I OSK 2206/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Wielkopolskiego, uznając, że mimo wadliwości proceduralnych, prawo do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z posadowieniem linii elektroenergetycznej nie może być pozbawione z przyczyn procesowych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję o umorzeniu postępowania o odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z posadowieniem linii elektroenergetycznej. Wojewoda zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując m.in., że linia nie powstała na podstawie decyzji administracyjnej i właściciele nie byli stronami postępowania. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że wadliwość proceduralna nie może pozbawić właściciela prawa do odszkodowania, zgodnie z Konstytucją RP.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzję o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z posadowieniem linii elektroenergetycznej. Wojewoda zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o gospodarce nieruchomościami i k.p.a. Argumentował, że linia elektroenergetyczna nie powstała na podstawie decyzji administracyjnej, a właściciele nieruchomości nie byli stronami postępowania, co wyklucza możliwość ustalenia odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że niewłączenie właścicieli nieruchomości do postępowania wywłaszczeniowego, mimo ograniczenia korzystania z ich nieruchomości, nie może stanowić podstawy do pozbawienia ich prawa do odszkodowania. Podkreślono, że takie stanowisko byłoby sprzeczne z art. 21 Konstytucji RP, który chroni własność i gwarantuje słuszne odszkodowanie za wywłaszczenie. Sąd stwierdził, że WSA prawidłowo uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych i materialnych nie były zasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość proceduralna postępowania, w tym brak udziału właściciela, nie może pozbawić go prawa do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, zgodnie z zasadami ochrony własności i słusznego odszkodowania wynikającymi z Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenie przepisów proceduralnych, takie jak niewłączenie właściciela do postępowania, nie może skutkować pozbawieniem go prawa do odszkodowania. Ochrona własności i prawo do słusznego odszkodowania są gwarantowane konstytucyjnie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (27)
Główne
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 128 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.c. art. 1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1 § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 124 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość proceduralna postępowania, w tym brak udziału właściciela nieruchomości w postępowaniu wywłaszczeniowym, nie może pozbawić go prawa do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Brak wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości lub jej odpowiedników przed 1 stycznia 1998 r. wyklucza możliwość ustalenia odszkodowania na drodze administracyjnej. Decyzja Naczelnika Dzielnicy z 1975 r. nie dotyczyła przedmiotowej nieruchomości i nie skutkowała ograniczeniem sposobu korzystania z niej, co podważa legitymację spadkobierczyni do żądania odszkodowania. Umorzenie postępowania administracyjnego było zasadne z uwagi na bezprzedmiotowość, gdyż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej. Sprawa o ustalenie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, wynikające z posadowienia urządzeń przesyłowych bez decyzji administracyjnej, należy do kognicji sądów powszechnych jako sprawa cywilna.
Godne uwagi sformułowania
Niewłączenie do postępowania wywłaszczeniowego właścicieli nieruchomości, korzystanie z których zostało ograniczone na mocy decyzji administracyjnej, nie może stanowić podstawy do pozbawienia ich oraz ich spadkobierców prawa do uzyskania odszkodowania. Pogląd, że wyłącznie z powodów procesowych właściciel nieruchomości może zostać pozbawiony prawa do odszkodowania, jest nie do pogodzenia z art. 21 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konstytucyjnej ochrony własności i prawa do słusznego odszkodowania w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nawet przy wadach proceduralnych postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji posadowienia linii elektroenergetycznej i może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony własności i prawa do odszkodowania, które ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości. Podkreśla prymat prawa konstytucyjnego nad błędami proceduralnymi.
“Wadliwe postępowanie administracyjne nie pozbawi Cię odszkodowania za linię energetyczną na Twojej działce!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2206/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-11-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Karol Kiczka /przewodniczący/ Piotr Niczyporuk Piotr Przybysz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Po 321/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-08-04 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1990 art. 129 ust 5 pkt 3 art 128 ust 1 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art 105 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1575 art. 1 i 2 § 1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j. Sentencja Dnia 18 października 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 321/21 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 5 lutego 2021 r. nr SN-III.7534.3.2021.12 w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz A. A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 5 lutego 2021 r., nr SN-III.7534.3.2021.12, w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, wyrokiem z 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 321/21, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ z 30 listopada 2020 r., nr ZG-ARZ.5010.6.2020, oraz zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten, podobnie jak i pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane poniżej, jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na powyższe rozstrzygnięcie skargę kasacyjną złożył Wojewoda Wielkopolski, działając na podstawie art 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), dalej: "u.g.n.", poprzez: - jego błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie zachodzi możliwość ustalenia odszkodowania na drodze administracyjnej za posadowienie bez tytułu prawnego na nieruchomości linii elektroenergetycznej, mimo braku wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, o jakiej aktualnie mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., jak i niewydania jej odpowiedników funkcjonujących przed 1 stycznia 1998 r., w stosunku do nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. Nad Wierzbakiem 7, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 18/1, zapisanej w księdze wieczystej nr PO1P/00143622/4; - uznanie, że skarżąca – A. A. jako spadkobierczyni po byłych właścicielach ww. nieruchomości – S. i J. P.jest w kręgu osób uprawnionych do żądania ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości, podczas gdy decyzja Naczelnika Dzielnicy P[...] z 14 marca 1975 r., znak; DZGT-W-2/8/75, nie dotyczyła przedmiotowej nieruchomości i nie skutkowała ograniczeniem sposobu korzystania z niej i w związku z tym kwestia legitymacji spadkobierczyni do żądania ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, bowiem do przedmiotowego ograniczenia nie doszło na podstawie ww. decyzji; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 21 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Wojewoda Wielkopolski naruszył konstytucyjne zasady dopuszczalności wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem, a także równej ochrony praw majątkowych, podczas gdy nie nastąpiło wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w formie ograniczenia sposobu korzystania z niej na podstawie decyzji administracyjnej. II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez uznanie, że umorzenie postępowania administracyjnego nastąpiło przedwcześnie, bowiem sprawa wymaga ponownej i wnikliwej analizy okoliczności faktycznych, a następnie dokonania ich prawidłowej oceny prawnej, podczas gdy została spełniona przesłanka bezprzedmiotowości co do całego postępowania i tym samym została spełniona przesłanka do umorzenia postępowania w całości, bowiem wywłaszczenie w postaci ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie powstało wskutek decyzji administracyjnej lecz bez podstawy prawnej; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w świetle art. 1 i 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.), dalej: "k.p.c.", jak i art. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzi możliwość ustalenia odszkodowania na drodze administracyjnej, mimo iż: - kognicja organu administracji publicznej ograniczona jest do rozpatrywania tych spraw administracyjnych w rozumieniu art. 1 k.p.a., mających charakter "spraw cywilnych", w których istnieje przepis szczególny przekazujący jej rozpatrzenie do właściwych organów; - rozpatrzenie sprawy administracyjnej o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (tutaj: ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, wynikające z samego tylko faktu pobudowania urządzeń przesyłowych), mającej ze względu na majątkowy przedmiot roszczenia charakter "sprawy cywilnej", należy do kognicji organów administracji publicznej li tylko wtedy, gdy doszło kiedykolwiek do tzw. "małego wywłaszczenia" w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. i jego odpowiedników obowiązujących przed 1 stycznia 1998 r., jak i nie ustalono z tegoż tytułu słusznego odszkodowania; - normy materialnoprawne regulujące kwestię wzajemnych roszczeń majątkowych pomiędzy właścicielem nieruchomości a właścicielem urządzeń przesyłowych posadowionych bez tytułu prawnego na nieruchomości, a zatem np. bez stosownej decyzji administracyjnej, zakodowane są m.in. w przepisach działu V tytułu I księgi drugiej ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: "k.c.", a także w przepisach rozdziału III działu III tytułu III księgi drugiej k.c., co oznacza, że jest to sprawa cywilna podlegająca kognicji sądów powszechnych; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: - zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisk sprzecznych i niespójnych, a także skupienie się na kwestii, że spadkobiercom poprzednich właścicieli nieruchomości przysługuje prawo żądania odszkodowania za ich wywłaszczenie, podczas gdy kwestia ta nie ma znaczenia przy rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, bowiem wywłaszczenie w postaci ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości nie powstało wskutek wydania decyzji administracyjnej; - przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 6) orzeczenia w przedmiocie rozstrzygnięć organów podatkowych (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 579/16), podczas gdy przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii uregulowanych w u.g.n.; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez: - pominięcie przy dokonywaniu oceny dowodów dowodu z wizji lokalnej przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonej przez pracowników Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w dniu 22 września 2020 r., podczas gdy z niniejszego dowodu wynika, że przedmiotowa napowietrzna linia elektroenergetyczna przebiega tylko nad niewielkim fragmentem działki w odległości 2-2,5 m od granicy ww. nieruchomości; - pominięcie przy dokonywaniu oceny dowodów decyzji Naczelnika Dzielnicy Poznań- Jeżyce wydanej w dniu 14 marca 1975 r., nr DZGT-W-2/8/75, utrzymanej następnie w mocy decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego z 13 października 1975 r., nr WGPIOŚ.1.4/1/75, z której to decyzji wprost wynika, że nie była ona adresowana do państwa P., ponieważ pierwotny plan położenia linii elektroenergetycznej, która obecnie w części (ok. 2 -2,5 m) przebiega nad działką nr [...], wskazywał, że linia ta miała przebiegać przez inne nieruchomości (m.in. wzdłuż ul. L[...]), a nie przez działkę nr [...], w związku z czym jej poprzedni właściciele nie byli stroną tegoż postępowania, a zatem brak jest podstawy do ustalenia odszkodowania. W związku z powyższymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie skarżonego orzeczenia i oddalenie skargi A. A. oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz Wojewody Wielkopolskiego, stosownie do treści art. 203 pkt 2 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła A. A. wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu na rzecz A. A. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Należy stwierdzić, że zarzuty postawione w skardze kasacyjnej opierają się na tezie, że skoro S. i J. P. nie byli stronami postępowania prowadzonego przez Naczelnika Dzielnicy [...], w którym wydano decyzję z 14 marca 1975 r. i decyzja ta, jak wynika z jej treści, nie dotyczyła przedmiotowej nieruchomości, to nie można przyjmować, że decyzja ta skutkowała ograniczeniem sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Na tej podstawie kasator formułuje zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Zarzuty te zostaną zatem rozpatrzone łącznie. Nie jest przedmiotem sporu to, że nad niewielkim fragmentem działki skarżącej (nr 18/1), w odległości około 2,0 m do 2,5 m od granicy działki, tuż przy narożniku, przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna. Nie jest również sporne, że S. i J. P., których spadkobierczynią jest skarżąca, nie brali udziału w postępowaniu, w którym została wydana decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z 14 marca 1975 r. Organ odwoławczy, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, skoncentrował się na zagadnieniu o charakterze procesowym, to jest na tym, że żaden z właścicieli działek położonych przy ulicach N[...] i G[...] nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, ponieważ projektowana pierwotnie linia napowietrzna miała przebiegać wyłącznie przez inne nieruchomości (przy ulicy L[...]). W konsekwencji żadnemu z tych właścicieli nie doręczono decyzji z 14 marca 1975 r. Uzasadnia to, zdaniem organu, przyjęcie, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej. Sąd I instancji uznał, że umorzenie postępowania administracyjnego nastąpiło przedwcześnie, a sprawa wymaga ponownej i wnikliwej analizy okoliczności faktycznych, a następnie dokonania ich prawidłowej oceny prawnej. Wskazał, że skoro inwestycja powstała zgodnie z prawem, w tym fragment linii napowietrznej przebiegającej przez działkę skarżącej, to ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej. Zauważył również, że z akt administracyjnych nie wynika, z jakich przyczyn zmieniono przebieg linii napowietrznej i dlaczego nie włączono do postępowania wywłaszczeniowego właścicieli działek przy ulicy N[...] i G[...]. Należy stwierdzić, że niewłączenie do postępowania wywłaszczeniowego właścicieli nieruchomości, korzystanie z których zostało ograniczone na mocy decyzji administracyjnej, nie może stanowić podstawy do pozbawienia ich oraz ich spadkobierców prawa do uzyskania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Odmienne stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej nie może być zaakceptowane jako prawidłowe. Nie można wywodzić, że wyłącznie z tego rodzaju powodów procesowych właściciel nieruchomości może zostać pozbawiony prawa do odszkodowania. Pogląd ten jest nie do pogodzenia z art. 21 Konstytucji RP stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia (ust. 1) oraz że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (ust. 2). Narzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 21 Konstytucji RP jest zatem niezasadny. Trafnie zatem wskazał Sąd I instancji, że konieczne jest ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, czy sporna linia napowietrzna przebiegająca przez działkę skarżącej (nr 18/1) powstała w wyniku wykonania inwestycji, której dotyczy decyzja z 14 marca 1975 r. Jeżeli bowiem inwestycja ta powstała na podstawie decyzji z 14 marca 1975 r., to nie można wywodzić, że decyzja ta nie dotyczyła przedmiotowej nieruchomości i nie stanowiła tytułu prawnego do ograniczenia sposobu korzystania z niej. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. nie jest zatem zasadny. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 128 ust. 1 u.g.n., bowiem Sąd I instancji nie przyjął, że w sprawie zachodzi możliwość ustalenia odszkodowania na drodze administracyjnej za posadowienie bez tytułu prawnego na nieruchomości linii elektroenergetycznej. Wobec powyższego należy uznać, że trafnie Sąd I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, zatem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. nie jest zasadny. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w świetle art. 1 i 2 § 1 k.p.c., jak i art. 1 pkt 1 k.p.a., jest oparty na tezie, że Sąd I instancji wyraził pogląd o możności ustalenia odszkodowania na drodze administracyjnej pomimo tego, że sprawa nie mieści się w zakresie kognicji organu administracji. Zarzut ten jest niezasadny, ponieważ Sąd I instancji nie sformułował takiego poglądu w zaskarżonym wyroku. Kasator stawiając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionuje w petitum skargi kasacyjnej merytoryczną prawidłowość uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Uzasadniając ten zarzut nie wskazuje, w jaki sposób Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd I instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia. Sąd kasacyjny nie mógł zatem odnieść się do powyższego zarzutu. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI