I OSK 2194/23

I OSK 2194/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński /sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 393/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-06-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 pkt 1, 2,3a,3b,3c,3d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 393/23 w sprawie ze skargi L.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 6 lutego 2023 r. nr SKO.4146.30.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 29 czerwca 2023 r. o sygn. akt II SA/Łd 393/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L.F. (dalej: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 6 lutego 2023 r. znak: SKO.4146.30.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia 19 grudnia 2022 roku, nr MGOPS.530.4647.2022.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej: "SKO" lub "Kolegium") zaskarżając go w całości i podnosząc zarzut:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). w zw. art. 2 ust. 1 i ust. 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 141 z późn. zm. - powoływanej dalej jako "u.d.w."), przez ich błędną wykładnię i uznanie, że przyznania świadczenia w postaci dodatku węglowego w warunkach określonych w art. 2 ust. 3c u.d.w., tj. gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie zostało uzależnione od uprzedniego podjęcia przez zainteresowaną osobę działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa domowego, które to działania nie zakończyły się ustaleniem odrębnego adresu;
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 3c u.d.w., przez jego błędną wykładnię i uznanie, że sam fakt nieustalenia przez Skarżącego odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. świadczył o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod adresem w odrębnych lokalach,
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a wzw. z art. 135 p.p.s.a. wzw. art. 2 ust. 1 i ust. 3c u.d.w. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymienione przepisy u.d.w.,
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 2 ust. 3d u.d.w. poprzez ich błędną wykładnię i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że powołany przepis u.d.w. miał zastosowanie w sprawie,
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2023, poz. 775 z późn. zm. - dalej w skrócie - "k.p.a."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymienione przepisy k.p.a.
Z uwagi na powyższe Kolegium wniosło o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; rozpoznanie skargi L.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 6 lutego 2023 r., znak: SKO.4146.30.23, i jej oddalenie, jako bezzasadnej,
ewentualnie
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi;
1) zasądzenie od Skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej SKO podniosło, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuch- nia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W art. 2 ust. 3a u.d.w. ustanowiono zasadę, w myśl której, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Zgodnie zatem z art. 2 ust. 3b u.d.w. w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Jednocześnie w art. 2 ust. 3c u.d.w. od powyżej określonej zasady ustanowiony został wyjątek pozwalający na przyznanie dodatku węglowego również w sytuacji, gdy pod jednym adresem zamieszkują dwa gospodarstwa domowe. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
W konsekwencji w art. 2 ust. 3d u.d.w. ustawodawca przyjął, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
Kolegium zauważyło, że możliwość zastosowania wyjątku od zasady "jeden dodatek węglowy dla jednego adresu zamieszkania" i przyznania kolejnego dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego zamieszkującego pod tym samym adresem zamieszkania uzależniony jest od ustalenia, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla tego gospodarstwa zamieszkującego pod tym adresem w odrębnym lokalu. Ustalenie to należy odczytywać jako brak możliwości zakończenia przed wskazaną datą rzeczywiście podjętych w tym przedmiocie działań przez podmiot zainteresowany. Istotne jest zatem to, że ustalenie odrębnego adresu musi być prawne dopuszczalne, a wnioskodawca dąży do jego uzyskania, natomiast brak tego adresu jest jedynie stanem przejściowym. Wprowadzenie sformułowania "do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu" wskazuje, że konieczne jest, aby zostały rozpoczęte starania o ustalenie odrębnego adresu, które przed powyższą datą - bez winy wnioskodawcy - nie zakończyły się pozytywnie. Jeżeli bowiem żadne postępowanie nie zostało wszczęte, nie można zweryfikować wskazanej przesłanki.
W ocenie SKO Sąd I instancji błędnie przyjął, że nieustalenie przez Skarżącego odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. świadczyło o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". W świetle przedstawionych powyżej wywodów konieczne jest bowiem podjęcie przez zainteresowaną osobę działań zmierzających do uzyskania odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Niepodjęcie tych działań nie oznacza bowiem, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania, gdyż o "braku możliwości ustalenia adresu" można mówić tylko wówczas, gdy podjęto jakiekolwiek działania związane z procedurą ustalenia odrębnego adresu. Nie budzi żadnych wątpliwości i nie jest kwestionowane przez Skarżącego (wynika zresztą ze składanych przez niego w toku postępowania oświadczeń), że nie podjął on żadnych działań zmierzających do nadania odrębnego numeru porządkowego dla lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym znajdującym się na nieruchomości pod adresem W. [...], gm. Ł.
Na gruncie art. 2 ust. 3c u.d.w. istotne jest, czy zostały podjęte stosowne działania w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania. W ocenie organu administracji, przyjęte przez Sąd stanowisko prowadzi do pozbawienia znaczenia (co stanowi naruszenie zakazu wykładni per non est) art. 2 ust. 3c u.d.w. w zakresie zwrotu "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach", ponieważ albo do dnia 30 listopada 2022 r. numer adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa zajmującego odrębny lokal został nadany i wówczas w ogóle nie znajduje zastosowania wyjątek określony w art. 2 ust. 3c u.d.w., albo nie został nadany (co jest wiedzą oczywiście posiadaną przez organ gminy z urzędu), niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, a w szczególności niezależnie od tego, czy zainteresowana osoba w ogóle podejmowała jakiekolwiek działania zmierzające do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swojego gospodarstwa domowego. SKO podziela stanowisko, iż gdyby intencją prawodawcy było przyznanie każdemu odrębnemu gospodarstwu domowemu dodatku węglowego, nawet jeżeli zamieszkują pod wspólnym adresem, wyraziłby to wprost w przepisach u.d.w. W ocenie organu administracji nie sposób odczytać takiej intencji z brzmienia przepisów określających przesłanki wypłaty dodatku węglowego.
Nowelizacja przepisów u.d.w., która nastąpiła w listopadzie 2022 r. uwzględniała fakt, że na jednej nieruchomości, bądź w jednym budynku zamieszkuje często więcej niż jedno gospodarstwo domowe w odrębnych lokalach i miała na celu umożliwienie w takich przypadkach uzyskanie dodatku węglowego poprzez odejście od zasady "jeden adres jeden dodatek". Niezbędnym wymogiem zastosowania tego wyjątku było jednak ustalenie, że przed dniem 30 listopada 2022 r. nie udało się ustalić odrębnego adresu miejsca zamieszkania gospodarstwa domowego ubiegającego się o wypłatę dodatku węglowego. Nadanie numeru porządkowego dla budynku nie odbywa się w celu przyznania dodatku węglowego, a nawet można uznać, że nie ma z tym świadczeniem materialnie żadnego związku. Z samej nazwy tej czynności wynika, że ma ona charakter porządkowy, jednakże ustawodawca w przepisach u.d.w. uznał, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania służy również zamanifestowaniu przez poszczególne gospodarstwa domowe swojej odrębności.
Zdaniem SKO w toku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie decyzji ostatecznej zostały wyjaśnione i ustalone wszystkie okoliczności faktyczne, które były niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie wyjaśniające było przeprowadzone zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy zaistniały przesłanki do uznania, że Skarżący nie spełniała wymogów wypłaty dodatku węglowego, gdyż dodatek węglowy został już wypłacony osobie zamieszkującej pod tym samym adresem co Skarżący, która złożyła wcześniej wniosek o jego wypłatę. Decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ł. była zatem prawidłowa i nie naruszała ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje .
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub,
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę Skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Podniesione zarzuty skargi kasacyjnej wskazują, iż w ocenie Kolegium naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, i c p.p.s.a., art 135 p.p.s.a oraz art. 7 i art 77 § 1 k.p.a. było konsekwencją naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1, ust. 3c i ust. 3d u.d.w. stąd też w pierwszej kolejności konieczne będzie odniesienie się do zarzutów dotyczących tej drugiej kategorii przepisów.
Zgodnie z art 2 ust.1. u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie przy tym do treści art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania - art 2 ust. 3b u.d.w.
Należy odnotować, że ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1114) do art. 2 u.d.w. wprowadzono regulację dotyczącą zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego.
Zgodnie z treścią dodanego ust. 3c przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Z kolei dodany ust. 3d przewiduje, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Celem powyższej nowelizacji było niewątpliwie objęcie wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w jej gospodarstwie domowym. Cel tych przepisów polega na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. O powyższym świadczy także nowela, wprowadzona w/w ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych przewidująca możliwość przyznania dodatku dla gospodarstw domowych także osobie, która nawet nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f u.d.w. ), jak i takiej, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 24 ust. 1 (art. 2 ust. 15g u.d.w.).
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, iż pod adresem wskazanym we wniosku L.F. o wypłatę dodatku węglowego miejsce zamieszkania ma kilka gospodarstw domowych, które korzystają z oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania oraz, że dodatek został już przyznany dla jednego z gospodarstw domowych zamieszkałych pod tym adresem.
W tym stanie rzeczy - skoro wniosek Skarżącego był bezspornie kolejnym wnioskiem zgłoszonym odnośnie powyższego adresu - organ pierwszej instancji zobligowany był ustalić, czy zachodzi przesłanka określona w art. 2 ust. 3c u.d.w. uzasadniająca odstąpienie od zastosowania ust. 3b tego przepisu, a mianowicie, czy brak było możliwości ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zajmujących wspomniany budynek.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, a także liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, iż w odniesieniu do braku możliwości ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych ustawodawca wcale nie uzależnił stwierdzenia wystąpienia tej przesłanki normatywnej od podjęcia przez osobę ubiegającą się o dodatek formalnych kroków zmierzających do ustalenia odrębnego adresu, takich jak uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego czy też od potwierdzenia tej okoliczności stosownym dokumentem urzędowym bądź innym skonkretyzowanym dowodem. (por wyroki WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23, z 19 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 391/23, czy z 31 stycznia 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 1064/23, wyrok WSA w Poznaniu z 15 grudnia 2023 r. o sygn. akt II SA/Po 290/23 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 13 czerwca 2024 r. o sygn. akt IV SA/Wr 598/23 - wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl) Tym samym nałożenie na osoby ubiegające się o świadczenie wymogów, których nie przewiduje ustawa, byłoby sprzeczne z zasadą praworządności - zasadą działania organów na podstawie przepisów prawa.
Nie bez znaczenia dla interpretacji art. 2 ust. 3c u.d.w. pozostaje również to, że przepisy art. 2 ust. 3c-3e u.d.w. obowiązują od 3 listopada 2022 r., a brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach dotyczy maksymalnie terminu 30 listopada 2022 r. Uwzględniając konieczność przygotowania niezbędnej dokumentacji dla zainicjowania odpowiedniej procedury prowadzącej do ustalenia odrębnego adresu, poważne wątpliwości budzi zatem obowiązek dokonania powyższego w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
Zgodzić się też należy ze stanowiskiem, że spełnienie przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, o której mowa w art. 2 pkt 3c u.d.w. może nastąpić poprzez złożenie przez stronę oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2024 r. o sygn. akt I OSK 2701/23 oraz wyrok WSA w Gliwicach 31 stycznia 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 1064/23).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ I instancji nie wezwał Skarżącego do przedłożenia takiego oświadczenia zobowiązując go natomiast - pismem 24 listopada 2022 r. - do wykazania podjęcia kroków formalnych w celu nadania odrębnego adresu dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem w odrębnych lokalach, co jak wskazano wyżej nie miało umocowania prawnego.
Trzeba też zauważyć, iż w u.d.w. brak jest wskazówek jak należy rozumieć brak możliwości ustalenia odrębnego adresu zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. W tej sytuacji, mając na uwadze wspomniane już ratio legis wprowadzenia ust. 3c i 3d w art 2 u.d.w., trzeba przyjąć, iż po przekroczeniu tego terminu tj. po zaistnieniu obiektywnej niemożliwości nadania nowego adresu, dodatek jest przyznawany w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i ustaleniu, zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1.
Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż podnoszone zarzuty naruszenia prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia. Brak podjęcia przez Skarżącego kroków formalnych do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem w odrębnych lokalach, nie mógł stanowić samoistnej podstawy odmowy przyznania dodatku węglowego na podstawie art. 2 ust. 3d w zw. art. 2 ust. 3c u.d.w.
W tych okolicznościach chybione są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji słusznie zauważył, iż wskutek błędnej wykładni przepisu art. 2 ust 3c u.d.w. organy naruszyły też przepisy art 7 i 77 § 1 k.p.a. odstępując od oceny, czy spełnione są pozostałe przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, określone w art. 2 ust. 3d u.d.w. W konsekwencji zaskarżony wyrok zapadł zgodnie z postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art 135 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art 184 p.p.s.a. i nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, orzekł jak w sentencji.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.