I OSK 2191/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-13
NSAnieruchomościWysokansa
użytkowanie wieczysteopłata rocznazmiana stawkigospodarka nieruchomościamiwłaściwość sąduNSASKOprawo międzyczasowenowelizacja przepisów

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie dotyczącej zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, uznając, że po nowelizacji przepisów właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest sąd powszechny.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO o zwrocie wniosku o zmianę stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Spółka argumentowała, że zastosowanie znalazły przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2019 r. NSA uznał, że nowelizacja wyłączyła właściwość SKO w takich sprawach, a spory te rozstrzyga sąd powszechny. Skoro spółka zainicjowała postępowanie, ma możliwość skierowania sprawy do sądu powszechnego, co czyni jej zarzuty niezasadnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zwrocie wniosku dotyczącego zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że wniosek złożony przed nowelizacją ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) z 2019 r. powinien być rozpoznany według przepisów obowiązujących przed tą datą. NSA podkreślił, że nowelizacja wyłączyła właściwość SKO do rozpatrywania tego typu sporów, przekazując je do właściwości sądów powszechnych. Sąd wskazał, że brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej przemawia za bezpośrednim działaniem nowego prawa. W ocenie NSA, spółka nie została pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw, gdyż po zmianie przepisów może wystąpić z powództwem do sądu powszechnego. W związku z tym, zarzuty spółki dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów i naruszenia zasad postępowania uznał za niezasadne, oddalając skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wniosek powinien być rozpoznany według przepisów w nowym brzmieniu, ponieważ brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej przemawia za bezpośrednim działaniem nowego prawa.

Uzasadnienie

Nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2019 r. wyłączyła właściwość samorządowych kolegiów odwoławczych do rozpatrywania sporów dotyczących zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w związku ze zmianą sposobu korzystania z nieruchomości. Spory te od dnia wejścia w życie nowelizacji rozstrzyga sąd powszechny. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że stosuje się nowe przepisy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 73

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2019 r. określał tryb zmiany stawki opłaty rocznej w przypadku trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości. Po nowelizacji, właściwość do rozstrzygania sporów w tym zakresie przeszła na sądy powszechne.

Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw art. 10 pkt. 5

Przepis ten wprowadził zmiany w ustawie o gospodarce nieruchomościami, które wpłynęły na właściwość organów w sprawach zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste.

Pomocnicze

u.g.n. art. 78

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 81

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 66 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 65 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 7

Obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 32

Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 73 oraz art. 78-81 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym przed 14 sierpnia 2019 r. Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 pkt. 5 ustawy nowelizującej. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 pkt. 5 ustawy nowelizującej. Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 66 § 3 k.p.a. oraz art. 65 § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 32 Konstytucji. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy WSA powinien ją uwzględnić.

Godne uwagi sformułowania

milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa odpadła kompetencja ustawowa dla Kolegium do rozstrzygania sporów wynikłych na tle zmiany stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczystej gruntu w związku z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości nie zachodzi zatem konieczność stosowania przepisów dotychczasowych, to jest przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2019 r. celem zapewnienia Skarżącej możliwości doprowadzenia do zmiany stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Piotr Niczyporuk

członek

Piotr Przybysz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zmiana właściwości organów w sprawach dotyczących użytkowania wieczystego po nowelizacji przepisów, możliwość dochodzenia praw przed sądami powszechnymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących opłat za użytkowanie wieczyste i właściwości organów, z uwzględnieniem momentu złożenia wniosku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów przejściowych (intertemporalnych) w prawie administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne wpływają na właściwość organów i dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

Zmiana przepisów o użytkowaniu wieczystym: Kto rozstrzygnie spór o opłatę – SKO czy sąd powszechny?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2191/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2534/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 13 marca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2534/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 maja 2022 r. I SA/Wa 2534/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o. o. w W. (Skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (Kolegium) z [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie zwrotu wniosku.
Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:
1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 73 oraz art. 78-81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.") w brzmieniu obowiązującym przed 14 sierpnia 2019 r. poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie polegające na odmowie przeprowadzenia postępowania co do zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, pomimo że w dacie złożenia wniosku Kolegium było organem właściwym, a zatem powinno rozpoznać wniosek zgodnie z brzmieniem dotychczasowych przepisów (przed nowelizacją).
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 pkt. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019.poz. 1309) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu nowego, zmienionego tymi regulacjami brzmienia art. 73 u.g.n. do postępowania wszczętego przed zmianą u.g.n., co skutkowało tym, że Kolegium uznało się za organ niewłaściwy.
3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 pkt. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.poz. 1309) poprzez ich błędną wykładnię polegające na przyjęciu, że skoro ustawodawca nie zawarł przepisów intertemporalnych odnośnie trybu z art. 73 u.g.n., skutkiem tego do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej należy wprost stosować przepisy w zmienionym brzmieniu, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2019 r., podczas gdy milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw woli działania, do spraw wszczętych i niezakończonych, dotychczasowego prawa obowiązującego do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.
4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 66 § 3 k.p.a. oraz art. 65 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zwróceniu wniosku o zmianę i obniżenie stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. R. [...] w W. i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie właściwym do rozpatrzenia sprawy jest sąd powszechny
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. m.in. zasady demokratycznego państwa prawa i praworządności, zasady zaufania do państwa i stanowionego prawa, zasady ochrony praw nabytych, zasady niedziałania prawa wstecz przez orzeczenia Kolegium, który do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej zastosował przepisy w zmienionym brzmieniu, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2019 r., podczas gdy milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw woli działania, do spraw wszczętych i niezakończonych, dotychczasowego prawa obowiązującego do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia, w którym wątpliwości co do stosowania normy prawnej art. 73 oraz art. 78-81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym przed 14 sierpnia 2019 r. zostały rozstrzygnięte na niekorzyść strony,
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez Kolegium przy wydaniu zaskarżonego postanowienia zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości rozpatrzenia wniosku Skarżącej przez organ drugiej instancji
5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uwzględnić skargę oraz uchylić postanowienie w całości, ewentualnie uwzględnić skargę oraz uchylić postanowienie w całości i przekazać sprawę Organowi do ponownego rozpoznania.
Skarżąca na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi na postanowienie Kolegium z 18 sierpnia 2021 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca pismem z [...] grudnia 2017 r. złożyła wniosek o zmianę i obniżenie stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. R. [...], będącej własnością [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 8425 m² (nieruchomość).
Pismem z [...] lutego 2018 r. Prezydent [...] (Prezydent), odmówił Skarżącej obniżenia stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania ww. nieruchomości.
Pismem z [...] marca 2018 r. Skarżąca wystąpiła do Kolegium z wnioskiem o ustalenie, że odmowa aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości jest nieuzasadniona.
Postanowieniem z [...] września 2020 r. utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] września 2021 r. Kolegium zwróciło Skarżącej wniosek o ustalenie, że odmowa aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 66 § 3 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że na skutek zmiany stanu prawnego dokonanej ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1309, dalej "ustawa nowelizująca") i braku przepisów przejściowych, samorządowe kolegia odwoławcze nie są już właściwe do rozpatrywania wniosków użytkowników wieczystych złożonych na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2 u.g.n. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2019 r. Od dnia [...] sierpnia 2019 r. brak zgody użytkownika wieczystego na propozycję właściwego organu dotyczącą zmiany celu użytkowania wieczystego ma zaś ten skutek, że właściwym wyłącznie do rozpoznania sporu w tym zakresie staje się sąd powszechny właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Kolegium zwróciło również uwagę, że ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych, które wskazywałyby, jaki tryb postępowania należy stosować w sprawach wszczętych przed datą wejścia w życie nowych przepisów, których przedmiotem jest zmiana stawki procentowej opłaty rocznej z powodu trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, powodującej zmianę celu, na który nieruchomość została oddana. Ich niezamieszczenie winno zatem prowadzić do wniosku, że wolą ustawodawcy było, aby w tych sprawach zastosowanie znalazła zasada bezpośredniego działania nowej ustawy. Zgodnie z nią procedura uregulowana w art. 73 ust. 2 i nast. u.g.n. w nowym brzmieniu ma zastosowanie do wszystkich przypadków zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z powodu trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości, powodującej zmianę celu, na który nieruchomość została oddana. Dlatego też z dniem jej wejścia w życie, tj. 15 sierpnia 2019 r., wszystkie sprawy rozpatrywane są z uwzględnieniem nowo uchwalonych regulacji.
Stanowisko Kolegium podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty określone przez Skarżącą jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i jako zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponieważ jednak istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązujący przed 15 sierpnia 2019 r. (t.j. wynikający z Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.) czy też w brzmieniu obowiązującym po dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozważy zasadność zarzutów objętych punktem I. 2 i I. 3 petitum skargi kasacyjnej.
Skarżąca, będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości, złożyła [...] grudnia 2017 r. wniosek o zmianę stawki procentowej w związku z zaistniałą w jej ocenie zmianą sposobu użytkowania gruntu.
Zgodnie z art. 73 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu obowiązujący do 15 sierpnia 2019 r., w tym w dacie złożenia przez Skarżącą wniosku o zmianę stawki procentowej, "jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje się tryb postępowania określony w art. 78-81".
Odesłanie do trybu postępowania określonego w art. 78-81 u.g.n. oznaczało, że po złożeniu wniosku przez użytkownika wieczystego, organ reprezentujący właściciela gruntu winien przedstawić swoje stanowisko. Jeżeli organ ten uznawał, że brak jest podstaw do zmiany stawki, informował użytkownika wieczystego. Użytkownik wieczysty, który nie podzielał stanowiska organu mógł złożyć do Kolegium wniosek o ustalenie, że zmiana stawki jest uzasadniona. Od orzeczenia Kolegium w sprawie zmiany stawki zarówno organ jak i użytkownik wieczysty mogli skierować sprzeciw do sądu powszechnego.
Na skutek zmian wprowadzonych ustawą nowelizacyjną, po otrzymaniu wniosku użytkownika wieczystego organ reprezentujący właściciela gruntu zobowiązany jest do przedstawienia swojego stanowiska (art. 73 ust. 2e u.g.n.), przy czym jeżeli nie przedstawi swojego stanowiska w terminie dwóch miesięcy lub też nie zgadza się na zmianę stawki, użytkownik wieczysty może wnieść powództwo do właściwego sądu powszechnego.
Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji wskazał, że na skutek ustawy nowelizującej odpadła kompetencja ustawowa dla Kolegium do rozstrzygania sporów wynikłych na tle zmiany stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczystej gruntu w związku z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości.
W ustawie nowelizującej nie zostały zawarte przepisy międzyczasowe.
W kulturze prawnej zostały wykształcone reguły międzyczasowe, które znajdują zastosowanie w procesie stosowania prawa. Jeżeli brak jest wyraźnie wyrażonej w tej mierze woli ustawodawcy, sąd i inne organy stosujące prawo muszą kwestię intertemporalną rozstrzygnąć na podstawie tych właśnie reguł, mając wybór między zasadą dalszego działania ustawy dawnej i zasadą bezpośredniego skutku ustawy nowej. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw zastosowaniu go przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2012 r., sygn. akt K 3/10, publ. OTK-A 2012/3/25).
Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r. I OPS 1/06 "do pozytywnych aspektów bezpośredniego działania ustawy nowej najczęściej zalicza się to, że w stosunku do wszystkich podmiotów mają zastosowanie te same nowe przepisy prawa, które przynajmniej z założenia, powinny lepiej odzwierciedlać aktualne stosunki prawne. Ponadto, przepisy nowej ustawy są wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później niż wola ustawodawcy, której wyrazem była ustawa wcześniejsza (P. Tuleja, Konstytucyjne podstawy prawa intertemporalnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Kwartalnik Prawa Prywatnego" 1997, z. 1).
To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, i przy wzięciu pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady."
Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 28 czerwca 2023 r. I OSK 1297/22 w którym wskazano, że "rozstrzygnięcia intertemporalne prawa proceduralnego mogą jawić się następująco: po pierwsze - postępowanie prowadzone jest nadal, aż do zakończenia wg przepisów "prawa dawnego"; po drugie - następuje powtórzenie dokonanych czynności już wg "prawa nowego"; po trzecie - zachowane zostają w mocy dokonane przed chwilą wejścia w życie "nowego prawa" czynności wg "prawa starego", od chwili zaś wejścia w życie "nowego prawa" dokonywanie czynności następuje wg tego prawa (por. J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne, Poznań 2000, s. 101)."
W sprawie rozstrzyganej przywołanym wyrokiem NSA problem dotyczył organu właściwego do rozpoznania sporu będącego następstwem wypowiedzenia przez organ reprezentujący gminę dotychczasowej stawki opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości. NSA w cytowanym wyroku uznał, że w świetle znowelizowanych przepisów brak jest możliwości powtórzenia czynności zmierzających do zakwestionowania tejże stawki, zatem należy prowadzić postępowanie nadal, aż do jego zakończenia według "prawa dawnego" to jest zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 15 sierpnia 2019 r. NSA wskazał również na przywołany w skardze kasacyjnej art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 916, dalej "ustawa z 20 lipca 2018 r.") w świetle którego postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy jest jednak odmienny.
Skarżąca kasacyjnie nie powołała się na art. 21 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2018 r., zatem Sąd kasacyjny nawet dostrzegając konieczność jego zastosowania w sprawie nie mógłby z uwagi na wynikający z art. 183 § 1 p.p.s.a. zakres rozpoznania skargi kasacyjnej wziąć pod uwagę ewentualnego naruszenia tego przepisu. Zwrócić należy również uwagę, że art. 21 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2018 r. dotyczy postępowań w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczętych i niezakończonych przed dniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tychże gruntów. W niniejszej sprawie grunt zabudowany jest (jak wynika z oznaczeń w księdze wieczystej) budynkiem niemieszkalnym a spór pomiędzy Skarżącą a organem dotyczył tego, czy za zmianę sposobu użytkowania gruntu uznać można uzyskanie pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych (jak wskazywała Skarżąca w piśmie z 28 grudnia 2017 r.) czy też dopiero uzyskanie pozwolenia na użytkowanie tychże budynków (jak wskazywał organ w piśmie z 20 lutego 2018 r.).
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma jednak fakt, że to Skarżąca (a nie organ jak w sprawie zakończonej wyrokiem z 28 czerwca 2023 r.) wystąpiła z wnioskiem o zmianę stawki opłaty procentowej w związku ze zmianą sposobu użytkowania nieruchomości. Organ nie zgodził się na zmianę celu, zatem w świetle przepisów obowiązujących od dnia 15 sierpnia 2019 r. Skarżąca ma możliwość wystąpienia w trybie art. 73 ust. 2e u.g.n. z odpowiednim powództwem do Sądu powszechnego. Nie zachodzi zatem konieczność stosowania przepisów dotychczasowych, to jest przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2019 r. celem zapewnienia Skarżącej możliwości doprowadzenia do zmiany stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.
Uwzględniając zatem realia niniejszej sprawy (okoliczność, że to Skarżąca rozpoczęła procedurę zmiany wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego powołując się na zmianę sposobu korzystania z nieruchomości), charakter przepisów podlegających zmianie (to jest przepisów regulujących kwestie związane z treścią umowy użytkowania wieczystego, a zatem materią właściwą prawu cywilnemu, a co za tym idzie poddaną pod rozstrzygnięcia sądów powszechnych), przyjęcie zasady, iż zastosowanie znajduje ustawa o gospodarce nieruchomościami w znowelizowanym brzmieniu chroni odpowiednio interesy Skarżącej.
Oznacza to, że zarzuty objęte punktem I.2 i I.3 petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 10 pkt 5 ustawy nowelizującej uznać należało za niezasadne.
Niezasadny jest zatem również zarzut objęty punktem I.1 petitum skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem przyjął, że w sprawie znajdują zastosowanie znowelizowane przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami co oznacza, że Kolegium nie jest już organem właściwym do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego stawki opłaty w związku ze zmianą sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana.
Sąd kasacyjny wskazuje również na wadliwość sformułowania zarzutu objętego punktem I.1 petitum skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. I OSK 249/21 i powołane tam orzecznictwo). Wymóg ten nie został spełniony w zakresie zarzutu objętego punktem I.1 petitum skargi kasacyjnej, Skarżąca jako wzorzec kontroli powołała w nim kilka przepisów z których każdy dzieli się na odrębne jednostki redakcyjne regulujące odmienne stany faktyczne.
Niezasadny jest również zarzut objęty punktem I.4 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 66 § 3 oraz art. 65 § 1 k.p.a. Sąd kasacyjny wskazuje, że przywołane w nim jako wzorce kontroli przepisy k.p.a. nie są przepisami o charakterze materialnym ale procesowym. Jednak błędne określenie charakteru tychże przepisów nie stało na przeszkodzie w rozpoznaniu zarzutu objętego punktem I.4 petitum skargi kasacyjnej. Jak bowiem wynika zarówno ze sformułowania zarzutu jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej, naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy skutkowało bowiem wadliwym w ocenie Skarżącej zwrotem wniesionego przez nią podania.
Tak sformułowany zarzut jest niezasadny. Kolegium dokonało prawidłowej wykładni art. 10 pkt 5 ustawy nowelizującej uznając, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 73 u.g.n. w znowelizowanym brzmieniu, co oznaczało, że nie jest już organem właściwym do rozpoznania sprawy. Zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a. było więc w pełni prawidłowe – uznanie że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, obligowało organ, do którego wniesiono podanie, do zwrócenia go wnoszącemu.
Zgodnie z przywołanym przez Skarżącą art. 65 § 1 k.p.a. : jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Skarżąca nie wskazała ani w petitum skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu, by do rozpoznania sprawy właściwy był inny organ administracyjny niż ten, do którego je wniesiono. Zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 65 § 1 k.p.a. uznać należy za nieadekwatny do stanu faktycznego sprawy.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 k.p.a. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji. Z art. 2 Konstytucji wyprowadzana jest zasada demokratycznego państwa prawnego. Art. 7 Konstytucji nakłada na organy władzy publicznej obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Z art. 32 Konstytucji wynika zasada równości wobec prawa oraz zakaz dyskryminacji.
Zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska organu, w świetle którego w sprawie znajduje zastosowanie znowelizowany art. 73 u.g.n. wyłączający właściwość Kolegium w postępowaniu zmierzającym do zmiany stawki procentowej opłaty rocznej w związku z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości powodującą zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, nie stoi w sprzeczności z zasadną demokratycznego państwa prawnego. Skarżąca nie została bowiem pozbawiona możliwości doprowadzenia do zmiany wysokości opłaty w drodze postępowania przed sądem powszechnym a więc sądem powołanym do rozpoznawania spraw cywilnych. Nie można również przyjąć, by przedstawiona przez Kolegium i przyjęta przez Sąd wykładnia prawa prowadziła do naruszenia zasady równości, zmierzała do dyskryminacji Skarżącej czy też by doprowadziła do naruszenia obowiązku działania przez organy władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
W sprawie nie doszło również do rozstrzygnięcia wątpliwości co do stosowania prawa na niekorzyść strony ani do naruszenia zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania do obowiązującego prawa, co czyni niezasadnym zarzuty objęte punktem II.2 i II. 3 petitum skargi kasacyjnej.
Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez pozbawienie Skarżącej możliwości rozpatrzenia jej wniosku przez organ drugiej instancji jest oczywiście niezasadny. Skarżąca wniosła od postanowienie Kolegium z [...] września 2020 r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, który rozpatrzony został zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem z 18 sierpnia 2021 r. Jak już podkreślono, przyjęta przez organ i Sąd Wojewódzki wykładnia nie pozbawia Skarżącej możliwości wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie, jaka winna być prawidłowa stawka opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu.
W konsekwencji, nie doszło również do naruszenia przywołanych w punkcie II. 5 petitum skargi kasacyjnej przepisów wynikowych. Sąd Wojewódzki postąpił prawidłowo oddalając skargę.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI