązków administracyjnoprawnych jej adresata, gdyż te – wchodząc w skład dotychczasowego stosunku służbowego – zostają bezpośrednio poddane ukształtowaniu z mocy prawa albo w wyniku przyjęcia propozycji (art. 171 ust. 1 przepisów wprowadzających), albo w wyniku jej odrzucenia (art. 170 ust. 1-3 tej ustawy). Propozycja zatrudnienia mieści się w sferze władztwa służbowego (pracowniczego), stanowi jedynie etap realizacji ustawowego stanu faktycznego, którego dopełnieniem jest oświadczenie funkcjonariusza (pracownika) o przyjęciu propozycji (art. 171 ust. 1) albo o odmowie przyjęcia propozycji, albo też niezłożenie oświadczenia (art. 170 ust. 1-2). Organ przedkładający propozycję występuje w charakterze pracodawcy, a nie jako organ administracji publicznej. O ile można argumentować, że czynność ta ma charakter administracyjnoprawny i zindywidualizowany (jako dotycząca trwającego jeszcze stosunku służbowego), o tyle nie sposób przyjąć, aby czynność ta dotyczyła bezpośrednio praw lub obowiązków administracyjnoprawnych i konkretyzowała prawa lub obowiązki administracyjnoprawne wynikające z przepisów prawa. Propozycja zmierza bowiem do przekształcenia istniejącego stosunku służbowego w stosunek pracy w służbie cywilnej albo do zakończenia tego stosunku w drodze jego wygaśnięcia z mocy prawa (w razie odmowy przyjęcia propozycji). Nie można zatem twierdzić, że czynność ta bezpośrednio dotyczy praw i obowiązków administracyjnoprawnych, gdyż te – wchodząc w skład dotychczasowego stosunku służbowego – jak już wskazano - zostają bezpośrednio poddane ukształtowaniu z mocy prawa albo w wyniku przyjęcia propozycji, albo w wyniku jej odrzucenia. Dopiero propozycja wraz z dopełniającym ją elementem w postaci odpowiedniej reakcji funkcjonariusza (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2000 r., sygn. akt K 1/99; publ. OTK 2000/2/59) tworzy pełny stan faktyczny, który wywołuje skutki z mocy samego prawa (przekształcenie stosunku służbowego/pracowniczego albo jego wygaśnięcie). W tym sensie czynność organu polegająca na złożeniu propozycji, o której mowa w art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających, nie jest samodzielną czynnością administracyjnoprawną dotyczącą bezpośrednio praw lub obowiązków, które wynikają z przepisów prawa. Prawa i obowiązki funkcjonariusza nie są w żaden sposób przez tę propozycję konkretyzowane, gdyż samo jej złożenie nie wywołuje samodzielnie skutków o charakterze prawno-kształtującym.
Zauważyć także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19 stwierdził, że: "przyjęcie przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej propozycji zatrudnienia i przekształcenie, z dniem określonym w tej propozycji, na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 ze zm.) dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej lub stałej w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas nieokreślony albo określony, nie wiąże się z obowiązkiem właściwego organu do wydania decyzji orzekającej o zakończeniu stosunku służbowego". W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "przepisy wprowadzające wprowadziły trzy rodzaje rozwiązań prawnych dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej w stosunek służbowy lub stosunek pracy w Służbie Celno-Skarbowej powołanej w celu przeprowadzenia reformy szeroko rozumianej administracji skarbowej. Pierwsze rozwiązanie można określić jako kontynuację stosunku służbowego. Następuje ona w następstwie złożenia przez właściwy organ propozycji pełnienia służby na nowych warunkach jej pełnienia (zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 169 ust. 4 zd. 1 przepisów wprowadzających). Przy tym ustawodawca wyraźnie stanowi w tym drugim przepisie, że propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej następuje w drodze decyzji administracyjnej ustalającej warunki pełnienia służby. Drugie rozwiązanie polega natomiast na wygaśnięciu dotychczasowego stosunku służbowego. Następuje ono w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 przepisów wprowadzających). W takim przypadku dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby. Tutaj podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi art. 170 ust. 1 i 3 przepisów wprowadzających w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS. Znaczenie tego ostatniego przepisu nie budzi wątpliwości. Zgodnie z nim decyzję administracyjną wydaje się wyłącznie w przypadkach przeniesienia funkcjonariusza, powierzenia mu pełnienia obowiązków na innym stanowisku służbowym, przeniesienia na inne stanowisko, zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych czy zwolnienia ze służby. Dodać przy tym należy, że z treści przytoczonych przepisów wynika, że wyliczenie zawartych w nich przesłanek wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza posiada charakter zamknięty. Trzecie rozwiązanie z kolei polega na przekształceniu dotychczasowego stosunku służbowego w stosunek pracy na skutek złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i jej przyjęcia. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 170 ust. 2 przepisów wprowadzających pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia nie stanowi ani decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ani też innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.".
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz treść powołanej wyżej uchwały, stwierdzić należało, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że zaskarżona propozycja zatrudnienia nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a co za tym idzie, przedmiotowa skarga została zgodnie z prawem odrzucona.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP wyjaśnić należy, iż ocena zasadności tych zarzutów nie może być dokonana na etapie badania dopuszczalności przedmiotowej skargi. Przepisy Konstytucji RP są źródłem gwarancji, a nie praw, a więc spełniają raczej rolę wzorca konstytucyjnego, który materializuje się w uchwalanych ustawach. Podane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP zostały uzasadnione wyłącznie w oparciu o przekonanie naruszenia przepisów prawa materialnego, których nie potwierdzono.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI