I OSK 2193/21

I OSK 2193/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Kr 564/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-06-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 564/21 w sprawie ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 22 czerwca 2021 r. II SA/Kr 564/21 oddalił skargę Z.F. (Skarżąca) na decyzję Wojewody Małopolskiego (Wojewoda) z 3 marca 2021 roku, znak: WS-VI.7534.3.71.2018.MK w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:
I.1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku nr 153, poz. 1269 z późn. zm, dalej również jako: "p.u.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA w Krakowie, podczas gdy prawidłowa analiza spraw}' i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty Krakowskiego zgodnie z wnioskami skargi,
co odpowiada również zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jakich dopuścił się Wojewoda przy wydawaniu decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości;
I.2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy opis stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej obu instancji, wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie wskazanych przepisów k.p.a. przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że:
(a) nie został dopełniony obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, albowiem organy administracji zaniechały w szczególności ustalenia, jaki był rzeczywisty cel wywłaszczenia i czy był to cel publiczny przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako części działki nr [...], obr [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach części parceli I. kat [...], b. gm. kat. [...] (dalej również jako: "Nieruchomość’), pomimo, iż nieruchomość nie została zagospodarowana w całości zgodnie z rzekomym celem określonym w orzeczeniu wywłaszczeniowym:
(b) nie przeprowadzono uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 KPA w celu ustalenia rzeczywistego i skonkretyzowanego celu wywłaszczenia, mimo iż organ I instancji w zasadzie nie przeprowadził w tym względzie żadnego postępowania dowodowego (i kilkukrotnie rażąco naruszył zasady jego prowadzenia określone w KPA), jak również mimo wniosku skarżących i zarzutów odwołania,
(c) pominięto, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na Nieruchomości, mimo iż fakt ten został udowodniony podczas przeprowadzonych w dniu 20 marca 2015 r. oględzin Nieruchomości, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego przez orzekające w sprawie organy,
podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody w żądanej przez Skarżącą części, co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany; a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.
Przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby WSA dokonał prawidłowej analizy sprawy, to dostrzegłby, jak wiele było błędów w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego i w ustalaniu stanu faktycznego przez organy administracji (Wojewodę a wcześniej Starostę Krakowskiego), i jak wiele kwestii o charakterze podstawowym nie zostało wszechstronnie wyjaśnionych Zgodnie z podstawowymi zasadami uregulowanymi w art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., z pewnością nie przyjąłby ustaleń organów za kompletne i własne, co przełożyłoby się na uchylenie zaskarżonej decyzji, jak domagała się tego Skarżąca kasacyjnie (szczegółowe wykazanie wpływu każdego z naruszeń znajduje się w uzasadnieniu skargi).
I.3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej obu instancji, wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie ww. przepisu k.p.a. przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że:
Wojewoda nie wypowiedział się co do części zarzutów odwołania, w tym zarzutu braku realizacji celu wywłaszczenia zasłaniając się jedynie stwierdzeniem, iż Nieruchomość została wywłaszczona na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. pod rozbudowę zaplecza Szpitala [...] oraz budowę osiedla "[...]"
podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody, co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany; a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej;
I.4. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu faktycznego sprawy i akceptację nieprawidłowości dokonanych przez organ administracyjny ustaleń faktycznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się w sposób szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów i argumentów przedstawionych przez Skarżącą kasacyjnie w skardze do WSA;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to:
II.1. naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 roku poz. 1774 z późn. zm., dalej również jako "ustawa o gospodarce nieruchomościami" lub "UGN’) poprzez:
a) bezzasadne powielenie przez WSA w Krakowie stanowiska organów I i II instancji i przyjęcie, że na wywłaszczonej Nieruchomości z całą pewnością doszło do realizacji celu wywłaszczenia, podczas gdy odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić dopiero po ustaleniu przez organ, jaki był rzeczywisty i konkretny cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany. Przedmiotowy stan faktyczny sprawy nie uprawniał organów administracji do odmowy zwrotu nieruchomości, a w szczególności tych obszarów (części nieruchomości), które nie zostały wykorzystane w ogóle, gdyż nawet w takiej sytuacji na organach nadal spoczywał obowiązek zbadania realizacji skonkretyzowanego w decyzji lokalizacyjnej celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości
b) bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości podczas gdy, organy administracyjne obu instancji oraz WSA w Krakowie w żadnym zakresie nie zbadały wskazanych w art. 136 ust. 3 UGN przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przedwczesnego i niepopartego dokładną analizą zaskarżonego orzeczenia;
(c) zaniechanie ustalenia czy (jeżeliby cel wywłaszczenia został zrealizowany) jego realizacja objęła działkę ewidencyjną objętą niniejszym postępowaniem;
II.2. naruszenie art. 137 ust. 2 UGN poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całej nieruchomości to niemożliwy jest zwrot niewykorzystanej części, podczas gdy:
(a) z treści art. 137 ust. 2 UGN nie wynika zakaz zwrotu części niewykorzystanej nieruchomości, dopuszczalny jest zatem zwrot części nieruchomości wywłaszczonej, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia jedynie w części;
(b) wykładania art. 137 ust. 2 UGN w sposób jasny wskazuje, iż w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część;
(c) wykładania taka prowadzi do naruszenia prawa do zwrotu części wywłaszczonej, a niewykorzystanej na cel wywłaszczenia nieruchomości, a tym samym również prawa własności;
II.3. naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 UGN, poprzez ich błędne niezastosowanie, polegające na pominięciu ww. regulacji przy dokonywaniu subsumcji i uznaniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy (ewentualny) zwrot części nieruchomości niewykorzystanych na cel wywłaszczenia (a z całą pewnością cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości) jest niemożliwy pomimo, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ustawowych terminach (w ciągu 7 lat nie rozpoczęto realizacji, a w ciągu 10 lat od wydania przedmiotowego orzeczenia celu nie zrealizowano), których upływ nakłada obowiązek zwrotu części niewykorzystanych nieruchomości;
co doprowadziło WSA do naruszenia art. 137 ust. 2 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 UGN poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wywłaszczona nieruchomość należąca uprzednio do Skarżącej kasacyjnie – Z.F. mimo jej braku wykorzystania (na pełnym obszarze) nie podlega zwrotowi;
a w konsekwencji,
II.4. naruszenie zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr 40 z dnia 11 marca 1955 roku w sprawie zasad wyboru i trybu uzgadniania lokalizacji inwestycji w zw. z uchwałą nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 roku w sprawie lokalizacji inwestycji, dalej jako "uchwała" (M.P. nr 67 poz. 407) poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Starosty Krakowskiego, podczas gdy zgodnie z tymi przepisami zatwierdzenia lokalizacji szczegółowej wymagały wszystkie budowy, a więc również budowa szpitala, co w niniejszym wypadku wskazuje, że nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej dla tego terenu określające je jako budowa konkretnego obiektu mieszkalnego lub usługowego nie zostało nigdy wydane przez PWRN w Krakowie, a przynajmniej organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie załączyły do materiału dowodowego sprawy takich zaświadczeń, a jedynie powołały się na opisy techniczne projektu budowlanego.
Mając powyższe na względzie, w oparciu o art. 188 p.p.s.a., art. 185 p.p.s.a., oraz art. 203 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o :
1) o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 roku, sygn. akt: II SA/Kr 564/21 i uwzględnienie skargi (art. 188 p.p.s.a.) poprzez uchylenie skarżonej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Starosty Krakowskiego;
względnie
2) o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 roku, sygn. akt: II SA/Kr 564/21 i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania (art. 185 p.p.s.a.);
a w każdym przypadku
3) o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego, a w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Odpowiedź na skargą kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca wystąpiła o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa części parceli l.kat. [...] gm. Akt. [...] stanowiącej obecnie część działki nr [...]. Jak ustaliły organy, nieruchomość ta wywłaszczona została orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie (Prezydium) z 19 września 1958 r., wydanym w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) pod rozbudowę zaplecza Szpitala [...]. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy uznały, że cel ten został zrealizowany, a w konsekwencji odmówiły zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenia faktyczne organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, że została ona oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., przy czym część zarzutów dotyczy łącznie szeregu przepisów wymienionych w powiązaniu.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 grudnia 2024 r. I OSK 2106/21 (a stanowisko to sąd w składzie obecnie rozpoznającym sprawę w pełni podziela) obowiązek wskazania w skardze kasacyjnej naruszonych przepisów oczywiście nie wyłącza możliwości objęcia jednym zarzutem kilku przepisów, takie wyliczenie musi jednak być połączone z wykazaniem, że wymienione przepisy tworzą pewną normę zachowania, której naruszenie jest zarzucane. Przyjmowane w doktrynie i orzecznictwie rozróżnienie między przepisem i normą prawną każe uznać taką praktykę za dopuszczalną, wymienione przepisy muszą jednak pozostawać ze sobą właśnie w takim związku normatywnym, a jego wykazanie obciąża sporządzającego skargę kasacyjną, który powinien przedstawić treść naruszonej normy, czyli wskazać, jaka reguła zachowania ustanowiona tymi przepisami została naruszona. Zarzut pozbawiony takiego sprecyzowania nie poddaje się rozpoznaniu, albowiem Sąd II instancji nie może samodzielnie budować zarzutów, a taki byłby skutek ustalania przez NSA we własnym zakresie treści normy prawnej objętej zarzutem. Z podanych względów zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty oparte na wyliczeniu wielu przepisów poddawały się rozpoznaniu wyłącznie w takim zakresie, jaki został wyznaczony w samej skardze kasacyjnej, a nie w odniesieniu odrębnie do każdego ze wskazanych przepisów.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Uzasadnienie zarzutu błędnej wykładni związane jest z wykazaniem, że przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie określonego przepisu narusza uznane dyrektywy interpretacyjne. Wymaga zatem z jednej strony wskazania, na czym polega błąd Sądu w interpretacji przepisu, jakie dyrektywy zostały naruszone, zaś z drugiej strony wykazania, jakie winno być prawidłowe rozumienie przepisu. Zarzut niewłaściwego zastosowania natomiast wymaga wykazania, że w ustalonych okolicznościach faktycznych doszło do wadliwej kwalifikacji prawnej i stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej. Jak się wobec tego wskazuje, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może odnieść skutek w sytuacji, gdy został zweryfikowany i ustalony stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., sygn. I OSK 414/08, wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. II OSK 270/08). Zarzutami niewłaściwego zastosowania prawa materialnego lub błędnej wykładni nie można natomiast zwalczać ustaleń faktycznych w sprawie, temu celowi służą zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że analogiczne zarzuty formułowane były przez Skarżącą w skardze kasacyjnej rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny cytowanym już wyrokiem z 20 grudnia 2024 r. Sprawa rozpoznawana 20 grudnia 2024 r. dotyczyła innej działki Skarżącej, odmienny był zatem stan faktyczny sprawy, jednak z uwagi na identyczne, jak w niniejszej sprawie sformułowanie części zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego zasadne jest odwołanie się do argumentacji wyrażonej w tymże wyroku.
W punkcie II skargi kasacyjnej jako formę naruszenia prawa materialnego wskazano błędną wykładnię. Nie zachowano jednak w tym względzie konsekwencji, skoro zarzut II.3 dotyczący art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 137 ust. 2 u.g.n. odnosi się do "błędnego zastosowania/niezastosowania", co wskazuje raczej na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Również sam zarzut błędnej wykładni nie został prawidłowo sformułowany. W pkt II.1 skargi kasacyjnej, nominalnie odnoszącym się do błędnej wykładni, zarzut sprowadza się do kwestionowania ustaleń faktycznych dotyczących określenia celu wywłaszczenia i jego realizacji, a w następstwie tego, do kwestionowania zastosowania prawa materialnego, brak jest argumentów odnoszących się do kwestii związanych z interpretacją przepisów. Podobnie wygląda sprawa w przypadku zarzutu z pkt II.2 i II.3 w części, w jakiej zawiera on wskazanie na błędną wykładnię art. 137 ust. 2 i ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Również w tych przypadkach nominalnemu wskazaniu na błędną wykładnię nie towarzyszy argumentacja odwołująca się do dyrektyw interpretacyjnych i rozumienia tekstu prawnego (treści normy prawnej w ujęciu derywacyjnym), natomiast zarzuty te kwestionują ustalenia faktyczne co do zrealizowania celu wywłaszczenia i zasadność odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Ten stan wskazuje, że zarzuty dotyczące prawa materialnego w żadnym zakresie nie odnoszą się do kwestii wykładni, a co najwyżej do prawidłowości zastosowania prawa materialnego, i w takim też zakresie mogą podlegać rozpoznaniu. Rygorystyczne potraktowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazanej w skardze kasacyjnej formy naruszenia prawa materialnego jako błędnej wykładni musiałoby w przeciwnym przypadku doprowadzić do oddalenia tych zarzutów, albowiem nie odnoszą się one w sferze argumentacji i uzasadnienia do kwestii wykładni.
W opisanej sytuacji, zasadność zastosowania określonych przepisów prawa materialnego zależy od ustalonego stanu faktycznego. Rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego wymaga zatem w pierwszej kolejności rozważania zarzutów dotyczących przepisów postępowania. Należy przy tym zastrzec, że przepisy art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. są przepisami wyznaczającymi samą treść rozstrzygnięcia, a nie odnoszą się do procesu czynienia ustaleń faktycznych. O tym, czy Sąd I instancji miał podstawy do oddalenia skargi czy też do jej uwzględnienia, nie stanowią samodzielnie wskazane przepisy.
Przystępując do rozpoznania zarzutów naruszenia przepisów postępowania przypomnieć należy, że oddalając skargę Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne organów, w świetle których decyzją Prezydium z 17 września 1958 r. sporna nieruchomość wywłaszczona została na cele realizacji narodowych planów gospodarczych tj. pod rozbudowę zaplecza Szpitala [...] Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Wojewódzki przywołał treść wniosków wywłaszczeniowych, decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości, decyzję nr 75/58 z 22 maja 1958 r. zatwierdzającą lokalizację szczegółową osiedla mieszkaniowego "[...]" oraz opis techniczny do projektu wstępnego zamiennego dla obiektu: [...], przy ul. [...].
Podzielając zaś stanowisko organów co do zrealizowania powyższego celu na spornej nieruchomości przywołał znajdującą się w aktach sprawy dokumentację w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych terenu przedmiotowej nieruchomości, pochodzących z urzędowego zbioru dokumentów Głównego Geodety Kraju, których treść, jak wyjaśnił, koresponduje z ustaleniami dokonanymi 20 marca 2015 r. podczas oględzin nieruchomości. Wskazał, że z dokumentów tych wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część kompleksu zaplecza szpitala w postaci fragmentu budynku wraz z okalającą go zielenią niską (trawnikami) i fragmentami chodników, ponadto ustalenia związane z realizacją na tej nieruchomości fragmentów podziemnej infrastruktury technicznej (w tym w zakresie urządzeń energetycznych niewątpliwie zrealizowanej w ramach budowy zaplecza szpitala), wskazują na osiągnięcia celu wywłaszczenia na omawianej części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]. Sąd podkreślił, że sporna działka [...] znajdująca się w granicach części dawnej parceli l.kat [...] (jako nieznaczny fragment tej parceli) obejmuje zatem fragment budynku wraz z okalającą go zielenią niską.
Skarżąca kwestionując powyższe ustalenia podkreślała, że orzeczenia o lokalizacji szczegółowej jak również orzeczenie Prezydium z 15 lipca 1959 r. zawierają ogólny opis planowanej inwestycji jednak nie wskazują dostatecznie precyzyjnie zagospodarowania nieruchomości.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że przywołane przez Skarżącą orzeczenie Prezydium z 15 lipca 1959 r. dotyczyło inne części nieruchomości stanowiącej własność poprzednika prawnego Skarżącej niż objęta postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji Wojewody z 3 marca 2021 r.
Podzielić należy stanowisko wyrażone przez organy, w świetle którego im w dalszej przeszłości był określony cel wywłaszczenia tym ogólniej mógł być ujęty w decyzji wywłaszczeniowej. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia określony został w decyzji z 1958 r., a więc wydanej blisko 55 przed datą złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. W decyzji tej wprost wskazano, że wywłaszczenie dokonywane jest w celu rozbudowy zaplecza gospodarczego szpitala [...]. Wbrew zatem argumentacji podnoszonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na realizację "bliżej nieokreślonej inwestycji" ale na wybudowanie na spornej nieruchomości [...].
Skarżąca stawiając Sądowi Wojewódzkiemu zarzut niedostrzeżenia naruszenia przez organy art.7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. nie wskazuje jednak jakich dowodów nie uwzględniły organy, którego to naruszenia nie dostrzegł Sąd Wojewódzki. Nie wyjaśnia jakie dowody winny zostać przeprowadzone. Nie precyzuje na czym polegać ma uchybienie zasad doświadczenia życiowego oraz reguł logicznego myślenia, którego dopuścił się Sąd Wojewódzki uznając, że skoro w decyzji wywłaszczeniowej jako jego cel wskazano budowę zaplecza gospodarczego szpitala [...] a na spornej nieruchomości wybudowano [...], to oznacza to realizację celu wywłaszczenia.
Te same argumenty przemawiają za niezasadnością podniesionego przez Skarżącą zarzutu w zakresie uzasadnionym faktem, iż działki w jej ocenie stanowią teren nieurządzony, zaniedbany i niewykorzystywany na potrzeby szpitala. Sąd kasacyjny podkreśla, że jak wynika ze zdjęć lotniczych (na które naniesione zostały granice aktualnych działek ewidencyjnych i oznaczenia dawnych parcel katastralnych) oraz z protokołu oględzin, sporna działka znajduje się na ogrodzonym terenie szpitala, posadowiona jest na niej część [...]. Rzeczywiście, nie cała działka zajęta jest pod [...]. Jak wynika z protokołu oględzin, granica północna działki przebiega w odległości 5 metrów od granicy budynku, granica wschodnia natomiast, w odległości około 11,5 metra od granicy budynku. Na nieruchomości znajdują się również fragmenty betonowych chodnika i jezdni oraz zieleń niska.
Jak wyjaśnił Sąd Wojewódzki, normalnym jest, iż wokół budynków realizuje się zieleń, chodniki i ewentualny dojazd, a realizacja celu wywłaszczenia nie musi polegać na tym, aby na całej działce znajdował się wyłącznie budynek. W konsekwencji Sąd uznał, że ustalone zagospodarowanie było immanentnie związane z budową i funkcjonowaniem zaplecza gospodarczego Szpitala [...].
W skardze kasacyjnej nie wskazano, w jaki sposób powyższy tok rozumowania narusza wymogi prawa procesowego, doświadczenia życiowego czy też reguły logicznego myślenia. Uchybień takich nie dostrzega również Sąd kasacyjny.
Organ odwoławczy nie naruszył również art. 136 k.p.a., Skarżąca nie wskazała w skardze kasacyjnej jakie konkretnie dowody uzupełniające zostały przez nią zawnioskowane bądź były konieczne, a ich przeprowadzenie zostało przez organ odwoławczy zaniechane.
Oznacza to, że za niezasadny uznać należało zarzut objęty punktem I.2 petitum skargi kasacyjnej.
Również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. jest pozbawiony rzeczowego uzasadnienia. Także Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku zawiera wymagane elementy i pozwoliło na jego kontrolę instancyjną. Nie jest skuteczne formułowanie zarzutów dotyczących uzasadnienia decyzji czy wyroku w oparciu o stan faktyczny odmienny od ustalonego w sprawie, bez uprzedniego wykazania, że stan ten jest fałszywy. Takiej weryfikacji ustaleń faktycznych skutecznie w skardze kasacyjnej nie przeprowadzono, wobec czego zarzuty dotyczące uzasadnienia podjętych decyzji i wydanego wyroku nie znajdują potwierdzenia.
Czyni to niezasadnymi zarzuty objęte punktem I. 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej.
Zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego objęte punktami II.1-3 również uznać należało za niezasadne. Jak wyżej wskazano, w skardze kasacyjnej, wbrew literalnemu brzmieniu zarzutów, nie podniesiono argumentów względem wykładni prawa materialnego, zarzut błędnej wykładni nie poddaje się zatem weryfikacji. Natomiast zarzuty niewłaściwego zastosowanie prawa materialnego nie znajdują potwierdzenia. Zarzutami tymi nie można podważać ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące przepisów postępowania nie potwierdziły zarzutów przyjęcia wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie. W takiej sytuacji zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie mogą odnieść skutku. Skoro zrealizowano cel wywłaszczenia na wywłaszczonych działkach, to w tym zakresie nie mógł znaleźć zastosowania art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n W żadnym zakresie wywłaszczony grunt nie okazał się zbędny dla celu wywłaszczenia.
Odnosząc się do zarzutu objętego punktem II. 4 petitum skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że przywołane przez Skarżącą jako wzorzec kontroli zarządzenie z 11 marca 1955 r. uchylone zostało Zarządzeniem Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw urbanistyki i architektury z dnia 29 lipca 1957 r (M. P. z 1957 r. Nr 67, poz. 408 z późn. zm., dalej "zarządzenie z 29 lipca 1957 r.") Stosownie do § 46 zarządzenia z 29 lipca 1957 r. wchodziło ono w życie z dniem ogłoszenia to jest z dniem 21 sierpnia 1957 r. Skarżąca podnosząc objęty punktem II. 4 petitum skargi kasacyjnej nie wskazała ani konkretnej jednostki redakcyjnej zarządzenia z 11 marca 1955 r., naruszonej przez Sąd Wojewódzki, ani też nie wyjaśniła, z jakiego powodu uważa, że w sprawie winno znaleźć zastosowanie owo zarządzenie pomimo jego uchylenia z dniem 21 sierpnia 1957 r.
W konsekwencji, tak postawiony zarzut uchylał się spod kontroli Sądu kasacyjnego.
Wobec powyższych rozważań za niezasadny uznać należało zarzut objęty naruszenia 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. co w ocenie Skarżącej odpowiadało również zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki wobec uznania, że decyzja Wojewody odpowiada prawu nie miał podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania art. 135 p.p.s.a. Przywołane przez Skarżącą przepisy wyznaczające zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, to jest art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. również nie zostały naruszone, Sąd Wojewódzki przeprowadził bowiem kontrolę zaskarżonej decyzji uwzględniając wynikające z tychże przepisów kryterium zgodności z prawem.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.