I OSK 2191/23

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja ta utrzymywała w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. dotyczącego przejęcia nieruchomości ziemskich. Umorzenie nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który nakazuje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie k.p.a. oraz przepisów Konstytucji, w szczególności zasady zaufania obywateli do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji) oraz prawa do wynagrodzenia szkody i drogi sądowej (art. 77 Konstytucji). Argumentowali, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ pozbawia obywateli możliwości dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem działania organów władzy publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że skarżący nie podważyli prawidłowości ustaleń faktycznych dotyczących upływu terminu 30 lat. Odnosząc się do zarzutów konstytucyjnych, NSA stwierdził, że ustawodawca miał prawo wprowadzić ograniczenia czasowe w możliwości stwierdzania nieważności decyzji, co jest zgodne z zasadą bezpieczeństwa prawnego i stabilizacji stanu prawnego. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13 nie ograniczał ustawodawcy w szerszym uregulowaniu tej kwestii. NSA nie znalazł podstaw do stwierdzenia oczywistej niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie k.p.a. z Konstytucją, powołując się na liczne własne orzecznictwo w podobnych sprawach. Sąd wskazał, że wprowadzenie terminu przedawnienia jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i stabilności stosunków prawnych, a także potrzebą ochrony praw nabytych przez osoby trzecie. Podkreślono, że 30-letni okres był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. NSA odrzucił również zarzut naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, wskazując na swobodę państwa w zakresie restytucji za zdarzenia historyczne oraz na to, że przepis ten chroni prawo do korzystania z mienia, a nie prawo do jego nabywania. Sąd zaznaczył, że nie jest uprawniony do badania prawidłowości procesu legislacyjnego.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający