I OSK 219/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS, uznając brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.F. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jej skargę na decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności decyzji ustalającej odpłatność za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO, stwierdzając, że brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, które jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Decyzja SKO stwierdzała nieważność wcześniejszej decyzji ustalającej odpłatność za pobyt babci J. F. w domu pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja SKO była zasadna, wskazując na wątpliwości co do redakcji rozstrzygnięcia pierwotnej decyzji i możliwość rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując skargę kasacyjną, uznał, że choć skarga miała niedoskonałości, to zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były uzasadnione. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga oczywistego i bezspornego naruszenia przepisu, a nie jedynie rozbieżności w wykładni prawa czy niejednolitej linii orzeczniczej. W ocenie NSA, w tej sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, a decyzja SKO została wydana z naruszeniem przepisów, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku WSA oraz decyzji SKO. Sąd rozpoznał również sprawę co do istoty, uchylając decyzję SKO.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, który nadaje się do zastosowania w tzw. bezpośrednim rozumieniu. Rozbieżność w wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji i nie każdy zarzut naruszenia prawa może być jej podstawą. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości i bezsporności, a nie błędów w wykładni czy niejednolitej judykaturze.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.p.s. art. 61 § ust. 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 104 § ust. 1, 2, 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, które jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Rozbieżność w wykładni przepisów lub niejednolita linia orzecznicza nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 u.p.s., art. 106 ust 5 u.p.s.) bez powiązania z art. 156 § 1 k.p.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób, który nie jest dopuszczalny (kwestionowanie stanu faktycznego lub wykładni prawa).
Godne uwagi sformułowania
Stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa. Rozbieżność w wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa, nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie ma ona cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących pomocy społecznej i odpłatności za pobyt w DPS."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustalaniem odpłatności za pobyt w DPS oraz trybem stwierdzania nieważności decyzji. Może być stosowane analogicznie w innych sprawach, gdzie pojawia się kwestia rażącego naruszenia prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie decyzji administracyjnych i jak sądy interpretują pojęcie 'rażącego naruszenia prawa', co ma znaczenie praktyczne dla obywateli i organów administracji.
“Nieważność decyzji administracyjnej – czy wystarczy 'niejasne' brzmienie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 219/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Elżbieta Kremer /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Ke 393/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-09-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 3 oraz art. 104 ust. 1, 2, 3, Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dz.U. 2022 poz 329 art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151, art. 141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 156 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 157 § 1 oraz art, 158 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 września 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 393/22 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz J. F. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 września 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 393/22 oddalił skargę J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 maja 2022 r. znak: SKO.PS-80/8204/4560/2021 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że decyzją z 19 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach stwierdziło nieważność decyzji tego organu z 16 sierpnia 2019 r., znak: SKO.PS-80/3189/963/2019, którą uchylono decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z 28 maja 2019 r., znak: R.5120. 35.1.2016, zmieniającą decyzję z 12 grudnia 2017 r., znak: R.5120.35.2016 ze zm., w całości i orzeczono o zmianie tej decyzji w ten sposób, że pkt 1 otrzymał brzmienie: "1. Ustala się od dnia 01 marca 2019 r. do dnia 31.05.2019 r. Pani J. F. wysokość opłaty za pobyt babci, Pani H. S. w DPS w [...]., ul. [...], w kwocie [...] zł miesięcznie, a od dnia 01.06.2019 r. do dnia 20.06.2019 r. w kwocie [...] zł". W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 68/20 uchylił decyzję Kolegium z 28 października 2019 r., znak: SKO.PS-80/4380/1477/2019 oraz utrzymaną w mocy decyzję z 26 sierpnia 2019 r., zgodnie z którą w pkt 1) zobowiązano J. F. do zwrotu na rzecz Gminy łącznej kwoty [...] zł z tytułu wniesionej zastępczo przez tę Gminę opłaty za pobyt H. S. w DPS, na którą to kwotę składają się opłaty za okres: od 16 marca 2018 r. do 31 marca 2018 r. w wysokości [...] zł; od 1 kwietnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; w pkt 2) zażądano zwrotu ww. kwoty w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, na wskazany rachunek bankowy; w pkt 3) odmówiono odstąpienia od żądania zwrotu kwoty [...] zł z tytułu wniesionej zastępczo przez Gminę opłaty za pobyt babci H. S. w DPS. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podkreślił, że redakcja decyzji Kolegium z 16 sierpnia 2019 r., zastępująca w całości dotychczasowe brzmienie rozstrzygnięcia ustalającego opłatę dla J. F. nowym brzmieniem nasuwa wątpliwość, czy sam obowiązek ponoszenia opłaty nie powstał dopiero od 1 marca 2019 r. W tej sytuacji Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Kolegium stwierdziło, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Kolegium z 16 sierpnia 2019 r., znak: SKO.PS-80/3189/963/2019 obarczona jest wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na to, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy powołał się przy tym na art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 3 oraz art. 104 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w motywach uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazał, że w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ke 68/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ocenił, że sposób redakcji rozstrzygnięcia decyzji z 16 sierpnia 2019 r. pozwala przyjąć, a przynajmniej nie wyklucza takiego wnioskowania, że punkt 1. decyzji z 12 grudnia 2017 r. w całości zastąpiono nowym brzmieniem, z którego wynika, że J. F. została ustalona opłata za pobyt H. S. w DPS począwszy od 1 marca 2019 r. do 20 czerwca 2019 r. Wyjaśniono, że w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ke 68/20, stwierdzono że przyjęta redakcja decyzji zmieniającej, zastępująca w całości dotychczasowe brzmienie rozstrzygnięcia ustalającego opłatę dla J. F. nowym brzmieniem, nasuwa bowiem wątpliwość, czy sam obowiązek ponoszenia opłaty nie powstał dopiero od 1 marca 2019 r., a w konsekwencji czy przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. został w ogóle prawidłowo zastosowany. Sąd zaakcentował, że rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały nałożone na stronę. Rozstrzygnięcie powinno być zatem sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. W tej sytuacji Sąd w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ke 68/20, przesądził, że brzmienie decyzji z dnia 16 sierpnia 2019 r. – w powiązaniu z treścią decyzji z dnia 12 grudnia 2017 r. – nie uprawnia do przyjęcia, że wobec skarżącej został ustalony obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w DPS za okres od 16 marca 2018 r. do 28 lutego 2019 r. W uzasadnieniu zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że ujawnienie w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ke 68/20 uchybienia przepisom prawa wymagało ze strony Kolegium reakcji procesowej, której wynikiem było wszczęcie postępowania nadzwyczajnego i unieważnienie decyzji, co do której sąd administracyjny w prawomocnym wyroku uznał, że jej osnowa nie spełnia cech prawidłowego rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że uzasadnienie winno wyjaśnić dyspozytywną część decyzji i w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zawarte w sentencji ostatecznej decyzji jest różne od motywów zawartych w uzasadnieniu, to zachodzi rażące naruszenie prawa. Przy czym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nadaje się do zastosowania w tzw. bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa, a skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, osnowę decyzji z 16 sierpnia 2019 r. skonstruowano w sposób rodzący wątpliwości interpretacyjne co do początkowej daty obowiązku ponoszenia przez skarżącą opłaty za pobyt jej babci w domu pomocy społecznej, choć z uzasadnienia tej decyzji jasno to wynikało, co z kolei uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji. Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła J. F. na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organ, jak i sąd w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w niniejszej sprawie świadczących o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu, braku podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa dot. art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu w całości; 2) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a., w związku z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 oraz art, 158 § 1 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 sierpnia 2019 r., w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu, brak jest podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa dot. art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu w całości; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, tj. zarzutów dotyczących naruszenia, a mianowicie naruszenie art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich zastosowanie i stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu, braku podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa dot. art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu w całości; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich zastosowanie i stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu, braku podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa dot. art. 61 ust 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej; 5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 106 ust 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie przez sąd, że doszło do naruszenia przez Kolegium treści tego przepisu, w sytuacji gdy brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu, braku podstaw do stwierdzenia wydania decyzji organu z rażącym naruszeniem prawa ustawy o pomocy społecznej; Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 maja 2022 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następueje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów “p.p.s.a.", "ustawy o pomocy społecznej" oraz "k.p.a" jednocześnie nie definiuje tych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021, poz. 2269 – dalej jako: “u.p.s.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, a podstawę jej wydania stanowił przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pomimo ewidentnych niedoskonałości konstrukcyjnych, skarga kasacyjna trafnie zarzuca, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanego przepisu, z tej przyczyny, że błędnie oceniono, że ziściły się przesłanki do zastosowania tego przepisu przez Kolegium, co niesłusznie zostało zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki. Analiza akt sprawy wskazuje, że w przywoływanym przez Kolegium oraz przez Sąd Wojewódzki wyroku o sygn. II SA/Ke 68/20 przyjęto, że sposób redakcji rozstrzygnięcia decyzji z 16 sierpnia 2019 r. pozwala przyjąć, że punkt 1. decyzji z dnia 12 grudnia 2017 r. w całości zastąpiono nowym brzmieniem, z którego wynika, że J. F. została ustalona opłata za pobyt H. S. w DPS począwszy od dnia 1 marca 2019 r. do dnia 20 czerwca 2019 r. Kierując się zasadą, że w przypadku sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem pierwszeństwo należy przyznać rozstrzygnięciu, Sąd przesadził w wyroku o sygn. II SA/Ke 68/20, że brzmienie decyzji z dnia 16 sierpnia 2019 r. – w powiązaniu z treścią decyzji z dnia 12 grudnia 2017 r. – nie uprawnia do przyjęcia, że wobec skarżącej został ustalony obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w DPS za okres od 16 marca 2018 r. do 28 lutego 2019 r. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego zawarte w wyroku z 13 stycznia 2021 r. sygn. II SA/Ke 68/20 poparte zostało analizą linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego w kontekście wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, Sąd Wojewódzki źródeł sporu o istotę rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 16 sierpnia 2019 r. upatrywał w przyjmowanej wykładni przepisu stanowiącej podstawę prawną decyzji zmieniających decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Jest to o tyle istotne, że stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa. Taka sytuacja nie ma miejsca w przypadku niejednolitej linii orzecznictwa sądowego. Rozbieżność w wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa, nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie ma ona cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko judykatury pozostaje konsekwentne w tej kwestii od wielu lat. Dostrzegł to również Sąd Wojewódzki, wskazując trafnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nadaje się do zastosowania w tzw. bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Jakkolwiek, niejednolita linia orzecznicza stanowi stan zdecydowanie niepożądany to nawet okoliczność, że uchwała NSA wyraża stanowisko odmienne od tego, którym kierował się organ przy wydawaniu decyzji nie stanowi przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Z rażącym naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Nie chodzi więc o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny. Nie stanowi rażącego naruszenia prawa błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną, jeżeli jest to jedna z możliwych interpretacji przepisu (por. uchwała NSA z 21 kwietnia 2008 roku I OPS 2/08, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. I OSK 1474/14). Dlatego też rację ma skarżąca kasacyjnie, że w okolicznościach badanej sprawy nie zaistniały przesłanki uzasadniające postawienie zarzutu rażącego naruszenia prawa. Zauważyć trzeba, że istota sporu w niniejszej sprawie nie dotyczy tego czy organy naruszyły prawo wydając decyzję z 16 sierpnia 2019 r. (nawet w sposób mający wpływ na jej wynik), ale tego, czy decyzja ta jest obarczona wadą kwalifikowaną. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Inny jest bowiem przedmiot i zakres postępowania administracyjnego, które toczy się w trybie zwykłego postępowania, a inny w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym organ rozpatrując odwołanie ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę, to w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, bada jedynie czy nie ziściła się żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu nieważnościowym organ nie rozpoznaje ponownie sprawy, która w postępowaniu zwykłym zakończyła się decyzją ostateczną. Tymczasem, w okolicznościach niniejszej sprawy, organy w trybie nadzwyczajnym, upatrywały rozwiązania służącego korekcie wydanej decyzji administracyjnej. Zważywszy na konkretne okoliczności rozpatrywanej sprawy, wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z 16 sierpnia 2019 r. stanowiło takie posłużenie się istniejącymi mechanizmami, które ryzyko nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego przerzucało na osobę skarżącą kasacyjnie, co nie jest do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości i narusza zasadę praworządności oraz budowania zaufania do organów władzy publicznej. W tej sytuacji pomimo niedoskonałości skargi kasacyjnej, za uzasadnione należało uznać zarzuty zawarte w jej pkt 1 i 2. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna (pkt 3-5) nie była natomiast uzasadniona. Przede wszystkim, kontrola sądowa w niniejszej sprawie dotyczy decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 k.p.a. Zważywszy natomiast na różnice pomiędzy trybem zwykłym, a postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej nie może następować w oderwaniu od tego, w jakim trybie zapadła decyzja administracyjna, która była przedmiotem kontroli przez Sąd pierwszej instancji. Tymczasem, skarga kasacyjna, jakkolwiek w pkt. 4 i 5 wskazuje podstawę kasacji, to podstawa te została wadliwie skonstruowana. Zarzucając naruszenie prawa materialnego nie nawiązano do art. 156 § 1 k.p.a., pomimo że kontrola sądowoadministracyjna dotyczy decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Tak więc, zarzuty te nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Co do zawartego w pkt 3 skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać trzeba, że również nie jest on uzasadniony. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13: z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13; z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 474/21 i sygn. akt I OSK 604/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew oczekiwaniom strony skarżącej kasacyjnie, Sąd Wojewódzki nie miał obowiązku odniesienia się szczegółowo do zarzutów. Wojewódzki sąd administracyjny nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Biorąc pod uwagę zasadność skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, jednocześnie uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę. Stwierdziwszy, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI