I OSK 2210/23

I OSK 2210/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Stojanowski
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2619/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-06
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 2 ust. 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 135, art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. i E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2619/22 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 września 2022 r. nr DN.rn.625.135.2021 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt. I SA/Wa 2619/22 po rozpoznaniu skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 września 2022 r. nr DN.rn.625.135.2021 w przedmiocie reformy rolnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 października 2021 r. nr WS-III.7515.1.15.2017.AM (pkt I); zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodły K. M. i E. L. zarzucając Sądowi pierwszej instancji :
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51 z późn. zm.) (dalej: "dekret") - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu że:
a) pomiędzy objętą postępowaniem budowlaną parcelą katastralną, zabudowaną budynkiem mieszkalnym (dworem) oznaczoną jako parcela katastralna pb [...], gm. kat. [...], o pow. 726 m2, objętej wykazem hipotecznym lwh [...], gm, kat, [...], a gospodarstwem rolnym J. L. mógł istnieć związek funkcjonalny - pomimo, iż ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika jednoznacznie, iż związku takiego brak;
b) pomiędzy objętą postępowaniem budowlaną parcelą katastralną, oznaczoną jako pb [...], gm. Kat. [...], o pow. 726 m2, objętą wykazem hipotecznym lwh [...], gm. Kat. [...], zabudowaną budynkiem dworu i wyodrębnioną fizycznie od pozostałej części majątku J. L. przy pomocy szpaleru drzew, a rolniczą częścią majątku mógł istnieć związek funkcjonalny, pomimo braku zgromadzenia jakichkolwiek dowodów na te okoliczność;
c) objęta postępowaniem nieruchomość mogła podpadać pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na skutek arbitralnego przyjęcia, iż zgromadzone w sprawie zdjęcia rodzinne "niewątpliwie nie zostały zrobione przed budynkiem usytuowanym na zdjęciu pozyskanym przez organ", pomimo, iż z akt sprawy wynika jasno, iż na wyodrębnionej fizycznie budowlanej parceli objętej niniejszym postępowaniem posadowiony był mieszkalny obiekt - dwór stanowiący własność poprzednika prawnego skarżących;
d) materiał zebrany w sprawie jest "znikomy", podczas gdy zgromadzone w sprawie dokumenty pozwalają jednoznacznie ustalić, iż sporna parcela budowlana zabudowana mieszkalnym dworem, wyodrębniona fizycznie szpalerem drzew nie mogła podpadać pod działanie powołanego na wstępie przepisu;
2. art. 2 ust. 1 lit. e i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 i 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu przez organ administracyjny błędnej wykładni, ignorującej ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, polegające na niewłaściwym przyjęciu, że parcela budowlana pb [...], położona na wydzielonym faktycznie szpalerem drzew gruncie, zabudowana budynkiem mieszkalnego dworu, nie posiadająca charakteru rolnego wchodziła w skład nieruchomości ziemskiej, pomimo obiektywnej niemożności wykorzystania przedmiotowej zabudowanej nieruchomości w całości czy też w części do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej przez rolników małorolnych, jak również do tzw. "nadziałów" dla małorolnych rolników
3. art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędne przyjęcie, że mogło nastąpić skuteczne przejęcie zabudowanej nieruchomości położonej na wyodrębnionej fizycznie parceli gruntu budowlanego w trybie tegoż przepisu, w sytuacji, gdy:
a) przedmiotowa wyodrębniona fizycznie nieruchomość posiadała charakter budowlany i zabudowana była budynkiem mieszkalnym dworu, mogła być uznana za "nieruchomość ziemską" w rozumieniu tegoż dekretu;
b) przedmiotowa nieruchomość zabudowana była budynkiem dworu, które to nieruchomości z założenia nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej,
c) zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych dodatkowo postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie nie wykazało istnienia "związku funkcjonalnego" pomiędzy tą nieruchomością i rolniczą częścią majątku J. L. ;
d) przedmiotowa nieruchomość do dnia dzisiejszego nie została wykorzystana zgodnie z celami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej określonymi w art. 1 ust. 2 dekretu o reformie rolnej;
4. art 99 oraz art 121 Konstytucji z dnia 21 marca 1921 roku, jak również art. 21 ust. 1 i ust 2, art. 64 ust. 1,2 i 3 i art 77 Konstytucji RP z 1997 roku poprzez pozbawienie bez podstawy prawnej J. L. oraz jego spadkobierców prawa własności przedmiotowej nieruchomości bez jakiegokolwiek odszkodowania;
5. naruszenie art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż skarżącemu Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta Krakowa przysługiwał interes prawny w zaskarżeniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 września 2022 roku w całości, podczas gdy spośród wszystkich działek ewidencyjnych wyłącznie jedna z nich, mianowicie obecna działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca drogę, ujawniona jest jako własność Skarbu Państwa i w niewielkiej części odpowiada parceli katastralnej pb [...];
II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik tego postępowania, tj. polegające na naruszeniu:
1. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i oddalenie skargi Skarbu Państwa Prezydenta Miasta Krakowa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny a konsekwencji błędne zastosowanie w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. (i art. 135 k.p.a. w stosunku do decyzji organu I instancji) oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 7 października 2021r., pomimo, że organ II instancji prawidłowo zgromadził w sprawie materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej oceny a zatem brak było podstaw do uwzględnienia skargi, albowiem w rzeczywistości nieruchomość była w dniu jej przejęcia nieruchomością budowlaną, wyodrębnioną fizycznie od reszty majątku J. L. , zabudowaną mieszkalnym dworem, nie pozostającą w związku funkcjonalnym z rolniczą częścią majątku i nie nadającą się do realizacji celów opisanych szczegółowo w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d, i e, a zatem z uwagi na niespełnienie kumulatywnie przesłanek ustawowych koniecznych dla przejęcia nieruchomości brak było podstaw do uchylenia decyzji;
2. art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnym uwzględnieniu skargi Skarbu Państwa Prezydenta Miasta Krakowa w zakresie części parceli katastralnej pb [...] odpowiadającej działkom ewidencyjnym nr [...] i nr [...], skoro nie jest ich właścicielem a tym samym nie ma w interesu prawnego w zaskarżeniu w tej części decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 września 2022 roku, nr DN.rn.625.135.2021;
3. art. 141 § 4 p,p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na błędnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na skutek pominięcia faktu, iż badając charakter i sposób użytkowania nieruchomości oraz jej powierzchnię Sąd winien przyjąć jej ustalony dokumentami zgromadzonymi w sprawie stan faktyczny i prawny na dzień jej przejęcia w dniu 13 września 1944 roku, co nie zostało uczynione;
4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i w konsekwencji błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegające na:
a) bezpodstawnym, arbitralnym zakwestionowaniu zgromadzonego przez organ materiału dowodowego (dokumentacji zdjęciowej budynku posadowionego na spornej działce) podczas gdy budynek ów w chwili obecnej nie istnieje i nie było możliwości przeprowadzenia oględzin w celu zweryfikowania tych dowodów, natomiast dowody te zostały we właściwym trybie pozyskane przez organ rozpoznający sprawę, a w aktach nie ma dowodów przeciwnych;
b) pominięciu faktu, iż w sprawie wykazano dowodami, iż sporna nieruchomość została bezprawnie przejęta na cele reformy rolnej, pomimo, iż była zabudowaną budynkiem mieszkalnym - dworem parcelą budowlaną, które to nieruchomości z zasady nie podlegały przejęciu, wydzieloną fizycznie przy pomocy szpaleru drzew, a zatem nie podlegała przejęciu;
c) arbitralnym, gołosłownym zakwestionowaniu i następnie pominięciu dokumentacji zdjęciowej pozyskanej przez organ w sprawie, pomimo, iż budynek nie istnieje i brak jest jakiejkolwiek obiektywnej możliwości weryfikowania archiwalnych fotografii;
d) pominięciu okoliczności wskazanych przez skarżących zarówno faktycznych, jak i prawnych oraz przywołanego orzecznictwa sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego,
e) braku ustalenia istnienia faktycznego związku funkcjonalnego pomiędzy nieruchomością a gospodarstwem rolnym poprzez zastąpienie go domniemaniem opartym na arbitralnym przekonaniu Sądu i błędnej ocenie materiału dowodowego w szczególności niewłaściwej oceny dokumentacji zdjęciowej;
f) bezpodstawnym przyjęciu, iż sporna parcela katastralna pb [...] gm. kat. [...] mogła być objęta orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 23 lipca 1960 roku nr R-UR-IX-3/60 o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania wraz ze wszystkimi składnikami majątkowymi nieruchomości rolnych stanowiących własność J. L., podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, iż tym orzeczeniem sporna parcela objęta nie była,
g) błędnym uznaniu, że skarżące nie udowodniły braku związku funkcjonalnego z resztą majątku, poprzez błędną ocenę dokumentów zgromadzonych w sprawie;
h) bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie przedstawiono dowodów na nieistnienie związku funkcjonalnego spornej działki z rolniczą częścią majątku, oraz wywodzenie z tej okoliczności negatywnych skutków prawnych dla skarżących poprzez uznanie, że taki związek zachodził na podstawie założeń hipotetycznych i teoretycznych sprzecznych dodatkowo ze zgromadzonymi dokumentami, a zatem, że Nieruchomość podpadała pod działanie dekretu, co stoi w sprzeczności z zasadą oficjalności w postępowaniu administracyjnym; co doprowadziło Sąd I instancji do niezastosowania art. 151 p.p.s.a. i oddalenia skargi Skarbu Państwa Prezydenta Miasta Krakowa;
i) art. 134 § 1 i art, 135 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., a w konsekwencji także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego zbadania zaistnienia przesłanek do stwierdzenia czy przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, w tym również nie podniesionych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzji organu I instancji pomimo, że była ona zgodna z prawem, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi Skarbu Państwa oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzenie niejawnym, zrzekając się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Ze skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to co do zasady, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu wskazać trzeba, że niezasadnie skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 50 p.p.s.a. w zw. z 28 k.p.a. (pkt. II.2 oraz pkt I.5 skargi kasacyjnej).
W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że status Skarbu Państwa w niniejszym postępowaniu nie może rodzić uzasadnionych wątpliwości, choć z innych względów niż wskazuje Sąd pierwszej instancji.
Bezsporne pozostaje, że Skarb Państwa pozostaje ujawniony jako właściciel nieruchomości obejmującej dz. [...]. Jak wynika z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości podstawą wpisu Skarbu Państwa był art. 208 Traktatu Pokoju z dnia 10 września 1919 r. pomiędzy Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Austrią, podpisany w Saint Germain En Laye (DZ.U.RP z 1925 r. nr 17, poz.114) oraz ustawa z dnia 30 stycznia 1920 r. o zniesieniu Sejmu i Wydziału Krajowego b. Królestwa Galicji i Lodomerji z Wielkiem Księstwem Krakowskiem (Dz.U. nr 11. Poz. 61). Jednocześnie, organy obydwu instancji przyjęły, że działka [...] odpowiada części parceli katastralnej pb [...], objętej wykazem hipotecznym lwh [...], która jako "wpisana dotychczas na J. L." została przejęta na cele reformy rolnej. Dlatego też zasadnie w wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze akcentowano, że sprawa niniejsza powinna zostać rozpoznana z uwzględnieniem faktu, że to Skarb Państwa a nie osoba fizyczna była właścicielem nieruchomości. Kwestia ta nie była przedmiotem wyjaśnień w toku postępowania administracyjnego. Z tej już tylko przyczyny zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o uchyleniu decyzji obydwu instancji.
Niezasadnie również Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. (pkt II.4 skargi kasacyjnej).
Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom nie sprostały. Zaakcentować trzeba, że uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że jej zasadności upatruje się de facto - wyłącznie - w odmiennej, od przyjętej przez Sąd Wojewódzki, ocenie materiału dowodowego. Tymczasem, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę skarżącą kasacyjnie nie przesądza o zasadności skargi kasacyjnej. W badanej sprawie, jakkolwiek zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisów postępowania, to znamienne jest, że nie wskazano na czym konkretnie - poza odmienną - od przyjmowanej przez stronę skarżącą kasacyjnie oceną ustalonych okoliczności faktycznych, polega zarzucane naruszenie przepisów postępowania. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśniono w czym konkretnie Sąd pierwszej instancji upatruje wad działania organów, podając precyzyjnie, że organ nie wykazał, aby zdjęcie zawarte w aktach sprawy obrazowało ów "dwór" czy inny usytuowany na ww. parceli budynek mieszkalny, nie mówiąc już o kwestiach funkcjonalności czy jego reprezentacyjnym charakterze, a rozważań w tym zakresie nie przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wytknięto organom, że akta administracyjne nie zostały ponumerowane, a argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odnosi się do konkretnych dowodów z konkretnych kart akt czy dołączonych map. Ani minister, ani wojewoda nie wyjaśnili ponadto, skąd ich przekonanie, że przedstawiony na fotografii budynek miał charakter "reprezentacyjny". Nie zlokalizowali też na dołączonej mapie (gdzie ww. budynek nie został przez organ wskazany), gdzie są (były) pozostałe budynki jak: "dom dla pracowników, garaż, stajnie, stodoły, barak dla świń, barak dla ludzi, szopa". Sąd Wojewódzki wytknął organowi, że każdy argument z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ma charakter stricte hipotetyczny. Ta ocena materiału dowodowego oraz uzasadnienia zaskarżonych decyzji - dokonana przez Sąd pierwszej instancji -zasługuje na zdecydowaną aprobatę. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co trafnie wytknął Sąd Wojewódzki. Dlatego też zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie mogły przynieść pożądanego rezultatu.
Niezasadnie również Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na błędnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na skutek pominięcia faktu, iż badając charakter i sposób użytkowania nieruchomości oraz jej powierzchnię Sąd winien przyjąć jej ustalony dokumentami zgromadzonymi w sprawie stan faktyczny i prawny na dzień jej przejęcia w dniu 13 września 1944 roku (pkt II.3 skargi kasacyjnej). Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zakres koniecznych rozważań sądu wyznaczają przesłanki zawarte w przepisach prawa. W badanej sprawie uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego nie jest ani ogólnikowe, ani lakoniczne. Niesłusznie natomiast skarga kasacyjna zasadności podniesionego zarzutu upatruje w odmiennej, od przyjętej przez Sąd Wojewódzki, ocenie materiału dowodowego. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez skarżące kasacyjnie nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym. Zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, co do prawidłowości, rzetelności i wnikliwości przeprowadzonej przez ten sąd oceny zebranego materiału dowodowego. Polemika z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji nie może jednak uzasadniać zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepisy art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. są przepisami wynikowymi (pkt II.1 skargi kasacyjnej). Zastosowanie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Z kolei konstrukcja normy prawnej zawartej w przepisie art. 151 p.p.s.a. składa się z hipotezy, zgodnie z którą "... w razie nieuwzględnienia skargi..." oraz dyspozycji głoszącej, że "... Sąd skargę oddala". Zatem warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci nieuwzględnienia skargi. Do naruszenia tego przepisu mogłoby więc dojść wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji uznał skargę za zasadną, a pomimo to skargę oddalił albo skargi nie uwzględnił, a mimo to uchylił zaskarżoną decyzję (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2016 r. sygn. I OSK 1162/15, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. II FSK 113/16). Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, naruszenia prawa materialnego zawartych pkt I.1-3 skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że one również - jako przedwczesne - nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie przesądził, ani nie wykluczył kwestii zasadniczej w niniejszej sprawie, tj. niepodpadania nieruchomości stanowiącej własność J. L. (poprzednika prawnego wnioskodawczyń: K. M. i E. L.) - pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji zarzucił organom, że nie rozpoznały one istoty sprawy. Sąd Wojewódzki wytknął organom, że brak rzetelnych danych o zabudowaniach majątku z pierwszej połowy XX wieku nie uzasadnia przyjęcia, że nie były one powiązane funkcjonalnie z tym majątkiem. Zwrócił uwagę, że niedopuszczalne są jakiekolwiek domniemania czy uogólnienia, natomiast istotna jest rzeczowa analiza zebranego materiału dowodowego i jego ocena, a także jej uzewnętrznienie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Tych działań ze strony organów administracji w niniejszej sprawie zabrakło. To oznacza, że Sąd pierwszej instancji nie przesądził kwestii zasadniczej w badanej sprawie, ale stanął na stanowisku, że z uwagi na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. stanowisko organów nie poddaje się kontroli. Z tej też przyczyny uznać należy, że bezskutecznie skarga kasacyjna usiłuje de facto sferę ustaleń faktycznych rozstrzygać poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Nie mogły również odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 99 i 121 Konstytucji z 21 marca 1921 r. i art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 77 Konstytucji RP z 1997r. (pkt I. 4 skargi kasacyjnej), bowiem kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia nie orzekały o wywłaszczeniu, gdyż przejęcie nieruchomości przez Państwo w trybie dekretu nastąpiło z mocy prawa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.