I OSK 2193/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.D. i innych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargi na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2014 r., która zmieniała decyzję z 2003 r. w zakresie ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...]. Skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie przepisów KPA i p.p.s.a., twierdząc m.in., że decyzja zmieniająca z 2014 r. nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa i że nie można było jej zmienić w trybie art. 155 KPA, gdy prowadzi to do zmiany stron postępowania. Podnosili również naruszenie Konstytucji RP i EKPC w zakresie ochrony praw nabytych. NSA oddalił skargę kasacyjną. Kluczowym zagadnieniem była dopuszczalność zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 KPA, gdy prowadzi to do zmiany stron postępowania lub ujawnienia następców prawnych strony zmarłej przed wydaniem decyzji zmienianej. Sąd uznał, że taka zmiana jest niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA), ponieważ postępowanie w trybie art. 155 KPA nie może prowadzić do zmiany podmiotowej stron ani nie może służyć sanowaniu decyzji dotkniętych wadami uzasadniającymi wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności. Sąd podkreślił, że tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym, wymagana dla zastosowania art. 155 KPA, obejmuje tożsamość podmiotów i przedmiotu. W przypadku, gdy w postępowaniu zmienianym nie brały udziału osoby, których interes prawny dotyczył decyzja pierwotna (np. spadkobiercy), stanowi to podstawę do wznowienia postępowania, a nie do zmiany decyzji w trybie art. 155 KPA. Sąd odrzucił również argumentację o prawach słusznie nabytych, wskazując, że nabycie w wadliwej procedurze nie może być uznane za słuszne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 155 KPA w kontekście zmiany stron postępowania, dopuszczalności zmiany decyzji ostatecznych w sprawach reprywatyzacyjnych oraz ochrony praw nabytych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej materii reprywatyzacyjnej w Warszawie i interpretacji przepisów KPA w tym kontekście. Może mieć szersze zastosowanie do interpretacji art. 155 KPA w innych sprawach, gdzie pojawia się kwestia zmiany stron.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 KPA jest dopuszczalna, jeśli prowadzi do zmiany stron postępowania w stosunku do stanu ukształtowanego decyzją podlegającą zmianie, w szczególności do ujawnienia w rozstrzygnięciu następców prawnych strony postępowania zmarłej przed wydaniem decyzji zmienianej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 KPA nie jest dopuszczalna, jeśli prowadzi do zmiany stron postępowania lub ujawnienia następców prawnych strony zmarłej przed wydaniem decyzji zmienianej.
Uzasadnienie
Zmiana decyzji w trybie art. 155 KPA wymaga tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym (podmiotowym i przedmiotowym). Wprowadzenie nowych stron lub następców prawnych narusza tę tożsamość i stanowi rażące naruszenie prawa, które powinno być rozpatrywane w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Czy decyzja administracyjna wydana w trybie art. 155 KPA, która wprowadza nowe strony postępowania lub następców prawnych zmarłej strony, może być uznana za legalną i praworządną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Postępowanie w trybie art. 155 KPA nie może prowadzić do zmiany podmiotowej stron ani do sanowania decyzji dotkniętych wadami uzasadniającymi wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności. Wprowadzenie nowych stron narusza zasadę demokratycznego państwa prawa, stabilność decyzji administracyjnych i pewność prawa.
Czy prawa nabyte w wyniku decyzji administracyjnej wydanej w wadliwej procedurze (np. w trybie art. 155 KPA z naruszeniem przepisów) mogą być uznane za 'słusznie nabyte'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawa nabyte w wadliwej procedurze nie mogą być uznane za słusznie nabyte.
Uzasadnienie
Jeśli procedura nabycia praw była wadliwa, nie można mówić o 'słuszności' nabycia praw w tym trybie. Wady postępowania wykluczają ochronę prawną opartą na rzekomym 'słusznym nabyciu'.
Przepisy (19)
Główne
ustawa art. 29 § ust. 1 pkt 3a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § in fine
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 KPA nie jest dopuszczalna, gdy prowadzi do zmiany stron postępowania lub ujawnienia następców prawnych strony zmarłej przed wydaniem decyzji zmienianej. • Postępowanie w trybie art. 155 KPA nie może służyć sanowaniu decyzji dotkniętych wadami uzasadniającymi wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności. • Wady procedury nabycia praw wykluczają uznanie tych praw za 'słusznie nabyte'.
Odrzucone argumenty
Decyzja zmieniająca z 2014 r. nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa. • Zastosowanie trybu z art. 155 KPA w przedmiotowej sprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa. • Decyzja zmieniająca doprowadziła do prawidłowego ustalenia podmiotów uprawnionych. • Naruszenie zasad obowiązujących w europejskim państwie prawa oraz porządku prawnego wynikającego z Konstytucji. • Naruszenie zasady ochrony prawa własności zawartej w EKPC i Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Zmiana podmiotowa stron postępowania wychodzi zatem poza zakres uprawnień organu wynikających z art. 155 k.p.a. i tym samym jest niedopuszczalna. • Taka sytuacja, w której w postępowaniu nie brały udziału osoby, których interesu prawnego dotyczyło postępowanie zakończone decyzją z 23 października 2003 r. (jako spadkobiercy osoby, która zmarła w trakcie postępowania), stanowi co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a to wyklucza zmianę decyzji z 2003 r. w trybie art. 155 k.p.a. • W przypadku decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 24 listopada 2014 r., nr 557/GK/DW/2014, zmieniającej decyzję tego organu z 23 października 2003 r. w zakresie podmiotowym, w trybie art. 155 k.p.a., mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), bowiem w istocie decyzja zmieniająca w znaczeniu materialnym rozstrzygnęła tę samą sprawę administracyjną w sensie przedmiotowym, ale inną (nową) sprawę administracyjną w znaczeniu podmiotowym, w trybie do tego nieprzewidzianym. • Jeśli procedura nabycia, w trybie art. 155 k.p.a., była wadliwa, to nie można mówić o 'słuszności' nabycia praw w powyższym trybie.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący-sprawozdawca
Piotr Przybysz
członek
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 155 KPA w kontekście zmiany stron postępowania, dopuszczalności zmiany decyzji ostatecznych w sprawach reprywatyzacyjnych oraz ochrony praw nabytych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii reprywatyzacyjnej w Warszawie i interpretacji przepisów KPA w tym kontekście. Może mieć szersze zastosowanie do interpretacji art. 155 KPA w innych sprawach, gdzie pojawia się kwestia zmiany stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy reprywatyzacji warszawskich nieruchomości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i medialne. Wyrok NSA precyzuje ważne zasady proceduralne dotyczące zmiany decyzji administracyjnych.
“NSA: Zmiana decyzji administracyjnej w trybie art. 155 KPA nie dla wszystkich. Kluczowe zasady w sprawach reprywatyzacyjnych.”
Dane finansowe
WPS: 437 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.